Entree

|

Overheid Organisaties

|

Bijwerkingen

|

Vaccins

|

Medicijnen

|

Landen

|

Immuniteit

|

Artikelen

|

Contact
 
 

     
     
 

 

Vaccin Janssen is met één prik effectief: 'Wij hebben het aangedurfd'

 
    Het Parool - Stephen Friedrichts & Chris van Mersbergen 29 januari 2021  
       
    Met één prik beschermd tegen corona, het lukt geen enkele farmaceut, op één  
    na: Janssen uit Leiden. Uit vrijdag gepubliceerde cijfers blijkt het vaccin  
    gemiddeld genomen 66 procent effectief te zijn tegen corona. Hoe een  
    Nederlands idee de gamechanger zou kunnen zijn.  
       
    Het vaccin scoort vooral enorm goed tegen een ernstig ziekteverloop, aldus Janssen. Tijdens  
    de vaccinproeven - waaraan 44.000 proefpersonen deelnamen - belandde niemand die het  
    vaccin had gekregen wegens corona in het ziekenhuis. Ook kwam niemand te overlijden. Dat  
    geldt ook, zo benadrukt de farmaceut, voor proefpersonen die besmet raakten met de Zuid-  
    Afrikaanse of Braziliaanse mutatie van het virus.  
       
    En dat is een opluchting voor Hanneke Schuitemaker, viroloog van beroep en onderzoeksleider  
    bij Janssen Vaccines. Ze geeft het grif toe: het afgelopen jaar heeft ze best wat nachten  
    wakker gelegen. Ze droeg de inhoudelijke verantwoordelijkheid voor de beslissing om te  
    werken aan een coronavaccin waarbij slechts één prik volstaat. Een unicum in vaccinland, zo’n  
    beetje alle vaccinprojecten gaan immers uit van twee prikken.  
       
    'Risico op falen'  
    En dus voelde het de afgelopen maanden soms alsof ze tegen het verkeer inreed op een  
    eenrichtingsweg, zegt Schuitemaker. Een route die niet zonder risico is. “Je weet dat je de  
    nodige extra bochtjes moet maken als blijkt dat iets niet klopt. Maar één prik heeft zoveel  
    voordelen dat we dachten: we móeten het proberen. Met natuurlijk het risico dat we zouden  
    falen.”  
       
    Ergens is het best gek: het vaccin van Janssen lijkt enorm veel op dat van de Zweeds-Britse  
    farmaceut AstraZeneca, dat door onderzoekers van de universiteit van Oxford is ontwikkeld en  
    onder meer in het Verenigd Koninkrijk al op de markt is. Beide ‘virale vectorvaccins’ brengen  
    een onschuldig verkoudheidsvirus aangekleed met het gen dat codeert voor het spike-eiwit van  
    corona, naar binnen, zodat het lichaam heel even het spike-eiwit gaat maken dat vervolgens  
    daartegen antistoffen opwekt. Maar waar het Oxfordvaccin twee prikken nodig heeft, doet  
    Janssen het dus met eentje.  
       
    Die discrepantie is waarschijnlijk te verklaren door de opzet van de dierproeven, waarbij het  
    vaccin voor het eerst werd getest op apen, vermoedt Schuitemaker. Bij die proeven met het  
    Janssen-vaccin bleek dat relatief weinig antistoffen nodig waren voor een goede bescherming  
    tegen corona. En als dat bij apen zo blijkt te zijn, zo klonk de hypothese, waarom dan niet voor  
    mensen?  
       
    “Het waren nogal wat aannames,” erkent Schuitemaker. “Maar wij hebben het aangedurfd. Als  
    we zouden falen, konden we altijd nog terugvallen op proeven met twee prikken.”  
       
    Milder ziekteverloop  
    Daarvoor lijkt vooralsnog geen reden, hoewel de resultaten door de gemuteerde varianten nu  
    lager uitvallen dan wellicht vooraf was gehoopt. Vooral de Zuid-Afrikaanse variant van het  
    coronavirus is een lastige om te bestrijden, zo blijkt: slechts in iets meer dan de helft van de  
    gevallen biedt het Janssen-vaccin daartegen bescherming. Wel zorgt de prik ervoor dat het  
    ziektebeeld in bijna alle gevallen aanzienlijk milder verloopt, als toch besmetting volgt.  
       
    Deskundigen in Nederland en ver daar buiten zijn daarom hoopvol gestemd over het Janssen-  
    vaccin. De Amerikaanse viroloog Florian Krammer noemt het zelfs ‘het vaccin dat mogelijk de  
    grootste invloed zal hebben op bestrijding van de pandemie’. Ook de Nederlandse regering is  
    enthousiast over de ontwikkelingen bij Janssen. Zo zeer zelfs, dat minister De Jonge  
    (Volksgezondheid) begin december besloot 3,4 miljoen extra doses van het vaccin in te kopen.  
    Dat komt bovenop de 7,9 miljoen vaccins waar Nederland conform de Europese afspraken al  
    recht op had.   
       
    Een ingewijde op het Binnenhof noemt die extra bestelling niet verrassend: “Wellicht speelde  
    ook wat chauvinisme mee, maar afgelopen zomer liet De Jonge al doorschemeren dat Janssen  
    één van de vaccins was die hij er per se bij wilde hebben.”   
       
    Voordelen  
    De voordelen van die ene prik zijn dan ook makkelijk te benoemen. Het is goedkoper (kosten  
    per doses: circa 7 euro, de kosten van de Moderna- en Pfizer-vaccins bedragen voor twee  
    prikken circa 40 euro), makkelijker qua logistiek en mensen zijn nu eenmaal, zo weet  
    Schuitemaker, niet altijd even vaccintrouw. Die tweede prik wordt dan ook lang niet altijd  
    gehaald, leert de ervaring.  
       
    Daar komt nu nog een immens voordeel bij. Sinds de mogelijk besmettelijkere Britse variant  
    Europa in een angstgreep houdt, kiezen steeds meer landen ervoor om de tweede prik bij de al  
    toegelaten vaccins uit te stellen. Ook minister De Jonge heeft aangekondigd dat de pauze  
    tussen de twee prikken van het Pfizer-vaccin wordt uitgerekt van drie naar zes weken.  
       
    Het lijkt een verantwoord risico. Maar, zo zeggen deskundigen in koor, keihard bewijs  
    ontbreekt. En mutanten liggen op de loer. Ook voor de vaccins van andere farmaceuten moet  
    de ingewikkelde knoop over het moment van de tweede prik worden doorgehakt.  
       
    Één prik  
    Behalve bij Janssen, dus. Het kan dus zomaar het enige vaccin worden waarbij straks  
    wetenschappelijk vaststaat dat één prik volstaat. Naar verwachting doet Janssen in februari een  
    aanvraag voor noodgebruik bij de FDA, de Amerikaanse instantie die gaat over goedkeuring  
    van vaccins.  
       
    Direct daarna volgt het EMA, de Europese evenknie. Als alles meezit, kan Nederland in het  
    tweede kwartaal gaan prikken met de Janssen-vaccins. Het is dan het vierde vaccin op de  
    Europese markt: Pfizer, Moderna en AstraZeneca gingen de Leidse farmaceut al voor.  
       
    Zorgen dat het Janssen-vaccin dan helemaal niet meer nodig is, heeft Schuitemaker niet. “Wij  
    zijn heel erg gericht op de westerse wereld, iedereen heeft de mouwen al opgestroopt. Maar op  
    het zuidelijk halfrond is nauwelijks nog een prik gezet. Als je uitgaat van twee shots, heb je 16  
    miljard doses nodig om de hele wereld te vaccineren. Als je uit kunt gaan van één shot, zijn het  
    er een stuk minder.”  
       
    Het Parool - Stephen Friedrichts & Chris van Mersbergen 29 januari 2021  
       
 
     
     
 

 

Leids coronavaccin van Janssen beschermt voor 66 procent tegen

 
    COVID-19  
    Nu.nl 29 januari 2021  
       
    Het coronavaccin dat door farmaceut Janssen uit Leiden is ontwikkeld, biedt 66  
    procent bescherming tegen COVID-19, meldt moederbedrijf Johnson & Johnson  
    vrijdag op basis van proeven. Nederland heeft 11,3 miljoen doses van dit vaccin  
    besteld.  
       
    Het percentage is flink lager dan bij de al goedgekeurde vaccins van Pfizer/BioNTech en  
    Moderna. Die bieden volgens onderzoek ongeveer 90 procent bescherming.  
       
    Volgens Johnson & Johnson biedt het vaccin van Janssen wel voor 85 procent bescherming  
    tegen ernstige COVID-19.  
       
    Uit proeven in de Verenigde Staten kwam naar voren dat het vaccin gemiddeld voor 72 procent  
    effectief was. Uit de wereldwijde testen, waarbij het vaccin ook op meerdere varianten werd  
    getest, bleek het vaccin 66 procent bescherming te bieden.  
       
    In Zuid-Afrika, waar een zorgwekkende variant van het virus circuleert (ook wel de Zuid-  
    Afrikaanse variant of mutatie genoemd), was het beschermingsniveau van het Janssen-vaccin  
    57 procent. Dat betekent volgens de fabrikant dat het vaccin goed werkt tegen deze variant.  
    Wereldgezondheidsorganisatie WHO eist een minimale werkzaamheid van 50 procent.  
       
    Aan de klinische proeven deden in totaal 43.783 deelnemers mee. Een deel kreeg het vaccin  
    toegediend en een ander deel een zoutoplossing als placebo. Van alle proefpersonen hoefde  
    niemand op de intensive care opgenomen te worden of aan de beademing gelegd te worden.  
       
    Eén prik is voldoende  
    Het Janssen-vaccin is gebaseerd op een verkoudheidsvirus dat bij mensen voorkomt. Dit virus  
    is aangepast, zodat je er niet ziek van kunt worden én het ervoor zorgt dat er in het lichaam  
    stukjes van het coronavirus worden aangemaakt. Die stukjes zorgen ervoor dat je afweer  
    opbouwt.  
       
    De prik lijkt sterk op het vaccin van AstraZeneca, met als verschil dat het AstraZeneca-vaccin  
    een virus bevat dat voorkomt bij chimpansees.  
       
    Als alles meezit, komt het Janssen-vaccin in maart beschikbaar. Nederland krijgt in eerste  
    instantie drie miljoen doses waarmee verschillende groepen worden ingeënt. Bij dit vaccin is  
    één dosis voldoende.  
       
    Het volledige artikel: Nu.nl 29 januari 2021  
       
 
     
     
 

  Groep huisartsen wil anti-schurftmiddel gebruiken tegen corona,  
    maar geen enkel bewijs dat het werkt  
   

NPO Radio 1 AVRO TROS 29 januari 2021

 
       
    Het is goedkoop, op grote schaal beschikbaar en het zou werken tegen corona:  
    ivermectine. Tientallen huisartsen willen dit anti-schurftmiddel kunnen  
    toedienen aan coronapatiënten. Maar overtuigend bewijs dat het werkt is er  
    niet.  
       
    "Er is geen enkel medisch verantwoord bewijs dat het werkt", zegt oud-huisarts Ted van Essen.  
    Hij verdiepte zich in de bestaande onderzoeken naar de werking van ivermectine tegen corona:  
    "De bestaande onderzoeken zijn op hele kleine schaal gedaan, in laboratoria en ze zijn niet  
    ge-peerreviewd."  
       
    Zelfzorg Covid-19  
    De vereniging 'Zelfzorg Covid-19', die bestaat uit tientallen huisartsen, denkt daar anders over.  
    Deze groep pleitte eerder voor het gebruik van het middel chloroquine tegen corona en wil nu  
    toestemming om ivermectine in de behandeling van coronapatiënten op te nemen.  
       
    Onverstandig, vindt Van Essen: "Het is een zwaar middel met veel bijwerkingen, zoals  
    slapeloosheid, misselijkheid en obstipatie. Het is tot nu toe alleen getest in laboratoria. Daar  
    bleek weliswaar dat ivermectine het coronavirus doodt, maar daarbij ging het om een dosis die  
    honderd keer hoger ligt dan wat we veilig achten voor mensen."  
       
    Toevalstreffers  
    Volgens de oud-huisarts is het heel lastig om een goed werkend medicijn te vinden of te  
    ontwikkelen tegen corona: "Het virus verspreidt zich via lichaamscellen. Dat maakt het heel  
    lastig om het virus te bestrijden, omdat je niet een middel wil toedienen dat schade toebrengt  
    aan de cellen."  
       
    Eerder liet hoogleraar epidemiologie Teun Bousema al weten geen voorstander te zijn van het  
    toedienen van ivermectine aan coronapatiënten. "Ik ben absoluut geen voorstander van het  
    inzetten van medicijnen zonder duidelijk bewijs voor effectiviteit. Dat bewijs is bij ivermectine  
    nog niet gevonden. Er zijn wel een paar interessante aanwijzingen dat klachten misschien iets  
    eerder verdwijnen. Dat kunnen ook heel goed toevalstreffers zijn.''  
       
    Het volledige artikel: NPO Radio 1 AVRO TROS 29 januari 2021  
       
 
     
     
 

 

Ook Novavax-vaccin lijkt voor 90 procent effectief

 
    RTL Nieuws 29 januari 2021  
       
    Het vaccin van het Amerikaanse biotechbedrijf Novavax beschermt bij negen op de tien mensen  
    tegen Covid-19, stelt het bedrijf op basis van een klinische test in het Verenigd Koninkrijk. Het  
    is een van de acht vaccins die een rol speelt in de Nederlandse vaccinatiestrategie.  
       
    Het vaccin is nog niet goedgekeurd voor gebruik. Daarvoor zullen onder andere deze  
    testresultaten worden gebruikt.  
       
    Gefabriceerd in Engeland  
    De Britse premier Boris Johnson sprak op Twitter van goed nieuws. De vaccins worden na  
    goedkeuring volgens hem geproduceerd in een fabriek in Teesside in het noordoosten van  
    Engeland. Het Verenigd Koninkrijk heeft 60 miljoen doses besteld.  
       
    Uit een andere test in Zuid-Afrika, uitgevoerd onder 4400 mensen, kwamen mindere  
    resultaten. Daar werkte het middel maar bij de helft van de proefpersonen. Meer dan 90  
    procent van de deelnemers had de Zuid-Afrikaanse variant, die mogelijk ook besmettelijker is.  
       
    100 miljoen doses  
    De Europese Commissie meldde vorige maand dicht bij de aankoop van 100 miljoen doses van  
    het Novavax-vaccin te zijn, met een optie op nog eens zoveel.  
       
    Het volledige overzicht: RTL Nieuws 29 januari 2021  
       
 
     
     
 

 

Leids coronavaccin van Janssen beschermt voor 66 procent tegen

 
    COVID-19  
    Nu.nl 29 januari 2021  
       
    Het coronavaccin dat door farmaceut Janssen uit Leiden is ontwikkeld, biedt 66  
    procent bescherming tegen COVID-19, meldt moederbedrijf Johnson & Johnson  
    vrijdag op basis van proeven. Nederland heeft 11,3 miljoen doses van dit vaccin  
    besteld.  
       
    Het percentage is flink lager dan bij de al goedgekeurde vaccins van Pfizer/BioNTech en  
    Moderna. Die bieden volgens onderzoek ongeveer 90 procent bescherming.  
       
    Volgens Johnson & Johnson biedt het vaccin van Janssen wel voor 85 procent bescherming  
    tegen ernstige COVID-19.  
       
    Uit proeven in de Verenigde Staten kwam naar voren dat het vaccin gemiddeld voor 72 procent  
    effectief was. Uit de wereldwijde testen, waarbij het vaccin ook op meerdere varianten werd  
    getest, bleek het vaccin 66 procent bescherming te bieden.  
       
    In Zuid-Afrika, waar een zorgwekkende variant van het virus circuleert (ook wel de Zuid-  
    Afrikaanse variant of mutatie genoemd), was het beschermingsniveau van het Janssen-vaccin  
    57 procent. Dat betekent volgens de fabrikant dat het vaccin goed werkt tegen deze variant.  
    Wereldgezondheidsorganisatie WHO eist een minimale werkzaamheid van 50 procent.  
       
    Aan de klinische proeven deden in totaal 43.783 deelnemers mee. Een deel kreeg het vaccin  
    toegediend en een ander deel een zoutoplossing als placebo. Van alle proefpersonen hoefde  
    niemand op de intensive care opgenomen te worden of aan de beademing gelegd te worden.  
       
    Eén prik is voldoende  
    Het Janssen-vaccin is gebaseerd op een verkoudheidsvirus dat bij mensen voorkomt. Dit virus  
    is aangepast, zodat je er niet ziek van kunt worden én het ervoor zorgt dat er in het lichaam  
    stukjes van het coronavirus worden aangemaakt. Die stukjes zorgen ervoor dat je afweer  
    opbouwt.  
       
    De prik lijkt sterk op het vaccin van AstraZeneca, met als verschil dat het AstraZeneca-vaccin  
    een virus bevat dat voorkomt bij chimpansees.  
       
    Als alles meezit, komt het Janssen-vaccin in maart beschikbaar. Nederland krijgt in eerste  
    instantie drie miljoen doses waarmee verschillende groepen worden ingeënt. Bij dit vaccin is  
    één dosis voldoende.  
       
    Het volledige artikel: Nu.nl 29 januari 2021  
       
 
     
     
 

  Artsen en burgers dringen aan op inzetten antischurftmiddel tegen  
    effecten corona  
   

De Volkskrant - Ellen de Visser 27 januari 2021

 
       
    Een belangenvereniging van artsen en verontruste burgers heeft een advocaat  
    ingeschakeld om het antischurftmiddel ivermectine in de medische  
    coronarichtlijnen te krijgen. In een brief aan de SWAB, de wetenschappelijke  
    werkgroep die landelijk adviseert over behandelingen tegen covid-19, vraagt de  
    vereniging om binnen tien dagen positief te adviseren over het middel. Gebeurt  
    dat niet, dan volgen juridische stappen.  
       
    ‘Alle aandacht gaat nu naar de vaccins’, zegt de Eindhovense advocaat Niels Vanaken namens  
    de vereniging Zelfzorg covid-19. ‘Daar zijn wij niet tegen, maar er moet ook een alternatieve  
    route zijn om het virus aan te pakken.’ Dat alternatief is een virusremmer, die kan voorkomen  
    dat mensen na een coronabesmetting ernstig ziek worden en die zo de zorg kan ontlasten.  
    Zo’n antiviraal wondermiddel is nog niet gevonden maar internationale wetenschappers  
    betogen de laatste maanden dat ivermectine de belofte weleens kan waarmaken. Het middel is  
    goedkoop, al langer op de markt, en is door enthousiastelingen al omgedoopt tot ‘the people’s  
    medicine’, het medicijn voor de gewone man.  
       
    Remmers  
    Het afgelopen jaar bleken twee andere virusremmers, remdesivir (een afgekeurd  
    ebolamedicijn) en hydroxychloroquine (een antimalariamiddel) na langdurig onderzoek toch  
    niet effectief genoeg. Ivermectine, een middel tegen parasitaire infecties, wordt wereldwijd met  
    succes ingezet tegen onder meer rivierblindheid en schurft. Het bleek vorig jaar in  
    laboratoriumproeven ook effectief tegen het coronavirus. Sindsdien wordt wereldwijd onderzoek  
    gedaan bij patiënten. De resultaten worden niet op waarde geschat, zegt advocaat Vanaken in  
    een toelichting op zijn brief. Er is volgens hem meer dan voldoende bewijs dat het middel  
    werkt. Over de aard van de juridische stappen wil hij zich nog niet uitlaten. De SWAB laat bij  
    monde van een voorlichter weten dat niet op de brief kan worden ingegaan omdat het een  
    juridische kwestie betreft.  
       
    Hoogleraar Joost Wiersinga, in het Amsterdam UMC medeverantwoordelijk voor de  
    behandelrichtlijnen voor patiënten met covid-19, zegt dat ivermectine in onderzoek een stuk  
    beter lijkt te scoren dan het inmiddels beruchte, door [de US] oud-president [...] bewierookte  
    hydroxychloroquine. ‘We hebben nu geen enkele virusremmer tegen corona die voorkomt dat  
    patiënten moeten worden opgenomen, terwijl we daar zo hard naar op zoek zijn.  
    Richtlijncommissies overal ter wereld hebben ivermectine in het vizier, het middel wordt heel  
    serieus genomen maar de onderzoeksgegevens lijken nog niet stevig genoeg om definitieve  
    uitspraken te doen over het effect.’  
       
    Kwaliteit van het onderzoek  
    De meeste ivermectineonderzoeken, concludeerde de Amerikaanse gezondheidsautoriteit  
    NIH begin dit jaar, zijn van matige kwaliteit: er is sprake van kleine aantallen patiënten,  
    verschillende doseringen, combinaties met andere medicijnen (waardoor onduidelijk is waar het  
    effect vandaan komt), verschillen in ernst van de ziekte en een gebrekkige onderzoeksopzet.  
    Het wachten is, schrijft ook de Nederlandse SWAB, op grote, goed uitgevoerde onderzoeken.  
       
    Die onderzoeken zijn onderweg. De universiteit van Oxford bestudeert al maanden onder een  
    grote groep ouderen welke bestaande middelen zij kunnen slikken tegen corona en voegt aan  
    het arsenaal nu ook ivermectine toe. Binnenkort worden ook de resultaten verwacht van een  
    grote Zuid-Amerikaanse studie.  
       
    Vorige week meldde vakblad The Lancet bescheiden onderzoeksresultaten van een klein  
    Spaans onderzoek onder 24 jongvolwassenen, van wie de helft ivermectine kreeg vlak na het  
    ontstaan van de (milde) ziekteverschijnselen. Die groep rapporteerde na een week minder  
    klachten en had iets minder virusdeeltjes en antistoffen in het bloed, wat duidt op een milder  
    ziekteverloop. Wiersinga: ‘Wat we het liefst willen zien is dat minder vaak mensen na een  
    corona-infectie in het ziekenhuis belanden. De komende maanden krijgen we hopelijk meer  
    onderzoeksgegevens over dit middel onder ogen en kunnen we zien of dat lukt.’  
       
    Het volledige artikel: De Volkskrant - Ellen de Visser 27 januari 2021  
       
 
     
     
 

  ANBB stuurt mede namens zelfzorgcovid19 brief aan SWAB en vraagt  
    om positief advies Ivermectine  
    Het volledige artikel: ZelfzorgCovid19.nl 26 januari 2021. De volledige brief van ANBB aan SWAB 26 januari 2021.  
       
    Namens haar leden, die massaal voor vroegbehandeling stemden, de  
    petitieondertekenaars en de nieuwsbrieflezers heeft de Algemene Nederlandse  
    Burger Belangenvereniging (ANBB) via haar jurist gevraagd aan de SWAB om  
    herziening van het advies inzake het gebruik van Ivermectine als profylaxe en  
    behandeling van COVID-19.  
       
    De brief bevat drie elementen:  
       

1

  Ivermectine krijgt onderzoekstechnisch niet dezelfde behandeling als andere geneesmiddelen  
    een reden om de SWAB te vragen dit alsnog te doen.  
       

2

  Over de werking en veiligheid van Ivermectine bij COVID-19 is voldoende wetenschappelijk  
    bewijs voorhanden wat de SWAB middels deze brief wordt aangereikt.  
       

3

  Gezien de punten 1 en 2 en het belang voor mensen met een verhoogd risico en patiënten  
    met milde klachten en verder ter voorkoming van overbelasting van de ziekenhuizen wordt de  
    SWAB gevraagd om herziening van haar advies van niet-positief naar positief.  
       
   

 
       
    Het volledige artikel: ZelfzorgCovid19.nl 26 januari 2021. De volledige brief van ANBB aan SWAB 26 januari 2021.  
       
 
     
     
 

  Brief van ANBB / Open Legal advocaten aan SWAB, verzoek om  
    positief advies Ivermectine  
    De volledige brief van ANBB aan SWAB 26 januari 2021.  
       
    mr. N.J.P. [Niels] Vanaken, advocaat - Open Legal Advocaten [AKV Advocatuur B.V]  
    Beukenlaan 129 5616 VD Eindhoven  
    Per aangetekende brief Stichting Werkgroep Antibiotica Beleid t.a.v. het Bestuur  
    Albinusdreef 2 2333 ZA Leiden  
    Datum: 26 januari 2021 Onze referentie: D100354 Inzake: ANBB / Ivermectine  
       
    Geachte leden van het Bestuur,  
       
    Tot mijn kantoor heeft zich gewend de Algemene Nederlandse Burger Belangenvereniging  
    (ANBB), met het verzoek haar belangen en de belangen van haar 7.400 leden, haar 13.386  
    nieuwsbrief lezers en haar 53.562 petitieondertekenaars (Zelfzorg COVID-19) te behartigen.  
    Naar aanleiding hiervan bericht ik u als volgt.  
       
    Protocollen NHG  
    De reden waarom ik mij namens cliënt tot u wend bestaat erin dat uw stichting (hierna: ‘SWAB’)  
    behandeladviezen verstrekt aan het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Voornamelijk  
    op basis van dit advies formuleert het NHG op haar beurt standaard behandelprotocollen, welke  
    de basis vormen voor de behandelwijze van COVID-19 patiënten door de (huis)arts.  
       
    Ivermectine  
    Onder punt 4.1.10 van haar Leidraad document d.d. 21 januari jl. stelt de SWAB dat geen  
    wetenschappelijke onderbouwing voor het (off-label) gebruik van Ivermectine in de profylaxe  
    en behandeling van COVID-19 voorhanden zou zijn. Cliënt acht het van groot belang dat de  
    SWAB in haar behandeladviezen aan het NHG positief adviseert over het gebruik van   
    Ivermectine bij COVID-19. Zij betwist hetgeen de SWAB ter onderbouwing van haar (niet  
    positief) behandeladvies in het Leidraad document aanvoert. Meer in het algemeen bestaat bij  
    cliënt de indruk dat, in tegenstelling tot middelen als Remdesivir en HCQ, Ivermectine  
    onderzoekstechnisch niet de aandacht krijgt die het verdient. Zo verwijst de SWAB in haar  
    document slechts naar 2 studies, terwijl inmiddels 8 gecontroleerde studies zijn gepubliceerd  
    die de profylaxe effectiviteit van Ivermectine aantonen. Hiernaast hebben inmiddels 19  
    gecontroleerde studies aangetoond dat het gebruik van Ivermectine het herstel versnelt en de  
    sterftekans verlaagt. Reeds 12 klinische studies zijn peer-reviewed. Uit andere publicaties volgt  
    dan weer dat in gebieden waar de behandeling met Ivermectine wordt toegepast minder  
    personen aan COVID-19 komen te overlijden. Om die reden wordt het gebruik van Ivermectine  
    voorgeschreven in een toenemend aantal landen, waaronder Argentinië, Peru, Mexico en India.  
       
    Uit een recent uitgevoerde meta-analyse binnen het WHO ACT-accelerator programma, waarbij  
    18 Randomized Controlled Trials (RCT´s) zijn beoordeeld, volgt als conclusie dat de  
    behandeling met Ivermectine bij COVID-19 het herstel van en de virale klaring bij de patiënt  
    versnelt. Bovendien neemt de sterftekans met maar liefst 75% af.  
       
    In het document ‘Review of the Emerging Evidence Demonstrating the Efficacy of Ivermectin in  
    the Prophylaxis and Treatment of COVID-19’ van de FLCCC Alliance verstrekt onder andere dr.  
    Pierre Kory een totaaloverzicht van vastgestelde resultaten uit studies en de praktijk. Hieruit  
    blijken de resultaten voor profylactisch en therapeutisch gebruik van Ivermectine in eerste of  
    tweede lijn consistent positief. Dit document is peer-reviewed en zal op korte termijn worden  
    gepubliceerd. De meta-analyse die Theresa Lawrie op de door dr. Kory e.a. verrichte  
    onderzoeken heeft toegepast, heeft de effectiviteit van Ivermectine op de reductie van de  
    sterftekans en het voorkomen van de ziekte bevestigd. Gelijkaardige positieve conclusies ten  
    aanzien van het gebruik van Ivermectine volgen uit de metaanalyse zoals uitgevoerd door  
    onder andere Andrew Hill.  
       
    Conclusie  
    Anders dan de SWAB stelt, is inmiddels voldoende betrouwbaar bewijs voorhanden waaruit de  
    positieve werking van Ivermectine bij COVID-19 blijkt. Op basis van dit gegeven in combinatie  
    met het veiligheidsprofiel, lijkt voor de SWAB niets eraan in de weg te staan om positief te  
    adviseren over het (off-label) gebruik van Ivermectine in de profylaxe en behandeling van  
    COVID-19. Naar stellige verwachting zal dit resulteren in het voorkomen van  
    ziekenhuisopnames en derhalve in de ontlasting van de zorgcapaciteit. Uiteraard kan parallel  
    hieraan grootschaliger onderzoek worden verricht om nog meer wetenschappelijk overtuigend  
    bewijs te bekomen.  
       
    Op basis van het bovenstaande, verzoek ik namens cliënt de SWAB om haar behandeladvies  
    over het gebruik van Ivermectine bij COVID-19 te heroverwegen en hierover positief aan het  
    NHG te adviseren. In dit kader verzoek ik de SWAB om mij binnen een termijn van 10 dagen  
    na heden haar voornemen daartoe te bevestigen. Bij gebreke hiervan heb ik opdracht van  
    cliënt om tot het nemen van gerechtelijke maatregelen over te gaan.  
       
    Uw reactie zie ik tegemoet, waarvoor dank. Voor de goede orde meld ik u dat deze brief en  
    onze vervolgcorrespondentie ongewijzigd ter kennis van de leden van cliënt, haar nieuwsbrief  
    lezers en haar petitieondertekenaars zal worden gebracht.  
       
    Namens cliënt behoud ik mij alle rechten en weren voor.  
       
    Met vriendelijke groet,  
    Open Legal Advocaten  
    Niels Vanaken  
    Advocaat  
   

 
       
    Het volledige artikel: Brief van ANBB aan SWAB 26 januari 2021.  
       
 
     
     
 

 

'Moderna-vaccin werkt ook tegen Britse en Zuid-Afrikaanse variant'

 
    Het volledige artikel: Scientias - Vivian Lammerse 26 januari 2021. Bron: Moderna Press release January 25, 2021.  
       
    Maar om het zekere voor het onzekere te nemen, ontwikkelt het biotechbedrijf  
    nu tevens een iets aangepast vaccin.  
       
    Onlangs hebben wetenschappers hun zorgen geuit over de nieuw opgekomen coronavarianten  
    in het Verenigd-Koninkrijk en Zuid-Afrika. De mutaties in met name de Zuid-Afrikaanse variant  
    zouden namelijk kunnen betekenen dat de werking van het coronavaccin wordt beperkt.  
    Producent Moderna besloot de proef op de som te nemen en te bestuderen in hoeverre hun  
    ontwikkelde coronavaccin bescherming biedt tegen verschillende coronavarianten. En de  
    bevindingen zijn gematigd positief.  
       
    Vaccin  
    Moderna testte het coronavaccin op verschillende nieuw ontdekte coronavarianten, waaronder  
    de Britse en de Zuid-Afrikaanse. En uit de bevindingen blijkt dat er voldoende ‘neutraliserende  
    titers’ – die het virus onschadelijk maken – tegen alle belangrijke varianten worden  
    geproduceerd. Anders gezegd: zover nu bekend is, werkt het Moderna-vaccin dus ook tegen de  
    Britse en Zuid-Afrikaanse variant. Het vaccin blijkt overigens wel een net wat betere  
    bescherming te bieden tegen de Britse coronavariant dan tegen de Zuid-Afrikaanse. Zo namen  
    de onderzoekers een zesvoudige afname van de neutraliserende titers waar toen ze de Zuid-  
    Afrikaanse variant testten. Dit zou kunnen betekenen dat iemand minder lang immuun voor  
    het virus is. “Ondanks deze verlaging biedt het vaccin naar verwachting nog wel genoeg  
    bescherming,” aldus Moderna.  
       
    Het biotechbedrijf vermoedt dat twee injecties van het vaccin voldoende bescherming zullen  
    bieden tegen de tot nu toe waargenomen coronavarianten. Toch is enige voorzichtigheid  
    geboden. De conclusies zijn namelijk gebaseerd op in vitro-onderzoek (oftewel buiten het  
    lichaam, in kweekculturen in het lab) en moeten daarnaast nog peer review ondergaan, wat  
    betekent dat het nog niet door vakgenoten beoordeeld is.  
       
    Boostervaccin  
    Ondanks de redelijk geruststellende resultaten, heeft Moderna toch besloten het zekere voor  
    het onzekere te nemen. Zo laten ze weten een extra boosterdosis van het vaccin te  
    ontwikkelen. Deze booster zou in staat moeten zijn om de hoeveelheid neutraliserende titers  
    tegen opkomende coronavarianten verder te verhogen, waardoor deze iets aangepaste versie  
    mogelijk een nog betere bescherming biedt dan de bestaande vaccins. “Terwijl we proberen het  
    coronavirus te verslaan, zijn we van mening dat het noodzakelijk is om proactief te zijn terwijl  
    het virus zich verder ontwikkelt,” aldus Stéphane Bancel CEO van Moderna. “We worden  
    aangemoedigd door de nieuwe resultaten, die ons vertrouwen versterken dat het Moderna-  
    vaccin bescherming biedt tegen deze nieuw ontdekte varianten. Maar uit voorzichtigheid zullen  
    we tevens een boosterdosis ontwikkelen die mogelijk effectiever zal zijn tegen de opkomende  
    Zuid-Afrikaanse coronavariant.”  
       
    Overtreffen  
    Het betekent dat het Moderna-vaccin mogelijk nog beter in staat zal zijn om de  
    wereldbevolking tegen het coronavirus – en al zijn mutaties – te beschermen. En dat terwijl er  
    al uit eerdere studies is gebleken dat het ontwikkelde vaccin van het biotechbedrijf voor maar  
    liefst 94% betrouwbaar is. Hiermee overtreft het vaccin dat van Pfizer en de Russen, die  
    respectievelijk voor 90 procent en 92 procent effectief zijn.  
       
    Het Moderna-vaccin is ondertussen ook in Nederland gearriveerd. Op 11 januari 2021 zijn de  
    eerste vaccins geleverd. De verwachting is dat er in het eerste kwartaal zo’n 390.000 dosissen  
    zullen worden uitgedeeld. Vaccinatie met het vaccin van Moderna bestaat uit twee prikken. De  
    tweede prik volgt 28 dagen na de eerste prik. Ongeveer twee weken na deze tweede injectie  
    zou je maximaal beschermd moeten zijn tegen het oorspronkelijke coronavirus. Of het vaccin  
    ook de verspreiding van het coronavirus voorkomt, is nog niet bekend. Het is namelijk nog  
    onduidelijk of gevaccineerde mensen het virus nog steeds bij zich dragen of over kunnen  
    dragen op anderen. Dit wordt momenteel verder onderzocht.  
       
    Het volledige artikel: Scientias - Vivian Lammerse 26 januari 2021. Bron: Moderna Press release January 25, 2021.  
       
 
     
     
 

  Wondermiddel tegen corona, of toch niet? Ivermectine zou het kunnen  
    zijn, maar er is nog geen bewijs voor  
   

De Gelderlander - Eric Reijnen Rutten 25 januari 2021

 
       
    NIJMEGEN - Corona zou niet zo’n probleem zijn als er gewoon een goed medicijn  
    tegen is. Ivermectine, letterlijk een paardenmiddel, lijkt dat te zijn. Lijkt, want:  
    ,,Er is nog geen overtuigend bewijs voor”.  
       
    Hoogleraar epidemiologie van tropische infectieziekten Teun Bousema zou graag willen zeggen  
    dat het medicijn het wondermiddel is tegen corona. Hij heeft voor het Radboudumc onderzoek  
    gedaan naar ivermectine bij andere ziektes en is nog lang niet zover om te zeggen dat het  
    zonder risico aan coronapatiënten gegeven kan worden, waarvoor op sociale media door  
    menigeen wordt gepleit.   
       
    Ivermectine is een geneesmiddel tegen rondwormen en parasitaire mijten en luizen. Het wordt  
    ook in de diergeneeskunde gebruikt voor onder meer paarden, honden en koeien.. ,,In het  
    laboratorium is gekeken of het ook tegen corona zou kunnen werken.’’ Dat bleek zo te zijn.  
    ,,Alleen ging het daarbij om een dosis die vijftig tot honderd keer hoger is dan wat we veilig  
    achten voor mensen.’’  
       
    Pupillen gaan verwijden  
    En daar zit ’m het probleem. Standaard wordt 200 microgram per kilogram lichaamsgewicht  
    voorgeschreven. ,,Bij doses boven de 1000 microgram per kilo worden bijwerkingen  
    waarschijnlijker, waaronder leverschade en zenuwbijwerkingen.’’ Dat kan dus al bij een dosis die  
    maar vijf keer zo hoog is.  
       
    Bousema vertelt dat er desondanks onderzoek wordt gedaan. Die onderzoeken zijn voorlopig  
    niet eenduidig. ,,Een overtuigend effect van ivermectine tegen het coronavirus is daarbij nog  
    niet gevonden, wel een paar interessante aanwijzingen dat klachten misschien iets eerder  
    verdwijnen. Dat kunnen ook heel goed toevalstreffers zijn.’’  
       
    Er is meer onderzoek nodig, en dat wordt ook gedaan. ,,Zodra dat bewijs er wel is, is het ook  
    snel in te zetten omdat het al op grote schaal gemaakt wordt voor een aantal armoede-  
    gerelateerde ziekten.’’  
       
    Maar het zonder wetenschappelijk bewijs toch maar alvast toedienen aan coronapatiënten, vindt  
    Bousema geen goed idee. ,,Ik ben absoluut geen voorstander van het inzetten van medicijnen  
    zonder duidelijk bewijs voor effectiviteit. ‘Baat het niet dan schaadt het niet’ gaat niet op voor  
    medicijnen, zeker niet als ze in hoge concentraties gebruikt worden of in combinatie met  
    andere medicijnen.’’ Het kan namelijk de effectiviteit van die andere medicijnen verminderen  
    en voor onbekende bijwerkingen zorgen.  
       
    Ernstige hartritmestoornissen  
    Momenteel worden coronapatiënten met name behandeld met ontstekingsremmer  
    Dexamethason, dat bewezen effect heeft. Lang werd bij patiënten ook ontstekingsremmer  
    Remdesivir toegediend, maar dat bleek uiteindelijk niet te werken. In het voorjaar werden ook  
    de malariamedicijnen Chloroquine en Hydroxychloroquine toegediend, maar die bleken  
    uiteindelijk eerder schadelijk dan effectief: ze kunnen ernstige hartritmestoornissen  
    veroorzaken bij coronapatiënten, aldus het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.  
       
    Het volledige artikel: De Gelderlander - Eric Reijnen Rutten 25 januari 2021  
       
 
     
     
 

 

Reumamedicijn effectief tegen covid-19

 
    Gezondheidsnet - Ilona Meernik 8 januari 2021. Bron UMC Utrecht.  
       
    Ernstig zieke COVID-19-patiënten die zijn opgenomen op de intensive care  
    hebben meer kans om volledig te herstellen en korter in het ziekenhuis te  
    verblijven als ze worden behandeld met medicijnen die doorgaan gebruikt  
    worden voor reumatoïde artritis. Dat blijkt uit baanbrekend onderzoek.  
       
    De bevindingen, die nog niet door vakgenoten zijn beoordeeld, zijn afkomstig van de  
    zogeheten REMAP-CAP-studie. In november 2020 werden de eerste bevindingen gerapporteerd.  
    Die toonden aan dat het bestaande middel tocilizumab werkt voor zeer zieke Covid-19-  
    patiënten op de IC. Maar het precieze effect was nog niet duidelijk.  
       
    UMC Utrecht-intensivist en onderzoeker Lennie Derde coördineert samen met arts-microbioloog  
    en UMC Utrecht-collega Marc Bonten het onderzoek In Europa. Dit onderzoek is opgezet als  
    een doorlopende internationale studie om de behandeling van longontsteking te verbeteren.  
       
    Effectieve behandelingen  
    "Dit is een belangrijke bevinding die onmiddellijke gevolgen zou kunnen hebben voor de  
    ziekste patiënten met COVID-19", zegt Lennie Derde. "Dit onderzoek toont aan dat deze  
    medicijnen de kans op overleving en herstel kan vergroten bij de meest ernstig zieke  
    volwassen patiënten die worden beademd op de IC. In een tijd waarin ziekenhuisopnames en  
    sterfgevallen als gevolg van COVID-19 blijven toenemen, is het van cruciaal belang dat we  
    doorgaan met het zoeken naar effectieve behandelingen die kunnen helpen om deze ziekte te  
    stoppen."  
       
    Het volledige artikel: Gezondheidsnet - Ilona Meernik 8 januari 2021. Bron UMC Utrecht.  
       
 
     
     
 

 

'Winnende formule' Oxfordvaccin is goed nieuws voor Nederland

    Het Parool - Chris van Mersbergen 28 december 2020
     
    De belofte van AstraZeneca-topman Pascal Soriot dat de ‘winnende formule’ is
    gevonden om met het Oxfordvaccin een effectiviteit van 95 procent te bereiken,
    zou ook voor Nederland héél goed nieuws zijn. Alleen al in het eerste kwartaal
    van 2021 verwacht het kabinet 4,5 miljoen doses van dit vaccin.
     
    Soriot zei zondag in een interview met The Sunday Times dat het in Oxford ontwikkelde vaccin
    net als ‘concurrenten’ Pfizer-BioNTech en Moderna een effectiviteit van rond de 95 procent zou
    kunnen bereiken. Dat zou betekenen dat 95 van de 100 mensen die het vaccin nemen, niet
    ziek worden van het coronavirus.
     
    Het vaccin van AstraZeneca, dat momenteel wordt geëvalueerd door de Britse toezichthouder,
    biedt volgens Soriot zelfs ‘100 procent bescherming’ tegen ernstige vormen van Covid-19. Hij
    kan zijn positieve voorspellingen nog niet onderbouwen. De nieuwe resultaten waar de topman
    het over heeft, zijn nog niet gepubliceerd.
     
    Eerder kwam uit verschillende testen naar voren dat het vaccin van AstraZeneca een gemiddelde
    effectiviteit had van 70 procent. Dat steeg later naar 90 procent, afhankelijk van de dosering.
    Door de wisselende percentages was er nogal wat onduidelijkheid over het vaccin. Nu belooft
    Soriot dus nóg hogere percentages.
     
    Britten: 4 januari groen licht
    De farmaceut heeft voor kerst alle papieren die nodig zijn voor goedkeuring ingeleverd bij de
    Britse medicijnautoriteit MHRA. Die geeft naar verluidt op maandag 4 januari groen licht voor
    het vaccin, dat daarna spoedig kan worden verspreid in het Verenigd Koninkrijk.
     
    Net als bij het vaccin van Pfizer-BioNTech zijn de Britten daarmee een stuk sneller dan de rest
    van de Europese Unie. De Europese medicijnwaakhond EMA velt naar verwachting pas eind
    januari een eindoordeel over het Oxfordvaccin.
     
    Als geroepen
    Succesvolle resultaten en goedkeuring van dit vaccin zouden ook voor de Nederlandse regering
    als geroepen komen. Alleen al in de eerste drie maanden van 2021 verwacht het kabinet 4,5
    miljoen doses van het Oxfordvaccin, bijna twee keer zoveel als van het Pfizervaccin (2,5 miljoen
    doses) en zelfs meer dan tien keer zoveel als van Moderna (bijna 0,4 miljoen).
     
    Van al deze vaccins zijn overigens twee prikken per persoon nodig. Van andere farmaceuten,
    zoals die van Janssen uit Leiden, wordt in het eerste kwartaal van 2021 vooralsnog geen
    goedkeuring van de EMA verwacht.
     
    In het tweede kwartaal van 2021 rekent het kabinet op nog eens 5,2 miljoen doses van het
    AstraZeneca-vaccin. Daarmee is dit het middel waarmee in de eerste helft van het nieuwe jaar
    de meeste Nederlanders gevaccineerd zouden moeten worden. Een voordeel bij de verspreiding:
    het vaccin van AstraZeneca kan lange tijd op koelkasttemperatuur worden vervoerd en
    opgeslagen, iets wat niet geldt voor de vaccins van Pfizer en Moderna.
     
    Advies Gezondheidsraad
    De verwachting is dat in de eerste maanden vooral ouderen, kwetsbaren en zorgpersoneel aan
    de beurt komen. Van Pfizer en Moderna is al duidelijk dat hun vaccin ouderen goed beschermt,
    maar van AstraZeneca is dat nog niet zeker.
     
    Daarom adviseerde de Gezondheidsraad aan minister Hugo de Jonge om het Pfizer-vaccin
    vooral voor ouderen te reserveren. De Jonge negeert dat advies, en geeft de eerste doses aan
    personeel van verzorgingshuizen, instellingen voor beperkten en in de thuiszorg. Het vaccin van
    Moderna gaat naar verwachting naar de bewoners van zorginstellingen.
     
    Het volledige artikel: Het Parool - Chris van Mersbergen 28 december 2020
     
 
     
     
 

 

Experts boos over uitblijven vitamine D-advies: 'Waarom wachten we

    meer onderzoek af?'
    AD - Marcia Nieuwenhuis 25 december 2020
     
    Een grote groep gerenommeerde experts is boos over de afwachtende houding
    van de overheid over vitamine D. Zij willen dat mensen uit voorzorg vitamine D
    gaan slikken tegen corona. Steeds meer studies tonen volgens hen aan dat
    vitamine D ervoor kan zorgen dat de kans dat je corona krijgt kleiner is en dat
    de infectie milder verloopt. ,,Alsof het ons niks interesseert dat intussen
    mensen dood gaan.’’
     
    Bijna twee maanden geleden riepen experts in deze krant iedereen op om vitamine D te gaan
    slikken tegen corona. Deze groep experts kreeg veel bijval van onder meer huisartsen,
    longartsen en andere hoogleraren. Zo zegt de vooraanstaande hoogleraar voeding en
    gezondheid Jaap Seidell van de Vrije Universiteit: ,,Wachten op absoluut bewijs bij vitamine D 
    lijkt onverstandig gezien het grote aantal mensen met lage vitamine D spiegels en de
    belangrijke rol die vitamine D speelt in het immuunsysteem.’’ Hij is - in lijn met onder meer
    dit wetenschappelijke artikel uit The Lancet - voor het uit voorzorg slikken van vitamine D.
     
    Sinds de oproep van de deskundigen, verschenen er bovendien meer studies die wijzen op het
    nut van vitamine D bij corona. Hoogleraar Gezond Ouder worden Manfred Eggersdorfer van het
    Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) wijst op een studie van de vooraanstaande
    Duitse kankeronderzoeker Herman Brenner: ,,Daarin staat dat vitamine D-tekorten
    verantwoordelijk kunnen zijn voor bijna negen van de tien coronadoden. Dat is een geweldig
    groot aantal!’’ Uit een overzicht van allerlei wetenschappelijke artikelen over het effect van
    vitamine D op corona, blijken steeds meer positieve resultaten. 
     
    Klein onderzoek
    Het onderzoek is gebaseerd op een groep van 118 personen met vitamine D-tekorten die
    werden opgenomen in een Duits ziekenhuis,  daarvan overleden er zestien. De sterfte van 11,3
    procent was veel hoger onder patiënten met een vitamine D-tekort, dan onder andere
    patiënten.  De wetenschappers stellen dat het om een kleine studie gaat, maar schrijven dat het
    misschien wel onethisch is om te wachten op de resultaten van langer lopende onderzoeken
    voordat actie voor de publieke gezondheid wordt ondernomen.’
     
    ,,In de wetenschappelijke wereld groeit de eensgezindheid over de belangrijke rol van vitamine
    D’’, verklaart Eggersdorfer. ,,Het kan de kans dat je corona krijgt verkleinen én de infectie kan
    korter duren.’’ Eggersdorfer, die in het verleden verbonden was aan chemiebedrijf DSM, maar
    daar geen financiële banden meer mee heeft, omdat hij gepensioneerd is, werkt samen met
    twee andere wetenschappers aan een betoog vóór vitamine D.
     
    De afwachtende houding van overheden schiet bij wetenschappers in het verkeerde keelgat. Het
    frustreert’ bijvoorbeeld hoogleraar immunologie van de Wageningen Universiteit Huub
    Savelkoul. ,,Er zijn steeds meer studies die het voordeel van vitamine D aantonen. Ik vind het
    een soort van arrogantie dat de overheid eerst een metastudie wil afwachten. Het lijkt wel alsof
    het ons niks interesseert dat er ondertussen mensen in het ziekenhuis komen en dood gaan.
    Met die opmerking moet u maar voorzichtig zijn, maar dat is wel waar mijn frustratie zit.’’
     
    Overdosering
    De kans op overdosering bij vitamine D is volgens Savelkoul klein.  ,,Dan moet je in één keer
    één à anderhalf potje achterover slaan. Iedereen met normaal gezond verstand snapt dat dit
    niet verstandig is.’’
     
    Hij krijgt bijval van Harry Wichers, hoogleraar biochemie en voedingswetenschappen
    Wageningen Universiteit. ,,Ik denk dat de aanwijzingen voor vitamine D net zo goed zijn als
    voor het afstand houden. Laten we vooral niet wachten tot het te laat is!’’ Volgens Onno van
    Schayck, hoogleraar Preventieve Geneeskunde aan de Universiteit Maastricht is er ‘met name in
    de winter alle reden om voldoende vitamine D te nemen’. 
     
    Internationaal is er nu ook een wereldwijde oproep aan regeringen om meer aandacht te vragen
    voor vitamine D in strijd tegen corona, ondertekend door honderdvijftig wetenschappers,
    waaronder meer dan zestig hoogleraren. Hoogleraar geneeskunde Michael Holick van Boston
    University: ,,Mensen wachten op een magisch wonderpilletje of op een vaccin, maar zien
    zoiets simpels als vitamine D over het hoofd.’’
       
    Het ministerie van Volksgezondheid vindt dat de tijd nog niet rijp is voor een nieuw vitamine D
    advies. ,,Om al het corona-gerelateerde onderzoek in Nederland - en wereldwijd - goed te
    begrijpen, heeft minister De Jonge een Adviespanel met onafhankelijke experts ingesteld dat
    adviseert over kansrijke, innovatieve behandelingen voor COVID-19. Dit panel is ook gevraagd
    om te adviseren over Vitamine C en Vitamine D’’, verklaart de woordvoerder van de minister.
    ,,Wij kijken uit naar de resultaten van die onderzoeken. Het adviespanel ziet nu nog geen
    aanleiding om richtlijnen in te stellen voor vitamine suppletie.’’
     
    Het volledige artikel: AD - Marcia Nieuwenhuis 25 december 2020
     
 
     
     
 

 

Interview Hanneke Schuitemaker, vaccinmaker: 'Ik voel me niet

    verslagen. We wisten dat we niet de eerste zouden zijn'
    NRC Handelsblad - Niki Korteweg 23 december 2020
     
    Hanneke Schuitemaker leidt bij Janssen Vaccines in Leiden de hectische jacht
    op een coronavaccin. Mission control room: haar werkkamer in Amstelveen.
    Andere farmaceuten brachten uiteindelijk eerder resultaten naar buiten.
    „Niemand had dit verwacht.”
     
    Stampvoetend loopt Hanneke Schuitemaker in september door haar woonkeuken in
    Amstelveen. Acht maanden is met man en macht toegewerkt naar de beslissende studie bij
    zestigduizend proefpersonen. Een studie met het meest kansrijke kandidaatvaccin tegen Covid-
    19 dat onder haar leiding bij het farmaceutische bedrijf Janssen in Leiden is gemaakt. Er is een
    wereldwijde race naar een vaccin aan de gang, de coronapandemie moet worden ingedamd.
    Maar het besluit in de zojuist afgesloten Zoomvergadering is onverbiddelijk. De start van de
    studie gaat niet door.
     
    „De stoom kwam uit mijn oren”, vertelt ze begin november, rechtop aan de robuuste,
    meterslange eettafel in diezelfde woonkeuken. Het espressoapparaat op het aanrecht pruttelt
    nog na, haar reusachtige zwarte labrador snurkt zachtjes in zijn mand. „Wij hadden ingeschat
    dat een hogere dosis vaccin een betere afweerreactie zou opwekken, maar dat was niet zo. De
    lagere dosis deed het al goed. Maar inmiddels stonden tienduizenden flesjes met die hogere
    dosis klaar om de fase 3-studie te starten.”
     
    „De vraag is dan: wat ga je doen? Want met die lagere hoeveelheid verder gaan betekent dat je
    twee keer zoveel doses hebt. Toen is besloten om alles terug te halen, en de
    onderzoeksplekken opnieuw te bevoorraden met flesjes met de lagere dosis. Maar daarvoor
    moesten we de start van de studie an-der-halve week uitstellen. Jongens, come on!, dacht
    ik.” Ze sloeg nog net niet met de vuist op tafel. „Maar uiteindelijk zie ik ook dat het een
    goede beslissing was.”
     
    Zelfs voor de nuchtere viroloog Schuitemaker (56) is het een dollemansrit: een vaccin maken
    tegen een onbekend virus, middenin een pandemie, terwijl inzichten en eisen bijna dagelijks
    verschuiven. Ze leidt het mondiale onderzoek naar virale vaccins van het farmaceutische bedrijf
    Janssen Vaccines in Leiden, dat onderdeel is van een van ’s werelds grootste farmaceutische
    bedrijven, het Amerikaanse Johnson&Johnson. Haar hele loopbaan is gewijd aan vaccins maken.
    Tegen de dodelijkste virussen zoals hiv en ebola, tegen het rs-virus en tegen zika. Maar nog
    nooit lag er zo veel druk op haar werk als nu.
     
     
    WIE IS…?
    Hanneke Schuitemaker (Heerhugowaard, 1964) is hoogleraar virologie aan de Universiteit van
    Amsterdam en sinds 2011 hoofd virale vaccinontwikkeling van Janssen Vaccines in Leiden,
    onderdeel van de Amerikaanse farmaceut Johnson&Johnson. Na haar studie medische biologie
    aan de Vrije Universiteit Amsterdam stort ze zich vanaf 1987 op het nieuwe en dodelijke hiv-
    virus, dat aids veroorzaakt, bij het latere bloedonderzoeksinstituut Sanquin. In 2003 verhuist ze
    met haar gezin voor een jaar naar San Diego (VS) en verdiept zich aan het Scripps Research
    Institute in de vaccinontwikkeling tegen hiv. Terug in Nederland wordt ze in 2004 hoogleraar. In
    2010 start ze bij het Leidse biotechbedrijf Crucell, het latere Janssen Vaccines. Schuitemaker is
    gescheiden en woont in Amstelveen met de jongste van haar drie zoons, een grote labrador en
    een kat.
     
    Op deze novemberochtend in haar keuken oogt ze ontspannen, terugblikkend op de hectische
     jacht op een coronavaccin die ze dit jaar leidde. Mission control room: haar werkkamer in
    Amstelveen, waar ze zeven dagen per week zit van negen tot negen, met een Billy boekenkast,
    een groene varen en een uitbundig behang met envelopjes-dessin dat – tot haar ergernis –
    haar achtergrond is in de aaneenrijging van Zoomvergaderingen. „In Leiden zijn alleen de
    mensen die er echt moeten zijn, vooral in het lab. Johnson&Johnson houdt voor de onderlinge
    afstand twee meter aan, het is een sterk risicomijdend bedrijf. In sommige labs past maar één
    persoon. Dan zie je de hele dag niemand – nog minder leuk dan Zoom.” Ze zwaait even. Haar
    jongste zoon, de laatste van de drie die nog thuis woont, vertrekt met een rugzak op naar zijn
    opleiding.
     
    Doelgerichtheid, dat is wat haar tien jaar geleden naar het jonge Leidse biotechbedrijf Crucell
    trok. Ze werkte sinds 2004 als hoogleraar virologie in het AMC, waar ze onderzoek deed naar
    vaccins tegen hiv. „Ik was toe aan concreet onderzoek dat leidt tot een product, een vaccin.
    Academisch werk is alleen het eerste kleine stapje.” Veel collega’s op de universiteit reageerden
    negatief op haar overstap naar het bedrijfsleven, zegt ze lachend. „Ik ging naar the dark side.”
    Zelf had ze na drie weken ook alweer spijt. „Ik kwam erachter dat ook een biotechbedrijf nooit
    zelf een vaccin in de markt kan zetten. Daarvoor is een bedrijf nodig met het geld en de
    middelen.”
     
    Tot haar grote vreugde wordt Crucell al snel overgenomen door farmareus Johnson&Johnson.
    Haar woonplaats onder de rook van Schiphol blijkt een uitkomst. Voor Janssen Vaccines, zoals
    Crucell nu heet, vliegt ze jarenlang heen en weer naar de VS. Maar dan breekt 2020 aan. Sinds
    begin dit jaar werkt Janssen Vaccines vrijwel uitsluitend aan een coronavaccin.
     
    Wanneer is jullie vaccin klaar?
    „Dat hangt er helemaal van af hoe de proeven verlopen. Daaruit moet eerst nog maar blijken of
    het werkt. De grote fase 3-test, met de lagere dosis, is uiteindelijk eind september gestart. We
    rekruteren ruim 40.000 mensen in verschillende landen. Die studie moet uitwijzen of het vaccin
    veilig is, en of het beschermt tegen Covid-19. Die onderzoeken zijn geblindeerd: vrijwel
    niemand weet wie het kandidaatvaccin krijgt en wie een nepvaccin. Op het moment dat rond 150
    proefpersonen Covid-19 hebben opgelopen, en daar ook genoeg ouderen en ernstige Covid-
    gevallen bij zitten, kijkt een onafhankelijke commissie in welke van die twee groepen de zieken
    zijn gevallen. Als dat vooral in de placebogroep is dan weet je dat het werkt. Dat zullen we naar
    verwachting eind januari 2021 weten. Intussen maken we de papieren alvast zo ver mogelijk
    klaar voor de beoordeling door de autoriteiten. We hebben al elfduizend pagina’s.”
     
    Op 11 december is Schuitemaker, nu in een Zoomgesprek, duidelijk vermoeider. In de
    tussenliggende weken kwamen de farmaceuten Pfizer, Moderna en AstraZeneca de een na de
    ander naar buiten met de resultaten van hun coronavaccins. Dat van Pfizer is al goedgekeurd
    voor noodgebruik in verschillende landen, in het Verenigd Koninkrijk zijn de eerste prikken
    gezet.
     
    Wat ging er door u heen toen u de resultaten van Pfizer hoorde?
    „Spéctaculair vond ik het. Niemand had dit verwacht, de vaccins van zowel Pfizer als Moderna
    bieden bijna 95 procent bescherming. We dachten allemaal dat 70 procent al heel wat zou zijn.
    En het biedt hoop. Dit verhoogt de kans dat dat van ons ook werkt.”
     
    En dat van AstraZeneca? U zou een flesje champagne ploppen als dat van hen werkte, omdat
    hun type vaccin vergelijkbaar is met dat van jullie.
     
    „De champagne is dicht gebleven. Zij hadden 90 procent en 62 procent, dat was te warrig om
    iets uit te concluderen. Maar het goede nieuws is dat ook hun vaccin werkt. Ze zagen een wat
    lager percentage in Brazilië, maar Pfizer had dat ook in die regio. In armere gebieden kan de
    immuunrespons minder goed zijn omdat de mensen minder gezond zijn.”
     
    Ziet u het als een concurrerende race of meer als een gezamenlijke strijd?
    „Het heeft iets van allebei. Elke producent weet dat hij nooit voldoende vaccins kan maken om
    bijna acht miljard wereldbewoners meteen te voorzien, dus in die zin is het niet concurrerend.
    Maar het heeft wel consequenties als je niet de eerste bent. Hoe zorg je dat mensen nog in jouw
    studie willen? Het voordeel is dat je veel kunt leren van de ervaringen van anderen. Er is meer
    openheid dan gewoonlijk tussen vaccinmakers. De Amerikaanse overheid heeft een denktank
    opgericht waarin we met mensen van alle vaccinfabrikanten, academici en mensen met
    coördinerende functies belangrijke onderwerpen bespreken. Je voelt je sterk verbonden, zeker
    in deze situatie.”
     
    Is het niet demotiverend, het hele jaar zo buffelen en dan al drie concurrenten over de finish?
    „Nee, ik voel me niet verslagen. We wisten dat we niet de eerste zouden zijn. Nu weten we: de
    lat ligt hoog. Mensen kijken vooral naar dat beschermingspercentage, maar een vaccin met een
    iets lager percentage kan nog steeds supergoed zijn vanwege andere aspecten. Ons vaccin is
    het enige in een studie met één dosis in plaats van twee, en het hoeft niet opgeslagen te
    worden bij -80 graden Celsius zoals dat van Pfizer, het is houdbaar in de koelkast. We weten
    dat mensen niet trouw hun tweede prik halen, zeker niet in ontwikkelingslanden. Bovendien, als
    je niet voldoende hebt van een vaccin dat 90 procent werkt, en ook een vaccin hebt dat
    bijvoorbeeld 70 procent beschermt, heeft het toch veel zin om ook daarmee te vaccineren. Om
    echt een klap op die pandemie te geven heb je zoveel mogelijk vaccinaties nodig, tegelijkertijd.
    Alleen zo bereiken we die groepsimmuniteit waar we naar streven.”
     
    Pandemieën, vaccins; hoogleraar Schuitemaker geeft er al jaren colleges over. Maar de praktijk
    heeft haar toch verrast. „Wat ik beklemmend vind: je kunt niet vluchten voor een pandemie. Je
    kunt nergens heen om er even van verlost te zijn.” Ze is dolblij dat ze, doelgericht, kan
    bijdragen aan een mogelijke oplossing. „Dat helpt me wel om het harde werken vol te houden.”
     
    Het kandidaatvaccin van Janssen bestaat uit een onschuldig verkoudheidsvirus met een stukje
    genetische code van het coronavirus: die van het karakteristieke uitsteeksel waarmee dat virus
    onze cellen binnendringt. Na vaccinatie maken cellen rond de prikplek dat corona-onderdeel.
    Het afweersysteem ontdekt dat lichaamsvreemde eiwit, maakt antistoffen ertegen en bouwt een
    geheugen ervoor op. Wanneer dan het échte coronavirus het lijf binnenkomt, staat de afweer
    klaar om het op te ruimen. Janssen testte dit systeem al bij 150.000 mensen met andere
    experimentele vaccins, tegen bijvoorbeeld ebola en hiv. Alleen het stukje coronavirus is nieuw.
    „Daardoor weten we hoe mensen het verdragen, en welke effecten het heeft op de
    immuunrespons.” Nederland heeft via de EU een deal met Janssen gesloten om enkele
    miljoenen doses af te nemen als het vaccin werkt, net als met nog vijf andere vaccinmakers,
    waaronder de drie koplopers.
     
    Het razendsnelle ontwikkeltraject zorgde voor een zenuwslopende reeks keuzemomenten. Voor
    de studies bij mensen überhaupt van start konden, testte Schuitemakers team in maart acht
    verschillende varianten van het vaccin bij muizen, elk met een net iets ander stukje corona-
    code erin. „Maar toen realiseerden we ons, op basis van die eerste resultaten, dat een negende
    variant nóg beter antistoffen zou moeten opwekken. Alleen: die hadden we nog niet getest in
    muizen. We wilden drie varianten kiezen om alvast in productie te nemen, één ‘lead’, de eerste
    keuze, en twee om op terug te vallen. Daarmee win je ontzettend veel tijd, maar we hadden dus
    nog niet alle gegevens. Deze negende leek op papier de beste, dus we kozen die als lead. Dat
    was verschrikkelijk spannend. Wat als het de verkeerde keuze was? Dan zouden we weer weken
    achterliggen. Op een vrijdagmiddag kreeg ik een telefoontje van mijn medewerker met de
    uitslag van een muizenstudie. ‘Hij doet het beter dan de rest!’, zei ze. Toen kreeg ik echt
    tranen in mijn ogen.”
     
    Stond iedereen achter die keuze?
    „Nee, mijn collega in de VS was helemaal verliefd op een van de back-ups. Om hem te
    overtuigen hadden we voor de beslissende Zoommeeting op maandag een enorme stapel
    powerpointslides gemaakt. Maar op zondagmiddag belde hij zelf al, met de resultaten van de
    proef bij apen. Niet zijn favoriet, maar de onze was de beste. Kristalhelder. Dat was een heel l
    ekker moment. Niet om gelijk te krijgen, maar omdat onze gedachtegang dus klopte.”
     
    Maar bij apen wekte jullie vaccinkandidaat geen complete afweerreactie op.
    „En dat leverde weer een ontzettend spannend moment op. We hebben de variant gekozen die
    bij apen de meeste antistoffen tegen het coronavirus opwekte, en die het beste beschermde
    tegen de infectie in zowel de neus als de longen, al na één prik. Maar de Amerikaanse
    geneesmiddelenautoriteit FDA had inmiddels een extra eis gesteld. Een bepaalde groep
    immuuncellen moest ook gestimuleerd worden, een bepaald type T-cellen. Die zijn nodig om te
    voorkomen dat iemand na een vaccinatie juist ernstiger ziek wordt na een infectie. Alleen dan
    mocht je door naar een fase 3-studie bij mensen.”
     
    „Dus toen wij met onze lead matige T-cel-reacties in gevaccineerde apen zagen, knepen we
    hem wel even. Wat als we dat ook zien bij mensen? Maar gelukkig wekt ons vaccin best goede
    T-cel-responsen op bij mensen, al na één dosis.”
     
    Na al die enerverende momenten ging op 23 september eindelijk de grote uitgestelde fase 3-
    studie van start. Maar slechts twee weken later werd één van de deelnemers aan de studie
    ernstig ziek. De studie werd stilgezet, naar goed gebruik bij geneesmiddelenonderzoek, om uit
    te zoeken of dit te maken kon hebben met het kandidaatvaccin.
     
    Wat was er aan de hand met die deelnemer? Amerikaanse media meldden dat het een
    twintiger was met een hersenbloeding door een groot bloedstolsel. Dat klinkt alarmerend?
    „Daar spreken wij niet over, omdat die deelnemer dat niet wil. Maar er zijn altijd mensen die
    toch een krant bellen. Er kunnen toevallig nare dingen gebeuren in een mensenleven. Als zoiets
    in een studie gebeurt, kijkt een onafhankelijke veiligheidscommissie of de persoon het vaccin
    heeft gekregen of een nepprik, en of de gebeurtenis verband houdt met het vaccin. Het bleek
    niet aannemelijk dat het door het vaccin kwam. Maar we zijn wel alert, we doen sindsdien ook
    aanvullend onderzoek naar bepaalde bloedwaarden bij deelnemers.”
     
    Ligt het dan wereldwijd stil?
    „We hebben zelf besloten om alles stil te leggen. Veiligheid is onze eerste prioriteit. Maar dan
    kom je erachter wat dat betekent, nu vanwege de pandemie alles tegelijkertijd loopt. Anders
    dan normaal wordt de fase 3-studie gestart terwijl de fase 1- en fase 2-proeven nog lopen, die
    veiligheid en dosering testen bij kleinere groepen mensen. Dan ligt met één gebeurtenis ook
    álles stil. Niet alleen de fase 3-studie in de VS, Zuid-Afrika, Brazilië, Peru en andere Zuid-
    Amerikaanse landen. Ook de fase 1-studie in België en de VS, en de fase 2-studie in
    Nederland, Duitsland en Spanje. Dat had ik me niet gerealiseerd van tevoren, hoe zo’n trein tot
    stilstand komt, en hoe lang het duurt voor je hem weer aan de gang hebt. De vertraging is
    aanzienlijk, we zijn vier weken achter op het oorspronkelijke schema. Maar het is wat het is.”
     
    Het is nogal een hordenloop, deze vaccinrace. Welke obstakels verwacht u nog?
    „Met het vaccin niets, als blijkt dat het werkt. Maar het uitbreiden van de productiecapaciteit, het
    vinden van voldoende plekken waar we het vaccin in glazen flesjes kunnen stoppen, zorgen dat
    het terecht komt waar het nodig is, mensen ter plekke opleiden, dat zal wereldwijd nog een hele
    oefening worden. Ik heb diep respect voor de collega’s die dat stuk regelen. Bij ons is de druk
    nu torenhoog omdat we de papieren voor de FDA voorbereiden, maar ook zij moeten leveren.
    Het is een enorme operatie.
     
    „Het vaccin wordt gemaakt in Nederland, en straks door producenten in Italië, India, de VS en
    Zuid-Afrika. Ze zijn nu aan het proefdraaien en zullen begin 2021 starten.”
     
    Kerst vieren zit er niet in voor Schuitemaker. „Ik wilde in de kerstvakantie dat lelijke behang in
    mijn werkkamer eindelijk eens overschilderen. Maar wij hebben helemaal geen vakantie, alleen
    wie enigszins kan mag 24 december vrij nemen, en 31 december. Maar het is oké, dit is zo
    uitzonderlijk. Ik ben al blij als ik in die periode even de rust heb om alle achterstanden bij te
    werken.”
     
    De drieling van vaccinmaker Sarah Gilbert kreeg al de AstraZeneca-kandidaat, een dochter van
    Poetin het Russische vaccin. Heeft u of uw zoon jullie vaccin al genomen?
     
    „Nee, wij mogen niet meedoen aan onze eigen fase 1- of 2-studies. Wel aan een fase 3-studie,
    maar alleen als die in het land loopt waar je woont. Helaas loopt hier in Nederland alleen een
    fase 2-studie. We hebben er wel over gegrapt dan ik maar wat mee moest nemen uit het lab,
    maar dat is onzin. Ik heb helemaal geen toegang tot dat klinische materiaal, en je mag ook
    niet je familieleden vaccineren. Bovendien: ik weet nog niet of het werkt. Maar toen Nederland in
    juni de eerste deal sloot, met AstraZeneca, dachten wij wel, potverdrie, straks mogen we niet
    eens ons eigen vaccin krijgen. Dat zou ik toch jammer vinden.”
     
    Het volledig artikel: NRC Handelsblad - Niki Korteweg 23 december 2020
     
 
     
     
 

 

Universiteit Utrecht werkt mee aan onderzoek naar coronamedicijn

 
    De Telegraaf financieel 15 december 2020  
       
    De Universiteit Utrecht (UU) en het Nederlandse bedrijf Harbour BioMed hebben  
    een licentie verkocht aan de Amerikaanse farmaceut Abbvie, voor klinische  
    proeven met een antilichaam voor een medicijn tegen het coronavirus. De  
    universiteit krijgt daar meerdere vergoedingen voor. Abbvie begint in de  
    Verenigde Staten met de eerste fase van de studie, en breidt het daarna uit in  
    Europa.  
       
    Als de ontwikkeling van het antilichaam, ABBV-47D11 genaamd, succesvol is, zal het wereldwijd  
    geproduceerd en verkocht gaan worden. AbbVie betaalt Harbour BioMed en de Utrechtse  
    Universiteit een eenmalige licentievergoeding, een vergoeding bij het behalen van belangrijke  
    mijlpalen op het gebied van ontwikkeling, regelgeving en verkoop, en royalty's op de verkoop  
    van het antilichaam. Precieze financiële details werden niet bekendgemaakt.  
       
    Een eerste voorstudie met muizen liet zien dat het menselijke antilichaam zich richt op een  
    bepaald eiwit van het coronavirus, waardoor infectie wordt geblokkeerd. Dat suggereert dat de  
    antistof waarschijnlijk een goede kandidaat is voor een coronamedicijn, en dat het tegelijkertijd  
    een breed scala aan potentiële mutanten van het virus kan aanpakken. Het antilichaam zal  
    worden getest bij 24 patiënten op verschillende onderzoekslocaties.  
       
    Het Erasmus MC was ook betrokken bij de fundamentele wetenschap rond het antilichaam,  
    maar is niet betrokken bij de licentieovereenkomst.  
       
    Het volledige artikel: De Telegraaf financieel 15 december 2020  
       
 
     
     
 

 

Vaccin van Sanofi en GSK werkt niet goed genoeg bij ouderen,

 
    ontwikkeling vertraagd  
    NOS 11 december 2020  
       
    De farmaceuten Sanofi en GSK melden dat de werking van hun gezamenlijke  
    coronavaccin tegenvalt. Bij 18 tot 49-jarigen wekt hun vaccin weliswaar een  
    immuunrespons op die vergelijkbaar is met die bij mensen die een corona-  
    infectie hebben doorgemaakt, maar bij ouderen werkt het vaccin minder goed.  
       
    Mensen van boven de 49 bij wie het vaccin is toegediend maken niet genoeg antistoffen  
    aan, blijkt uit de fase 1- en 2-studies. Daardoor loopt de ontwikkeling van het vaccin vertraging  
    op.  
       
    Nederland  
    Nederland heeft een optie op bijna 12 miljoen doses van dit vaccin. Daarmee kunnen iets  
    minder dan 6 miljoen mensen ingeënt worden. De planning was dat het vaccin van Sanofi en  
    GSK in het derde en vierde kwartaal van 2021 geleverd zou worden, als de werking aangetoond  
    was en het veilig was bevonden.  
       
    Toch heeft de tegenvaller voor Nederland vooralsnog geen al te grote gevolgen. Als de andere  
    vijf vaccins waarop een optie is genomen blijken te werken en worden goedgekeurd, kunnen er  
    in de eerste helft van 2021 al 12 miljoen Nederlanders ingeënt worden, zo is de verwachting  
    van het ministerie van Volksgezondheid. Daar heeft de vertraging bij Sanofi en GSK geen  
    invloed op.  
       
    Minister De Jonge voegt eraan toe dat er bewust opties zijn genomen op zes vaccins. Volgens  
    hem is het onmogelijk dat alle vaccins op een goede manier de eindstreep halen. "Als een  
    van de vaccins af zou vallen of maar voor een deel van de doelgroep geschikt zou zijn, is er  
    op zichzelf geen man over boord", zegt de minister van Volksgezondheid.  
       
    Zo ziet de planning eruit bij de andere vaccins (als die tenminste worden goedgekeurd); de  
    levering van het vaccin van Sanofi en GSK loopt dus vertraging op:  
       
     
       
    De ontwikkelaars van Sanofi en GSK zijn nu bezig met het aanpassen van het vaccin. Het  
    aangepaste vaccin is al getest op apen. In februari willen de farmaceuten dat gaan testen in  
    een nieuwe fase 2-studie. In het tweede kwartaal hopen ze met de fase 3-studie te kunnen  
    starten, de laatste onderzoeksfase voordat een vaccin wordt goedgekeurd. Eigenlijk zou de  
    fase 3-studie deze maand starten.  
       
    Eiwit  
    Nederland heeft via de EU dus de optie op zes verschillende vaccins. De twee vaccins van Pfizer  
    en Moderna lieten volgens de farmaceuten een hoge effectiviteit zien en de procedure voor  
    goedkeuring bij het Europees Medicijnbureau loopt nu. AstraZeneca liet wisselende resultaten  
    zien, afhankelijk van de dosering van het vaccin. Janssen komt binnenkort met voorlopige  
    resultaten, CureVac moet nog starten met de fase 3-studie.  
       
    Het vaccin van Sanofi en GSK werkt op basis van zogenoemde recombinante eiwit-technologie,  
    waarbij een specifiek stukje eiwit van het virus ervoor moet zorgen dat iemand antistoffen  
    aanmaakt. Het is het enige door Nederland bestelde vaccin op basis van deze technologie. De  
    andere vaccins werken met mRNA-technologie (Pfizer, Moderna en CureVac) of met vector-  
    technologie (AstraZeneca en Janssen).  
       
    Bij mRNA-vaccins maakt iemands lichaam op basis van genetisch materiaal van het virus zelf  
    een spike-eiwit aan: het deel van het coronavirus waarmee het zich aan menselijke cellen  
    hecht. Daarop reageert het lichaam met het aanmaken van antistoffen tegen het spike-eiwit.  
    Bij een vectorvaccin zit genetisch materiaal van het coronavirus verpakt in een ander,  
    onschuldig verkoudheidsvirus en wordt zo een immuunrespons opgewekt.  
       
    Het volledige video-interview: NOS 11 december 2020  
       
 
     
     
 

 

Dankzij deze therapie heeft ex-coronapatiënt Mariëette (51) weer

    lucht en haar smaak terug
    AD - Maarten Molenaar 29 november 2020
     
    Ex-coronapatiënt Mariëtte Kok zit in een hoek van de kamer in een relaxstoel,
    klaar om de zouttherapie te ondergaan. Even later worden met een generator
    minuscule zoutdeeltjes in de ruimte geblazen, die de Goudse gretig opsnuift. 
    ,,Ik knap hier altijd zo van op. Ik hoest nu veel minder en heb het ook minder
    benauwd.”
     
    De Halotherapie, zoals de aanpak wordt genoemd, is ontwikkeld om allerlei long- en
    huidaandoeningen te verzachten of voor langere tijd te laten verdwijnen. Het vindt zijn
    oorsprong in de zoutmijnen in Midden- en Oost-Europa, waar volgens onderzoek een gezond
    microklimaat heerst.
     
    Hoesten
    Die situatie wordt nagebootst in de zoutkamer(s) van Salt Clinic in Gouda en andere aanbieders
    van de Halotherapie. Ze claimen dat de geconditioneerde lucht met een hoog zoutgehalte
    reinigend werkt op de luchtwegen en zorgt voor het verdwijnen van slijm, minder hoestprikkels,
    minder pijn en een betere ademhaling.
     
    Tot nu toe behandelden ze mensen met bijvoorbeeld COPD, astma en hooikoorts, maar sinds
    kort hebben ze er een nieuwe doelgroep bij: ex-coronapatiënten. ,,Zij kampen vaak nog
    langdurig met klachten als veelvuldig hoesten en ademhalingsproblemen. De Halotherapie kan
    zeker helpen bij het herstel”, aldus eigenaar Angela Mennea (34) van Salt Clinic.
     
    Smaak
    De Goudse Mariëtte Kok werd ruim twee maanden geleden besmet met het coronavirus. Ze was
    er een paar weken flink ziek van en is nog steeds niet volledig hersteld. ,,Mijn conditie van
    vroeger heb ik nog niet helemaal terug, maar daar werk ik nu aan door veel te fietsen. En voor
    het hoesten en de kortademigheid volg ik de Halotherapie. Ik deed de zoutbehandeling al
    eerder voor mijn hooikoorts, maar ik heb er nu ook baat bij om mijn coronaklachten kwijt te
    raken.”
     
    Ze heeft bij Salt Clinic, de enige aanbieder van de Halotherapie in Gouda en omgeving, nu
    diverse sessies van een uur achter de rug om de gevolgen van corona aan te pakken en ze is
    tevreden over het resultaat. ,,Ik kijk er elke keer naar uit, omdat ik me na afloop zo goed voel.
    En wat ook mooi is: hier kreeg ik ook mijn smaak weer terug. Die was ik door corona
    kwijtgeraakt, maar opeens proefde ik weer zout. Dat was een geweldig moment.”
     
    Zorgverzekeraars
    Afgezien van het in haar ogen helende effect van zout, vindt ze het verblijf in de zoutkamer ook
    heel ontspannend. ,,Tijdens dat uur één keer in de week of om de week kom ik helemaal tot
    rust. Ik zit heerlijk in een stoel, lees wat en luister naar loungemuziek.”
     
    Wie de Halotherapie wil ondergaan, moet dit in de meeste gevallen wel zelf betalen. Het
    wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van deze aanpak staat in Nederland nog in de
    kinderschoenen en tot nu toe heeft slechts één zorgverzekeraar (Zorg en Zekerheid) het in een
    aanvullend pakket opgenomen.
     
    Longarts
    Longarts Hans in ‘t Veen bevestigt dat slijm door zout voor een deel of geheel kan oplossen en
    dat dit mogelijk een opgelucht gevoel geeft. Of de Halotherapie echt helend werkt, weet hij niet.
    ,,Daarvoor is in elk geval geen wetenschappelijk bewijs. Ik kan wel zeggen dat de dosering die
    in zoutkamers wordt gebruikt veilig is. Deze therapie is wat mij betreft een voorbeeld van baat
    het niet, dan schaadt het niet.”
     
    Het volledige artikel: AD - Maarten Molenaar 29 november 2020
     
 
     
     
 

 

'Zeer effectieve' Oxfordvaccin vertoont toch wat barstjes

    De Volkskrant - Maarten Keulemans 26 november 2020
     
    Het vlaggeschip van de coronavaccins blijkt bij nader inzien wat slagzij te
    maken. Daags nadat het ‘Oxfordvaccin’ van farmaceut AstraZeneca en de
    Universiteit van Oxford klinkende resultaten meldde, twijfelen kenners of die
    resultaten wel echt zo mooi zijn, of toch opgepoetst.
     
    Zo zou het vaccin – met 300 miljoen bestelde doses de grootste aankoop van de EU – wel eens
    minder goed kunnen werken bij ouderen, uitgerekend de groep die het meest baat heeft bij
    vaccinatie. Bovendien zijn er aanwijzingen dat de fabrikant zijn mooie resultaten bij elkaar heeft
    gezocht, in plaats van op zich af heeft laten komen, een doodzonde in de wetenschap.
     
    Maandag meldde AstraZeneca nog vol trots dat het vaccin na 12 duizend inentingen ‘zeer
     effectief’ blijkt te beschermen tegen corona. Het vaccin, gebaseerd op hetzelfde principe als het
    coronavaccin van de Leidse farmaceut Janssen, zou de ziekte bij zeven op de tien ingeënten
    voorkomen. Bij een subgroep die een lagere dosering kreeg, was zelfs negen op de tien
    beschermd, maakte de fabrikant per persbericht bekend.
     
    Vermetel
    Maar de afgelopen dagen zijn er in die glazuurlaag toch wat barstjes gesprongen. Zo blijkt de
    subgroep waar het vaccin 90 procent bescherming biedt geen mensen ouder dan 55 te bevatten,
    liet een Amerikaanse vaccinambtenaar zich tegen journalisten ontvallen. Dat zou wel eens
    kunnen betekenen dat de betere werkzaamheid niet zozeer komt door de andere dosering van
    het vaccin, maar door de leeftijd van de deelnemers.
     
    Bovendien blijkt er geen sprake van een of ander vooropgezet plan om de dosering aan te
    passen, maar van een vergissing. Een onderaannemer had per ongeluk te weinig vaccin in de
    flesjes gestopt, moest AstraZeneca toegeven. Bij de grote bups proefpersonen die wél de volle
    dosis kreeg, vond de fabrikant een werkzaamheid van ‘maar’ 62 procent, veel lager dan de 95
    procent effectiviteit die fabrikanten Moderna en Pfizer de afgelopen weken meldden voor hun
    vaccins.
     
    Er is nog een verschil, want terwijl Moderna en Pfizer hun vaccins testten volgens van tevoren
    plechtig vastgelegde spelregels, lijkt AstraZeneca zijn resultaten bij elkaar te hebben geraapt uit
    de diverse proeven die men bij in totaal 60 duizend mensen in meerdere landen heeft lopen. 
     
    Er is nog een verschil
    Het onderzoek was immers opgehakt in losse stukjes, met verschillende doseringen,
    verschillende placebomiddelen en verschillende leeftijdsgroepen. En onduidelijk is welke stukjes
    men bij elkaar heeft opgeteld om tot de mooie cijfers te komen, constateren critici die de kleine
    lettertjes in de onderzoeksplannen van AstraZeneca doorvlooiden.
     
    'Als dit vaccin 70 procent effectief is, hebben we een dilemma’, zegt ook de Amerikaanse
    hoofdinfectioloog Anthony Fauci tegen de farmaceutische nieuwssite STAT. ‘Want wat ga je doen
    met die 70 procent als je ook twee vaccins hebt die op 95 procent effectiviteit zitten? Aan wie ga
    je zo’n vaccin dan geven?’
     
    De terugslag was onmiddellijk voelbaar op de beurs, waar de koers van het bedrijf niet steeg,
    maar juist een paar procentpunt inzakte. In een aantekening voor Amerikaanse investeerders
    noteert beursanalist Leerink zelfs met zoveel woorden: ‘We geloven dat dit product nooit zal
    worden toegelaten tot de Amerikaanse markt.’ Intussen zou AstraZeneca ‘duidelijk’ voorsorteren
    op inzet van het vaccin in armere landen, aldus de analist.
     
    Maar immunoloog en RIVM-vaccinwatcher Cécile van Els roept op tot terughoudendheid. ‘Het is
    nu aan de regulerende instanties om hierover een oordeel te vormen’, zegt ze.
     
    Ze wijst op een pluspunt: in de vooronderzoeken op kleinere groepen proefpersonen, die
    AstraZeneca vorige week beschreef in vakblad The Lancet, leek het Oxfordvaccin wel degelijk
    ook bij ouderen de aanmaak van allerlei immuuncellen aan te wakkeren. 
     
    Nieuw onderzoek
    AstraZeneca kondigde donderdag aan een nieuw onderzoek naar de werkzaamheid van de
    lagere dosis in te stellen. Dat zal de komende maanden plaatsvinden, terwijl de
    toelatingsprocedure van het vaccin al loopt.
     
    Ook Nederland heeft hoog ingezet op het Oxfordvaccin: ons land heeft een optie op 11,7
    miljoen doseringen, meer dan de 7,8 miljoen vaccins van Pfizer en de 3,1 miljoen van Moderna
    bij elkaar. Overigens heeft Nederland, via de Europese onderhandelingen, daarnaast zicht op
    nog eens een slordige 30 miljoen vaccins van drie andere fabrikanten. Maar daarvan worden de
    onderzoeksresultaten pas de komende maanden verwacht.
     
    Volledig artikel: De Volkskrant - Maarten Keulemans 26 november 2020
     
 
     
     
 

 

Brandwondencentrum start onderzoek naar nieuwe coronabehandeling

    Leeuwarder Courant - ANP 20 november 2020
     
    Het Brandwondencentrum van het Rode Kruis Ziekenhuis Beverwijk (RKZ) doet
    onderzoek naar de inzet van een speciaal enzym bij de behandeling van
    coronapatiënten. Een test met ruim honderd patiënten moet onder meer
    uitwijzen of het gebruik van alkalische fosfatase de ligduur van mensen met
    corona op de intensive care kan verkorten.
     
    Het Brandwondencentrum ziet bij Covid-patiënten en mensen met ernstige brandwonden
    hetzelfde probleem, legt RKZ-intensivist Evelien de Jong uit. In beide gevallen wordt het
    immuunsysteem ontregeld en valt het lichaam zichzelf aan. "Het onderliggende mechanisme
    van de heftige reactie van het lichaam is nog onbegrepen", stelt De Jong. "Alkalische fosfatase
    kan mogelijk deze ontregeling meer in balans brengen en daarmee hopelijk de klinische
    toestand van de patiënt verbeteren."
     
    Volgens het RKZ is aangetoond dat het enzym bij kan dragen aan het herstel en behoud van de
    zogenoemde 'barrièrefunctie' in bijvoorbeeld de nieren, darmen en hersenen. Dergelijke
    afweermechanismen houden aanvallers als ziekteverwekkende bacteriën tegen. "Juist ook de
    longen van de Covid-patiënten hebben hun intacte barrièrefunctie heel hard nodig om
    bijvoorbeeld de ernstige longschade te pareren", stelt het Brandwondencentrum. Overigens is
    alkalische fosfatase nog niet geregistreerd als medicijn.
     
    Coronapatiënten die op de intensive care belanden, liggen daar doorgaans lang, merkt het
    Brandwondencentrum. Dat komt volgens het ziekenhuis doordat zij aan de beademing liggen en
    door de zogeheten cytokinestorm. Bij zo'n cytokinestorm probeert het menselijk lichaam een
    indringer aan te vallen, maar daarbij richt het afweersysteem onbedoeld meer schade aan dan
    de infectie. Dat kan dodelijk zijn. "Theoretisch gezien zou alkalische fosfatase op allebei een
    gunstig effect kunnen hebben en daarmee de beademingsduur kunnen verkorten en dus ook
    de ic-ligduur", aldus het Brandwondencentrum.
     
    Het volledige artikel: Leeuwarder Courant - ANP 20 november 2020
     
 
     
     
 

 

Infecties en immuunziekten: Tocilizumab effectief tegen Covid-19 op IC

    UMC Utrecht 19 november 2020
     
    Het bestaande middel tocilizumab werkt voor zeer zieke Covid-19-patiënten op
    de Intensive Care. Dat zijn de eerste bevindingen uit een deelstudie van het
    REMAP-CAP-onderzoek. Tocilizumab is een in Nederland beschikbaar middel dat
    bijvoorbeeld in de behandeling van reumatoide artritis wordt gebruikt.
     
    UMC Utrecht-intensivist en onderzoeker Lennie Derde coördineert samen met arts-microbioloog
    en UMC Utrecht-collega Marc Bonten het wereldwijde REMAP-CAP-onderzoek In Europa. Dit
    onderzoek is opgezet als een doorlopende internationale studie om de behandeling van
    longontsteking te verbeteren. Het onderzoek is zo opgezet dat – bijvoorbeeld tijdens een
    pandemie – snel middelen op effectiviteit zijn te testen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in
    meer dan 260 ziekenhuizen wereldwijd. Het vindt plaats in Noord-Amerika, Australië en Europa
    en UMC Utrecht coördineert het Europese deel.
     
    Afweer dempen
    Tocilizumab is een immuun-modulator. Het bestaat uit een eiwit dat de afweer dempt. Lennie:
    “We denken dat patiënten met COVID-19 die op de IC terecht komen niet meer ziek zijn door
    het virus zelf, maar door de overreactie van het immuunsysteem op het virus. Tocilizumab kan
    deze overreactie dempen.” Uit de studie blijkt dat het middel met een waarschijnlijkheid van
    99,8 procent de uitkomst van de patiënt verbetert ten opzichte van geen behandeling met een
    immuun-modulator.
     
    Uit deze deelstudie blijkt ook dat het anti virale middel lopinavir/ritonavir ineffectief is en geen
    bijkomend voordeel oplevert voor ernstig zieke Covid-19-patiënten in vergelijking met degenen
    die het geneesmiddel niet kregen.
     
    Video: Baanbrekend onderzoek UMC Utrecht: middel tocilizumab effectief tegen Covid-19
     
    Ook hydrocortison werkt
    Begin september bleek uit een andere deelstudie van REMAP-CAP dat ook de
    onstekingsremmer hydrocortison werkt tegen Covid-19.
     
    De onderzoekers zelf zijn razend enthousiast. Marc: “Dit is echt goed nieuws voor patiënten.
    Juist voor de groep ernstig zieke mensen op de IC hebben we nog niet vaak meegemaakt dat
    een nieuwe behandeling bewezen effectief is. Daarom is dit ook echt een doorbraak.”
     
    Vanwege de klinische resultaten voor patiënten hebben de onderzoekers de belangrijkste
    bevindingen vrijgegeven voordat ze door vakgenoten zijn beoordeeld, maar werken ze eraan
    om de volledige resultaten zo snel mogelijk te analyseren en te publiceren.
     
    Het volledige artikel: UMC Utrecht 19 november 2020
     
 
     
     
 

 

Onzichtbaar Uv-c-lampen nieuw wapen tegen micro-organismen

    Het licht dat elk virus doodt
    Het Parool - Runa Hellinga 18 november 2020
     
    Het Nederlandse bedrijf Signify wordt overspoeld met bestellingen van zijn
    desinfecterende uv-c-lampen. Naast de zorg is ook het onderwijs geïnteresseerd.
     
    Het RIVM wil er nog niet echt aan, maar door Covid-19 heeft de rest van de wereld groeiende
    belangstelling voor de desinfecterende uv-c-lampen van Signify, de vroegere lichttak van
    Philips. Terwijl de verkoop van gewone lichtarmaturen de afgelopen maanden flink daalde, kan
    het Nederlandse bedrijf de wereldwijde vraag naar de speciale coronalampen nauwelijks aan. Ze
    gaan zo hard dat de productie onlangs werd verachtvoudigd. Hoeveel lampen het in totaal
    maakt, wil het bedrijf niet zeggen.
     
    Met deze lampen krijgt een decennia oude techniek nieuwe betekenis. Uv-c is een
    lichtgolflengte die door de stratosfeer wordt tegengehouden en van nature niet op aarde
    voorkomt. Het licht, voor het menselijk oog een vage blauwe gloed, schakelt micro-
    organismen als schimmels, bacteriën en virussen uit. Tot nu toe is er volgens Signify nog geen
    micro-organisme gevonden dat uv-bestendig is.
     
    Het bedrijf produceert al zo'n 35 jaar uv-c-lampen voor desinfectiedoeleinden. Ook voor
    Nederland, waar bijvoorbeeld drinkwaterbedrijven en zwembaden hun water zo ontsmetten. De
    tuinbouw gebruikt de lampen om schimmels op planten te bestrijden. Volgens Signify zijn
    bestraalde oppervlakken na zo'n zes seconden voor 99,99 procent coronavrij. Het bedrijf
    ontwikkelde de afgelopen tijd armaturen voor een reeks nieuwe toepassingen.
     
    Medisch speelde het licht ooit een belangrijke rol in de tbc-bestrijding. Net als nu bij corona
    werden de lampen toen ingezet om ruimten en voorwerpen te desinfecteren. "In Rusland
    behoren uv-c-armaturen sindsdien tot de standaardinrichting van ziekenhuizen," zegt Emile
    van Dijk, wereldwijd verantwoordelijk voor Signify's divisie voor speciale verlichting.
     
    In de Nederlandse gezondheidszorg speelde het licht tot nu toe vooral een rol bij de desinfectie
    van instrumenten, maar de belangstelling groeit. Het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn heeft sinds
    een paar maanden een rijdende robot die patiëntenkamers met uv-c ontsmet. "Veel GGD's
    hebben inmiddels uv-c-lampen hangen," zegt Van Dijk.
     
    Sinds de metro van Londen armaturen installeerde, is het aantal besmettingen daar met 50
    procent gedaald. PSV kondigde vorige week aan dat de club de lucht in de kleedkamers en
    medische behandelruimten met plafondlampen gaat desinfecteren.
     
    Desinfecteren van lucht
    Ook in het onderwijs groeit de interesse. Hoewel de armaturen niet goedkoop zijn, is de
    installatie nog altijd een stuk goedkoper dan de aanleg van goede ventilatie. De lampen
    moeten wel deskundig worden geïnstalleerd, maar een klaslokaal is in een middag klaar.
    Bovendien, zegt Van Dijk, werkt uv-c-licht niet alleen tegen corona: "Het doodt virussen en
    bacteriën, dus het werkt net zo goed tegen griep, verkoudheid en wat er verder in een school
    rondwaart."
     
    Een Amerikaanse supermarktketen test een uv-c-tunnel om winkelwagens te ontsmetten en een
    Indiaas hotel wil op dezelfde manier de bagage van gasten behandelen. Voor kleinschaliger
    gebruik bestaan inmiddels 'chambers', magnetronachtige apparaten die voorwerpen reinigen.
    Het Amsterdamse theater Carré gaat die gebruiken voor de desinfectie van attributen.
     
    Met de discussie over aerosolen is ook de belangstelling voor lampen die de lucht
    desinfecteren, enorm toegenomen. Hoewel het RIVM inmiddels erkent dat aan de effectiviteit
    van uv-c niet getwijfeld kan worden, blijft die organisatie terughoudend om de lampen te
    adviseren.
     
    Verbrande huid
    Van Dijk wijst op Amerikaanse onderzoeken, onder meer van de Universiteit van Harvard. "Die
    tonen aan dat uv-c-armaturen beter werken dan ventilatie." Onderzoekers van de Technische
    Hogeschool in het Duitse Ulm, die diverse onderzoeken wereldwijd vergeleken, concludeerden op
    basis daarvan dat uv-c effectief is bij de bestrijding van corona.
     
    Een belangrijk punt is wel het veiligheidsaspect. Uv-c is niet alleen gevaarlijk voor micro-
    organismen. Mensen en dieren moet je er ook niet aan blootstellen. "Je huid verbrandt binnen
    enkele minuten," zegt Van Dijk. Uv-c-lampen voor oppervlakteontsmetting hebben daarom een
    bewegingssensor en functioneren alleen als er niemand in de kamer is. Lampen voor
    luchtbehandeling, die permanent branden, zijn zo geconstrueerd dat het licht niet direct op de
    aanwezigen kan vallen.
     
    Dat geldt overigens niet voor de draagbare lamp die Signify onlangs voor thuisgebruik
    ontwikkelde. Die ontsmet de lucht in een gemiddelde woonkamer binnen drie kwartier, maar
    mag alleen worden gebruikt als er niemand is. Sensoren schakelen het apparaat daarom uit
    zodra beweging in de ruimte wordt geconstateerd. In Azië is de lamp inmiddels al te koop.
    Nederlanders zullen nog tot februari moeten wachten.
     
    Het volledige artikel: Het Parool - Runa Hellinga 18 november 2020
     
 
     
     
 

 

Ruim 5 procent van Nederlanders beschikt over corona-antistoffen

    Nu.nl 18 november 2020
     
    Bij 5,1 procent van de Nederlandse bevolking waren begin oktober corona-
    antistoffen aanwezig. Ook waren bij 94 procent van de deelnemers aan de
    Pienter Corona Studie zes maanden na de infectie nog antistoffen
    waarneembaar, blijkt uit de tussentijdse rapportage van het RIVM.
     
    Deze informatie werd dinsdag gedeeld door minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) in de
    Stand van Zakenbrief (pdf). Het RIVM laat woensdag in een reactie weten dat het hier om een
    tussenrapportage gaat en dat de volledige resultaten eind deze maand worden gepubliceerd.
     
    "De aangemaakte antistoffen vertoonden tevens een stijging in het vermogen tot binding aan
    het virus. Dit zijn gunstige resultaten", aldus De Jonge.
     
    Het RIVM verzamelt voor de Pienter Corona Studie informatie over de aanwezigheid van corona-
    antistoffen in het bloed van mensen. Hierdoor weet het instituut hoeveel Nederlanders in
    aanraking zijn gekomen met het virus.
     
    Het is inmiddels de derde keer dat het RIVM de Pienter Corona Studie uitvoerde. De eerste
    ronde was in april met 3.200 deelnemers. Toen werd de aanwezigheid van antistoffen tegen het
    coronavirus bij 2,8 procent vastgesteld. In juni (7.300 deelnemers) steeg dit percentage naar
    4,5 procent. Het is niet bekend hoeveel bloedmonsters voor de recentste studie zijn onderzocht.
     
    Mensen die het coronavirus oplopen, maken in de meeste gevallen antistoffen aan. Volgens het
    RIVM is iemand daarna enige tijd beschermd. Het is niet duidelijk hoelang die bescherming
    duurt. Antistoffen worden ook aangemaakt bij inenting met een toekomstig coronavaccin.
     
    Het volledige artikel: Nu.nl 18 november 2020
     
 
     
     
 

 

Deze coronavaccins komen nog naar Nederland: 'Resultaten zijn

    spectaculair'
    Het Parool - Stephen Friedrichs 16 november 2020
     
1   Moderna (3,1 miljoen doses voor Nederland)
    Eerst was er het goede nieuws over het vaccin van de combinatie BioNTech/Pfizer, nu lijkt het
    Amerikaanse Moderna als tweede de eindstreep te halen. Dat mag een verrassing heten, zeker
    met zulke cijfers: het vaccin lijkt een effectiviteit van liefs 95 procent te hebben.
     
    “De resultaten zijn écht spectaculair,” zegt Marjolein Kikkert, moleculair viroloog aan de
    Universiteit Leiden. “Zeker als je bedenkt dat Moderna, net zoals Pfizer, gebruik heeft gemaakt
    van de mRNA-techniek (door middel van mRNA krijgt het lichaam met het vaccin bouwstenen
    om afweer tegen het virus te creëren). Niet eerder is dat op zo’n grote schaal voor
    infectieziekten toegepast.”
     
    De Europese medicijnwaakhond EMA is maandag begonnen met een rolling review van het
    Modernavaccin, laat een woordvoerder weten. “Daarbij wordt gekeken naar alle data die nu al
    bekend zijn. Zo kan de marktaanvraag worden versneld. Dat gebeurde dit najaar ook met
    ontstekingsremmer Remdesivir, waarbij de aanvraag binnen vier weken was afgerond.”
     
    Dat zou in theorie ook met het vaccin van Moderna kunnen, waarna het – met een beetje geluk
     – nog voor de jaarwisseling in Europa de markt op kan. Het grote voordeel van het vaccin van
    Moderna ten opzichte van Pfizer is de logistiek: waar het Pfizervaccin bewaard moet worden op
    temperaturen tot minus 80 graden, gedijt dat van Moderna tot dertig dagen op een
    koelkasttemperatuur van iets boven het vriespunt.
     

2

  AstraZeneca (11,7 miljoen doses voor Nederland)
    Het Brits-Zweedse AstraZeneca gold lange tijd als belangrijkste kandidaat om als eerste met
    een vaccin op de markt te komen. Nu moet de farmaceut, die samenwerkt met de universiteit
    van Oxford, tandenknarsend toezien hoe Pfizer en Moderna eerder hun marktaanvraag
    kunnen doen.
     
    “Dat is toch wel een verrassende ontwikkeling,” constateert Kikkert. Tegelijkertijd wil ze niet te
    veel waarde hechten aan de volgorde waarin vaccins op de markt komen. “Het kan zijn dat
    AstraZeneca meer onderzoeksresultaten wil, voordat ze naar buiten treden. Ook liepen de
    vaccinproeven vertraging op nadat een proefpersoon ernstig ziek was geworden. Na onderzoek
    bleek dat er geen verband kon worden aangetoond. Kikkert: “Ook over dit vaccin ben ik
    hoopvol gestemd. AstraZeneca en Oxford zijn partijen die hun sporen ruimschoots hebben
    verdiend. Daarnaast waren de tussentijdse resultaten eerder dit jaar bemoedigend.”
     
    Of AstraZeneca net zo hoog gaat scoren als Pfizer en Moderna, is volgens Kikkert nog maar
    de vraag. “Simpelweg omdat het vaccin op een heel andere, meer traditionele manier, wordt
    gemaakt. Dat maakt het allemaal zo interessant: hoe groot zijn de verschillen die we gaan
    zien tussen de verschillende vaccins?”
     
    Meerdere ingewijden vertellen dat AstraZeneca binnen enkele weken met groot vaccinnieuws
    komt. Via de officiële kanalen laat de farmaceut weten te hopen vóór het einde van het jaar
    de onderzoeksresultaten te kunnen publiceren. Net als dat van Moderna is ook dit vaccin
    inmiddels in rolling review bij het EMA. 
     

3

  Janssen (Johnson & Johnson (7,8 miljoen doses voor Nederland)
    De Leidense farmaceut Janssen, onderdeel van het Amerikaanse Johnson & Johnson, geldt als
    een relatief kleine speler op de farmaceutische markt. Het door Janssen ontwikkelde vaccin
    leek lange tijd echter alle wind in de zeilen te hebben en onderscheidt zich van de andere
    farmaceuten doordat slechts één injectie nodig is.
     
    Begin oktober moest de farmaceut de vaccinproeven echter stilleggen nadat een proefpersoon
    een beroerte had gekregen. Ingewijden meldden eind oktober aan The Washington Post dat
    een onderzoekscommissie heeft geconcludeerd dat de beroerte niet het gevolg was van het
    vaccin.
      
    Door het incident heeft Janssen naar schatting een maand vertraging opgelopen. De Centrale
    Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) liet vorige week pas weten dat de proeven
    hervat konden worden. Janssen hoopte, net als AstraZeneca, eind dit jaar of begin volgend jaar
    de onderzoeksresultaten te kunnen publiceren. Gezien de recente ontwikkelingen is de kans
    groot dat die er sowieso dit jaar niet meer komen.
     

4

  Sanofi & GSK (11,7 miljoen doses voor Nederland)
    Het Franse Sanofi en Britse GlaxoSmithKline (GSK) lijkt een heus vaccindreamteam. De twee
    farmaceuten hebben ruimschootse ervaring in de ontwikkeling van vaccins en hebben voor de
    coronacrisis de krachten gebundeld.
     
    Dat gezegd hebbende, is de verwachting dat een coronavaccin uit die hoek nog wel even op zich
    laat wachten. Niet dat er sprake is van tegenvallers. Integendeel: waar de farmaceuten eerder
    nog aankondigden te mikken op een goedkeuring in de tweede helft van 2021, hebben ze de
    prognose inmiddels bijgesteld naar de eerste helft van het jaar.
     
    De reden: de twee farmaceuten zijn pas in september gestart met de klinische proeven, waarbij
    het vaccin op mensen wordt getest. Volgens deskundigen lijkt het vaccin van Sanofi en GSK nog
    het meest op een ouderwets griepvaccin. Dat heeft als grote voordeel dat het middel gewoon in
    een koelkast kan worden bewaard. Als het vaccin er eenmaal is, kan het hard gaan, beloven
    Sanofi en GSK. De twee farmaceuten hebben samen de capaciteit om liefst één miljard vaccins
    te produceren.
     

5

  CureVac (8,8  miljoen doses voor Nederland)
    De Duitse farmaceut CureVac was de eerste die tijdens de coronacrisis alle ogen op zich gericht
    zag. Ongewild, wel te verstaan. De Amerikaanse president [...] zag in maart wel iets
    in de eerste voorzichtige vaccin-pogingen van CureVac en deed een verwoede poging om het
    bedrijf naar de Verenigde Staten te halen. CureVac ging niet in op de avances [...] en kreeg als
    dank van de Duitse bondskanselier Angela Merkel een subsidie van liefst 250 miljoen euro
    uitgekeerd.
     
    Sindsdien is het relatief stil rond de Duitsers. En in dit geval is geen nieuws, goed nieuws:
    CureVac vordert gestaag in de vaccinonderzoeken en hoopt in maart 2021 met
    onderzoeksresultaten te komen. Omdat de Duitsers gebruikmaken van dezelfde mRNA-
    techniek als Pfizer en Moderna, zijn de verwachtingen inmiddels behoorlijk hooggespannen.
     
    Het volledige artikel: Het Parool - Stephen Friedrichs 16 november 2020
     
 
     
     
 

 

Farmaceut Moderna: Ons coronavaccin is voor 94,5 procent effectief

    Trouw / ANP / Redactie 16 november 2020
     
    Een coronavaccin van de Amerikaanse farmaceut Moderna is volgens voorlopige
    onderzoeksresultaten voor 94,5 procent effectief bij het voorkomen van een
    besmetting met het coronavirus. 
     
    Moderna werkt aan het vaccin mRNA-1273. Europese landen hebben alvast tientallen miljoenen
    doses daarvan besteld, de Europese medicijnwaakhond is een versnelde beoordeling gestart.
    Voor de tests maakt Moderna gebruik van ongeveer 30.000 proefpersonen, waaronder ook veel
    kwetsbare en oudere mensen. Een deel krijgt het kandidaat-vaccin, een ander deel krijgt een
    placebo. In die controlegroep liepen negentig mensen het coronavirus op. Bij de mensen die het
    middel van Moderna kregen, raakten maar vijf personen besmet. Van die 95 besmette
    personen werden er elf ernstig ziek, allen uit de controlegroep van mensen die een placebo
    hadden gekregen. Volgens Moderna zijn er geen grote veiligheidsproblemen aan het licht
    gekomen tijdens de tests.
     
    Moderna is de tweede fabrikant die hoopvolle resultaten biedt in de ontwikkeling van een
    coronavaccin. Concurrent Pfizer meldde eerder dat zijn potentiële vaccin 90 procent effectief is.
    Daarnaast is er nog een handvol vaccins in de maak.
     
    Moderna gebruikt een nieuwe techniek waarbij een stukje genetische code van het coronavirus
    wordt geïnjecteerd. Het lichaam maakt daardoor virale eiwitten aan. Daar word je niet ziek van,
    maar het immuunsysteem reageert wel door afweerstoffen aan te maken. 
     
    “De gegevens zien er veelbelovend uit”, reageert Eleanor Riley, hoogleraar immunologie aan de
    universiteit van Edinburgh, tegenover persbureau Reuters. “De bijwerkingen lijken ongeveer
    gelijk te zijn aan de gebruikelijke bijwerkingen van vaccinaties voor volwassenen, zoals het
    griepvaccin. Nog onduidelijk is of het vaccin ook de verspreiding van het virus verhindert, maar
    over het algemeen is dit uitstekend nieuws.” Bijwerkingen van het Moderna-vaccin zijn onder
    andere vermoeidheid, hoofdpijn en spierpijn bij enkele patiënten. 
     
    Anthony Fauci, het wetenschappelijke gezicht van de Amerikaanse strijd tegen het virus, noemt
    de resultaten ‘indrukwekkend'. “We hebben nu twee vaccins die effectief zijn, dus dit is een
    belangrijke stap vooruit, willen we dit virus ooit onder controle krijgen.” Volgens Fauci kunnen er
    eind december vaccins beschikbaar zijn in de VS voor mensen in de risicogroep. 
     
    Nederland kan 3 miljoen doses krijgen
    De Europese Unie heeft met Moderna een voorlopige deal voor 80 miljoen doses van het vaccin.
    Vaccins waarvoor contracten zijn afgesloten, worden na definitieve goedkeuring volgens een
    vaste verdeelsleutel aan de lidstaten toegekend. Nederland kan in dit geval rekenen op ruim 3
    miljoen stuks (3,89 procent).
     
    Zorgminister Hugo de Jonge spreekt van “hoopvolle tussentijdse onderzoeksresultaten”. Hij
    juicht het toe dat het Europese geneesmiddelenbureau EMA ook het vaccin van Moderna
    versneld wil beoordelen. “Zo houden we de vaart erin en is er straks snel duidelijkheid over de
    effectiviteit en veiligheid van de verschillende vaccins.”
      
    Het volledige artikel: Trouw / ANP / Redactie 16 november 2020
     
 
     
     
 

 

Moedermelk zit tjokvol antistof tegen coronavirus

    NRC Handelsblad - Sander Voormolen 9 november 2020
     
    Antistoffen in moedermelk van vrouwen die Covid-19 hadden, kunnen mogelijk
    worden ingezet als beschermend medicijn.
     
    Moedermelk van vrouwen die Covid-19 hebben doorgemaakt zit tjokvol antistoffen tegen het
    coronavirus SARS-CoV-2. Het gaat met name om IgA-antistoffen, een type dat bij uitstek kan
    overleven in slijmvliezen. De antistoffen herkennen het uitsteeksel waarmee het virus
    menselijke cellen binnendringt, door daaraan te binden kunnen ze infectie verhinderen.
     
    Dat blijkt uit Nederlands onderzoek dat binnenkort gepubliceerd wordt. Van de 29 moeders die
    bewezen een coronabesmetting hadden opgelopen, had meer dan 80 procent antistoffen tegen
    het virus in de melk. Controlemoeders hadden geen antistoffen in de melk. Bij negen moeders
    die mogelijk besmet waren geweest (maar waarbij dat niet was bevestigd met een positieve pcr-
    test) had toch nog tweederde antistoffen in de melk.
     
    „De antistoffen blijven tot zeker vijf of zes maanden in de melk aanwezig”, zegt
    onderzoeksleider Hans van Goudoever, verbonden aan het Emma Kinderziekenhuis van
    Amsterdam UMC. „Ze komen ook snel op: al twee weken na de eerste ziekteverschijnselen
    zien we ze terug in de melk.”
     
    Extra van belang
    Met de antistoffen die de moeder al aanmaakte bij de infectie kan zij via de melk haar kind
    beschermen, zegt Van Goudoever. „Wij adviseren moeders met Covid-19 vooral hun eigen kind
    te blijven voeden, met een mondkapje op. Dat is in het algemeen al goed voor moeder en
    kind, maar dit onderzoek toont aan dat het nu extra van belang kan zijn.”
     
    Pasgeborenen hebben de eerste maanden nog geen volledig actieve weerstand en zijn
    aangewezen op de antistoffen die zij via melk van hun moeder krijgen. Als ze in een borstklier
    worden uitgescheiden in de melk, worden ze ingepakt in een eiwitjasje dat ervoor zorgt dat ze
    actief blijven in het maagdarmstelsel van het kind.
     
    De Nederlandse resultaten worden bevestigd in een kleinere Amerikaanse studie die vorige
    week verscheen in het wetenschappelijke blad iScience. Alle vijftien vrouwen met een bewezen of
    vermoede corona-infectie hadden IgA tegen het virus in hun melk.
     
    Het staat nog niet vast dat kinderen dankzij borstvoeding effectief beschermd zijn tegen corona.
    Maar uit andere vergelijkende studies komt wel naar voren dat kinderen die de borst krijgen
    gemiddeld dertig procent minder luchtweginfecties oplopen dan kinderen die kunstvoeding
    krijgen. Uit het Nederlandse onderzoek bleek dat de antistoffen uit de melk het coronavirus in
    een kwart van de gevallen helemaal uitschakelen. „Maar dat was in een uiterst gevoelige test,
    waarbij we de melk sterk moesten verdunnen”, zegt Van Goudoever. „Inmiddels zijn we al
    verder en heeft de afdeling Experimentele Virologie van Amsterdam UMC een test op basis van
    een pseudovirus. Dat onderzoek is nog in volle gang, maar de eerste tien melkmonsters die we
    daarmee onderzochten lieten zien dat de antistoffen het virus inderdaad stilleggen. Zo gebeurt
    dat ook in de keel van het kind, de antistoffen binden aan het virus nog voor het de kans heeft
    gehad binnen te dringen.”
     
    Genoeg vrouwen
    Van Goudoever hoopt net als zijn Amerikaanse collega’s dat moedermelk van vrouwen die
    corona hebben gehad verder ontwikkeld kan worden tot een beschermend medicijn. Dat moet
    zich bewijzen in een nieuw onderzoek. „Daarvoor moeten we natuurlijk genoeg vrouwen vinden
    die bereid zijn extra melk af te kolven”, zegt Van Goudoever, „Ik heb al berekend hoeveel we
    daarvoor nodig hebben. Ik kwam uit op tienduizend liter, maar dat hangt natuurlijk af van
    hoeveel infecties er zijn.”
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Sander Voormolen 9 november 2020
     
 
     
     
 

 

Vaccins beschikbaar voor Nederland

    NOS Journaal 9 november 2020
     
    Nederland heeft ingetekend op: 
     
 1   BNT162b2 vaccin Pfizer / BioNTech: 11.7 miljoen vaccins - eind 2020 [2 injecties per persoon]
 2   Oxford vaccin AstraZeneca: 15.6 miljoen vaccins - eind 2020
 3   Janssen vaccin Johnson & Johnson: 15.6 miljoen vaccins - begin 2021
 4   Moderna vaccin Moderna: 6.2 miljoen vaccins - begin 2021
    Trouw 16.11.2020: 'Nederland kan rekenen op ruim 3 miljoen Moderna-vaccins'.
     
    NOS Journaal 9 november 2020
     
 
     
     
 

 

Koploper in vaccinrace overtreft verwachtingen

    NRC Handelsblad - Niki Korteweg, met medewerking van  Pim van den Dool 9 november 2020
     
    Het vaccin van farmaceut Pfizer verlaagt het risico op Covid-19 met 90 procent.
    „Dat is hoger dan ik durfde hopen.”
     
    De allereerste resultaten van een van de koplopers in de wereldwijde race naar een coronavaccin
    overtreffen alle verwachtingen. Het kandidaatvaccin van de farmaceut Pfizer, dat het samen met
    het Duitse biotechbedrijf BioNTech ontwikkelt, beschermt voor meer dan 90 procent tegen de
    ziekte Covid-19. Dat meldt het bedrijf maandag op basis van een tussentijdse analyse van hun
    uitvoerige lopende studie onder ruim 43.500 proefpersonen. Ook zijn er tot zover geen ernstige
    bijwerkingen gezien. Het bedrijf heeft de onderliggende gegevens nog niet openbaar gemaakt.
    Maar het is de eerste aanwijzing dat de vaccins die nu in een razend tempo worden ontwikkeld,
    daadwerkelijk kunnen helpen om de pandemie in te dammen.
     
    „Negentig procent effectiviteit, dat had ik niet verwacht. Dit is heel hoopvol”, zegt Cécile van Els,
    immunoloog bij het RIVM en hoogleraar vaccinologie aan de Universiteit Utrecht. „We wisten dat
    dit de maand van de waarheid zou worden, waarin de eerste producenten hun tussentijdse
    resultaten krijgen. Dit is een hoger percentage dan ik had durven hopen.” Het is ook hoger dan
    de 50 procent bescherming die autoriteiten zoals de wereldgezondheidsorganisatie WHO en de
    Amerikaanse FDA minimaal zouden willen zien.
     
    De fase 3 studie van Pfizer startte op 27 juli. „Voor een vaccinonderzoek is twee, drie maanden
    niet lang. Deze conclusie klopt dus voor de periode dat ze hebben kunnen meten. Maar nog
    steeds is het indrukwekkend dat je dit verschil ziet”, zegt Van Els.
     
    Afgelopen zondag analyseerde een onafhankelijke commissie tussentijds de gegevens van de
    grote fase 3 studie van Pfizer. Toen bleek dat er in totaal 94 mensen ziek waren geworden na
    een besmetting met het coronavirus SARS-CoV-2. Minder dan 10 procent daarvan zat in de
    groep proefpersonen die twee doses van het testvaccin hadden gekregen. Het overige deel zat
    in de groep die een nepvaccin kreeg. Op basis van de getallen concludeert Pfizer dat het vaccin
    90 procent bescherming biedt. Die bescherming bood het vaccin al 28 dagen na de start van de
    vaccinatie: tussen de eerste en de tweede prik zaten 21 dagen, en een week later waren ze
    beschermd.
     
    In echte wereld minder bescherming
    Hoe hoog het percentage bij gebruik in de echte wereld zal zijn, zal nog moeten blijken. Vaak
    valt het dan wat lager uit. „De omstandigheden in een studie zijn optimaal: vlak na de
    vaccinatie is de afweer op zijn best, de groep proefpersonen is wel divers maar wel gezonder
    dan gemiddeld”, zegt Van Els. „Maar ook dan is het goed als je bij 90 begint. Hoe hoger dat
    percentage, hoe makkelijker het zal zijn om een groot deel van de mensen immuun te maken.”
     
    Ook op andere vlakken blijven nog vragen onbeantwoord. Het is bijvoorbeeld nog niet duidelijk
    hoe lang de bescherming blijft bestaan, of het ook beschermt tegen infectie met het virus (en
    dus niet alleen tegen ziek worden), en of er wellicht bijwerkingen aan het licht zullen komen na
    een langere tijd.
     
    Van Els verwacht niet dat de met het vaccin opgewekte immuniteit snel weer weg zal zakken. Die
    vrees bestaat bij sommige experts omdat af en toe mensen die al een keer Covid-19 hebben
    gehad, opnieuw worden besmet. „Dit is niet hetzelfde als na een infectie. Daarbij is soms het
    virus zelf de stoorzender die voorkomt dat er een normale immuniteit wordt opgebouwd.”
     
    Flinke opsteker
    De allereerste resultaten zijn een flinke opsteker voor alle producenten van kandidaatvaccins.
     „Alle koplopers hebben vergelijkbare resultaten in de diermodellen en in de afweerreacties die
    ze opwekken”, zegt Van Els. „Ik zou het heel raar vinden als daar grote verschillen bij komen.”
     
    Pfizer is van plan om na de derde week van november de aanvraag bij de FDA in te dienen voor
    een goedkeuring voor noodgebruik. Dan heeft de helft van de proefpersonen het testvaccin
    minimaal twee maanden geleden gekregen. Van Els schat in dat de FDA en ook de EMA, de
    Europese goedkeurende instantie, daar pakweg twee weken over doen. „Dan moet je daarna
    nog toestemming van de Europese Commissie hebben, die zullen daar ook maximaal twee
    weken over doen”, zegt Van Els.
     
    Het proefvaccin van Pfizer, BNT162b2, is een entstof op basis van genetisch materiaal van het
    coronavirus, mRNA, verpakt in minuscule vetdruppeltjes: nanopartikels. Ingespoten zorgt dat
    ervoor dat de lichaamscellen van de gevaccineerde zelf een stukje van een corona-eiwit maken,
    waartegen dan een immuunreactie op gang komt. Vaccins op basis van deze technologie zijn
    nog niet eerder toegelaten op de markt. Een van de andere koplopers in de race, het vaccin van
    het Amerikaanse bedrijf Moderna, is ook gebaseerd op mRNA.
     
    De productie en de distributie van een rna-vaccin zoals dat van Pfizer kunnen nog voor
    onvoorziene uitdagingen zorgen. Dergelijke vaccins zijn nog nooit op grote schaal geproduceerd
    en gebruikt. En ze moeten diepgevroren worden vervoerd en bewaard, wat bij gebruik in
    ontwikkelingslanden een probleem kan zijn.
     
    Nederland heeft binnen de Europese Unie met Pfizer en BioNTech in september afspraken
    gemaakt. Als het coronavaccin wordt goedgekeurd kan de EU 200 miljoen doses kopen, met
    een optie van nog eens 100 miljoen. De vaccins zullen naar rato worden verdeeld, Nederland
    zou dan tussen de 7,7 en 11,7 miljoen doses van het Pfizer-vaccin krijgen.
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Niki Korteweg, met medewerking van  Pim van den Dool
    9 november 2020
     
    Pfizer / BioNTech: 'Een overwinning voor de mensheid.' Bron NOS Journaal 9 november 2020.
     
 
     
     
 

 

'Enorme doorbraak' farmaceut Pfizer: Coronavaccin vaak 90 procent

    effectief én veilig
    AD - Stephen Friedrichs en Chris van Mersbergen 9 november 2020
     
    Pfizer lijkt als eerste met een vaccin tegen corona op de markt te gaan komen. 
    Eind deze maand volgt een marktaanvraag, meldt de Amerikaanse farmaceut. Uit
    de nieuwste onderzoeksresultaten van Pfizer, die vandaag zijn gepubliceerd,
    blijkt dat het vaccin enorm goed aanslaat. Deskundigen reageren enthousiast,
    maar zien wel nog een addertje onder het gras. 
     
    Het gaat om de eerste resultaten van het fase 3-onderzoek, het laatste stadium voordat een
    vaccin de markt op mag. In die fase wordt een vaccin op ruim 43.000 mensen getest. Uit een
    eerste analyse blijkt dat 94 proefpersonen het coronavirus kregen. Het overgrote deel daarvan
    zat echter in de placebogroep, meldt Pfizer, dat op basis van de getallen concludeert dat het
    vaccin voor 90 procent effectief lijkt te zijn.
     
    Dat percentage is veel hoger dan verwacht en nodig is om een vaccin op de markt te mogen
    brengen. Ter vergelijking: de meeste vaccins hebben een effectiviteitsgraad van rond de 80
    procent; in het geval van corona zijn gezondheidsautoriteiten al tevreden met een effectiviteit
    van meer dan 50 procent.
     
    Bijwerkingen
    Voorlopig zijn tijdens de studies van het vaccin ook nog geen grote problemen op het gebied
    van bijwerkingen ontstaan, meldt de Amerikaanse farmaceut.
     
    Hoewel nog niet alle resultaten binnen zijn, spreekt Pfizer-directeur Albert Bourla van een
     ‘enorme doorbraak’: ,,Met dit nieuws zijn we een behoorlijke stap dichterbij een vaccin dat een
    einde moet maken aan deze wereldwijde gezondheidscrisis.”
     
    Anke Huckriede, hoogleraar vaccinologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt de
    resultaten van Pfizer ‘beter dan verwacht’: ,,Dit is goed nieuws, zeker op korte termijn. Het lijkt
    er nu echt op dat het vaccin in ieder geval voor enige tijd een goede bescherming biedt tegen
    het coronavirus.”
     
    Addertje onder het gras
    Toch is nog wel een addertje onder het gras, zegt Huckriede: ,,De vraagt blijft in hoeverre het
    vaccin op langere termijn werkzaam is. Dat is aan de hand van deze resultaten nog niet te
    zeggen.” Ze verwacht dat de hoge effectiviteit van ruim 90 procent ook geen stand houdt. ,,Dat
    zal op termijn wel iets gaan dalen.”
     
    Ook is de vraag wat het nieuws betekent voor andere vaccinprojecten, vervolgt Huckriede. ,,Op
    het moment dat je weet dat er een werkzaam vaccin tegen corona op de markt is, kun je je
    afvragen in hoeverre het nog ethisch is om bij andere vaccinonderzoeken proefpersonen een
    placebo voor te schotelen. Dat is een lastige discussie die nu binnen de wetenschap gaat spelen
    en waar niet zo snel een bevredigend antwoord op te geven is.”
     
    Ook Marjolein Kikkert, moleculair viroloog aan het Leiden University Medical Center (LUMC), is
    positief verrast door het nieuws. ,,Het lijkt er nu echt op dat we een werkzaam vaccin tegen
    corona hebben. Een effectiviteit van meer dan 90 procent is echt enorm hoog. Ook bijzonder:
    Pfizer maakt gebruikt van een mRNA-techniek, er is niet eerder aan de hand van mRNA een
    vaccin tegen een virus op de markt gebracht.”
     
    Het grote voordeel van mRNA: het is veilig - want er wordt geen gebruik gemaakt van bestaand
    virus - en makkelijk te produceren. Kikkert: ,,Ik verwacht daarom dat dit vaccin op korte termijn
    op grote schaal kan worden gedistribueerd, doch daarvoor moet wel eerst nog toestemming
    worden gegeven.” 
     
    Aanvullende resultaten
    Pfizer, dat samenwerkt met de Duitse farmaceut BioNTech, hoopt de aankomende twee weken
    de aanvullende resultaten te publiceren. Ondertussen wil de farmaceut een marktaanvraag doen
    bij de FDA, de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten. Die stellen als eis dat een vaccin minimaal
    50 procent effectief is: die doelstelling lijkt ruimschoots gehaald.
     
    Pfizer gaat door met de fase 3-studie tot 164 bevestigde coronagevallen hebben
    plaatsgevonden onder de studiegroep.
     
    Nederland
    Ook Nederland heeft, samen met de andere lidstaten van de Europese Unie, 200 miljoen doses
    van het Pfizer-vaccin besteld. In Europa worden vaccins gekeurd door het EMA, het Europees
    Geneesmiddelen Agentschap. Het vaccin is daar al in rolling review, laat een woordvoerder
    weten: ,,Daarbij analyseren we de data die wel al hebben, zo kunnen we snel handelen zodra
    alle resultaten binnen zijn.” 
     
    Omdat Nederland recht heeft op 3,89 procent van de gekochte vaccins, mag ons land rekenen
    op een kleine 8 miljoen doses. Omdat er twee prikken nodig zijn, zouden daarmee dus een
    kleine 4 miljoen Nederlanders een vaccin kunnen krijgen. 
     
    Productie
    Het is overigens niet zo dat alle vaccins meteen klaar zijn als het wordt toegelaten op de
    markt. Pfizer produceert het vaccin in onder meer de VS, België en Duitsland. Dit jaar zouden al
    100 miljoen doses beschikbaar kunnen zijn, meldde de farmaceut eerder. In 2021 zouden er
    1,3 miljard vaccins geproduceerd kunnen worden.
     
    Het is niet bekend hoeveel de Europese Commissie betaalt voor het vaccin. In de VS sloten
    Pfizer en BioNTech een deal van 1,95 miljard dollar voor 100 miljoen doses. Dat is dus 19,50
    dollar per injectie, en 39 dollar voor de benodigde twee.
     
    Niet tegen kostprijs
    Andere rijke landen hoeven niet op korting te rekenen, stelde het bedrijf eerder al. ,,Ik vind het
    ontzettend verkeerd”, zei Pfizer-baas Bourla zelfs over het leveren van vaccins tegen kostprijs.
    Zijn stelling: een bedrijf moet geld verdienen, ook in deze ongekende crisis. Niet onbelangrijk
    om te melden: Pfizer en BioNTech ontwikkelen hun vaccin naar eigen zeggen zonder subsidie.
     
    Pfizer gebruikt voor zijn vaccin de hypermoderne mRNA-techniek. Daarbij wordt op basis van
    genen van het Covid-19-virus een stukje genetisch materiaal gemaakt en ingespoten. 
     
    Een mogelijk struikelblok, misschien niet voor rijke landen als Nederland maar wel voor armere
    landen met gebieden die moeilijker  toegankelijk zijn: het mRNA-vaccin moet extreem koud
    worden bewaard, in het geval van Pfizer op temperaturen tot min 80 graden. Dat maakt de
    distributie veel complexer. 
     
    Productie
    Lang lag de Brits-Zweedse farmaceut AstraZeneca met het aan de universiteit van Oxford
    ontwikkelde coronavaccin aan kop in de race om als eerste met een werkend middel te komen.
    AstraZeneca kreeg dit najaar echter te maken met tegenslag, toen een proefpersoon te maken
    kreeg met een niet meteen verklaarbare bijwerking. Daardoor lagen de studies met het vaccin
    vooral in de VS een hele tijd stil - inmiddels zijn ze weer hervat.
     
    AstraZeneca hoopt eind dit jaar met resultaten van de fase 3-studie onder duizenden mensen
    te komen. Ook het Amerikaanse Moderna en het Nederlands-Belgisch-Amerikaanse
    Janssen/Johnson&Johnson is goed op weg met een coronavaccins. Al deze vaccins zijn door de
    Europese Commissie gekocht. Nederland heeft recht op 3,89 procent van de bestelde vaccins. In
    totaal gaat het  - mochten alle vaccins werken - om vele miljoenen doses.
     
    Het volledige artikel: AD - Stephen Friedrichs en Chris van Mersbergen 9 november 2020
     
 
     
     
 

  Studie gestart naar medicijn dat transplantatiepatiënten moet
    beschermen tegen COVID-19
    Zorgkrant.nl 29 oktober 2020
     
    Calcineurine-remmers (CNI's), zoals voclosporine, blijken in eerdere studies in
    cellen de replicatie van verschillende virussen te kunnen remmen.
     
    Het LUMC start in samenwerking met farmaceutisch bedrijf Aurinia een studie naar de
    beschermende effecten van het nieuwe middel voclosporine bij niertransplantatiepatiënten met
    COVID-19. Voclosporine remt het immuunsysteem en wordt gebruikt door ontvangers van een
    orgaan. In de studie wordt gekeken of dit middel meer bescherming biedt tegen COVID-19 bij
    transplantatiepatiënten dan het meest gebruikte afstotingsmedicijn tacrolimus.
     
    "De COVID-19-pandemie levert nieuwe complicaties op voor patiënten die remming van het
    immuunsysteem nodig hebben om hun getransplanteerde orgaan te behouden. Hierdoor lopen
    ze een groter risico om na een besmetting ernstige symptomen te ontwikkelen", aldus Onno
    Teng, nefroloog en trekker van deze studie in het LUMC.
     
    Calcineurine-remmers (CNI's), zoals voclosporine, blijken in eerdere studies in cellen de
    replicatie van verschillende virussen te kunnen remmen. LUMC-onderzoekers toonden een
    vergelijkbaar virusremmend effect aan van CNI’s op cellen geïnfecteerd met het huidige
    coronavirus, SARS-CoV-2. Met name voclosporine remt de replicatie van het coronavirus
    effectief.
     
    In tegenstelling tot voclosporine toonde tacrolimus, een veelgebruikt immuunsysteem remmend
    medicijn, geen antivirale activiteit tegen het coronavirus. “Daarom is voclosporine een potentieel
    aantrekkelijke CNI voor COVID-19 geïnfecteerde transplantatiepatiënten die al CNI's gebruiken
    als onderdeel van hun chronische immunosuppressieve therapie”, vertelt Aiko de Vries,
    nefroloog en mede-trekker van de studie.
     
    Het LUMC start daarom een studie van 56 dagen waarin de antivirale effecten van voclosporine
    in twintig COVID-19-positieve patiënten met een niertransplantatie worden vergeleken met
    tacrolimus. De helft van deze groep blijft tacrolimus gebruiken terwijl de andere tien
    overstappen naar voclosporine. De onderzoekers kijken na 56 dagen hoeveel virusdeeltjes de
    patiënten nog bevatten en of dit verschilt tussen de twee groepen. Daarnaast kijken de
    onderzoekers naar de tijd totdat patiënten geen symptomen meer hebben, de veiligheid en
    verdraagbaarheid van de middelen. Na deze 56 dagen worden de patiënten gedurende
    maximaal een jaar gevolgd om de veiligheid van voclosporine op de lange termijn te bepalen.
     
    De farmaceut Aurinia is de producent van voclosporine. “We zijn blij om het potentieel van
    voclosporine te testen en zo te voldoen aan de dringende behoeften van deze specifieke
    patiëntenpopulatie, gedreven door de COVID-19 pandemie", aldus Robert Huizinga, Executive
    Vice President Onderzoek bij Aurinia. Het nieuwe middel is nog niet commercieel verkrijgbaar in
    Nederland en wordt daarom alleen in onderzoeksverband gebruikt.
     
    Het volledige artikel: Zorgkrant.nl 29 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Biotechbedrijf gaat nazaten van wereldberoemde stier Herman

    (1990-2004) melken voor corona-medicijn
    AD -  Hans-Paul Andriessen 27 oktober 2020
     
    De legendarische stier Herman (1990 – 2004) heeft er geen weet van, maar in
    een stal in Haastrecht hervat biotechbedrijf Pharming uit Leiden het
    fokprogramma met genetisch veranderde koeien, dat ooit met Herman is
    begonnen. Dit met als doel de productie van een menselijk eiwit, de zogenoemde
    C1-remmer. Dit wordt al gebruikt tegen een zeldzame erfelijke zwellingsziekte.
    Maar mogelijk ook tegen andere ziekten, waaronder corona.
     
    Pharming is een van de oudste biotechbedrijven van ons land met vestigingen in Nederland, de
    VS en Frankrijk. Er werken circa 250 mensen.  ,,We zijn het enige bedrijf ter wereld dat deze,
    door ons zelfontwikkelde transgenetechniek commercieel toepast”, vertelt de, in 2008
    aangetreden, CEO Sijmen de Vries. ,,Daarin zijn we toonaangevend in de wereld.”
     
    Toen het coronavirus opdook heeft Pharming  in Zwitserland C1-remmer aan vijf patiënten
    gegeven, die naar de intensive care moesten. ,,Vier van de vijf konden snel weer naar huis, de
    vijfde moest naar de IC maar maakte een volledig herstel door. We zijn nu een groter
    onderzoek gestart met 150 patiënten in Zwitserland en Latijns-Amerika, met plannen om zo
    snel mogelijk ook een onderzoek te starten in de Verenigde Staten.”
     
    Immuunsysteem op hol
    Het coronavirus zorgt ervoor dat bij een deel van de geïnfecteerden het immuunsysteem op hol
    slaat. ,,Als de C1-remmer bij corona werkt, dan zou het mogelijk ook voor andere ziekten zoals
    dengue en ebola kunnen helpen. Daar speelt een op hol geslagen immuunsysteem ook een
    rol”, aldus De Vries.
     
    Voor het opstarten van de koeienlijn heeft Pharming een stal gehuurd van een Haastrechtse
    veehouder in de Krimpenerwaard. Die agrariër wil overigens niets tegen het AD zeggen over zijn
    nieuwe dames en verwijst naar Pharming. 
     
    De Vries: ,,Via ons netwerk zijn we bij deze veehouder terecht gekomen. Haastrecht heeft als
    voordeel dat de koeien dan dicht bij Pharming staan. De boer gaat enkele tientallen koeien
    melken. De melk gaat naar een speciale fabriek in Frankrijk waar die opgezuiverd wordt, zodat
    de C1-remmer overblijft.”
     
    Omdat het om transgene dieren gaat, heeft Pharming een speciale vergunning moeten
    aanvragen bij het college van burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard. Volgens het
    college bestaat er geen enkele reden tot ongerustheid voor mens of milieu. De koeien vallen in
    de lichtste categorie dieren waarvan gesleuteld is aan het DNA, wat betekent dat het risico voor
    de gezondheid van de mens en het milieu verwaarloosbaar is.
     
    Uit voorzorg gelden er wel enkele beperkingen. Zo mogen de koeien niet buiten komen en de
    stal moet op slot kunnen. ,,Logisch natuurlijk en ook in ons belang”, zegt De Vries. ,,Het gaat
    om hoogwaardige kennis waar we enorm trots op zijn. Hollands glorie.”
     
    Het volledige artikel: AD -  Hans-Paul Andriessen 27 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Hervatting klinische proeven

    Algemeen Dagblad 24 oktober 2020
     
    Het Amerikaanse farmaceutische bedrijf Johnson & Johnson bereidt zich voor om de
    klinische proeven met een mogelijk coronavaccin te hervatten. Dat meldt het bedrijf vrijdag. De
    testen werden vorige week tijdelijk stilgelegd omdat één van de deelnemers ziek is geworden.
     
    Het vaccin van Johnson & Johnson zit momenteel in de zogenaamde derde fase van de
    klinische proeven. Daaraan nemen 60.000 mensen nemen deel. Zij kregen hangende het
    onderzoek geen nieuwe doses meer toegediend.
     
    ,,Na een grondige evaluatie van een ernstige medische gebeurtenis bij een deelnemer
    werd geen duidelijke oorzaak vastgesteld'', meldt de farmagigant. ,,Het bedrijf heeft geen enkel
    bewijs gevonden dat het kandidaat-vaccin de oorzaak van de gebeurtenis was.''
     
    Het volledige artikel: Algemeen Dagblad 24 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Een coronavaccin uit insectencellen

    Nemo Kennislink - Nicole van 't Wout 21 oktober 2020
     
    Wageningse wetenschappers werken sinds april aan een coronavaccin, gemaakt
    met insectencellen. Hoe staat de ontwikkeling er nu, bijna zes maanden later,
    voor? NEMO Kennislink nam een kijkje in het laboratorium.
     
    De cellen zijn afkomstig van nachtvlinders en worden hier in het lab al jarenlang gebruikt. Sinds
    april spelen ze ook een belangrijke rol in de strijd tegen het coronavirus. Na maanden werk,
    hebben de Wageningse onderzoekers hun eerste product in handen. Dit is een van de
    bijna tweehonderd vaccinkandidaten die wetenschappers wereldwijd maken. Terwijl het ene
    vaccin nog in de kinderschoenen staat, worden andere al getest op mensen. Het vaccin van
    Wageningse bodem zal de komende weken getest worden in muizen. Uit die muizenstudie
    moet blijken of het vaccin het immuunsysteem traint. Wellicht is dit het vaccin dat ons straks
    gaat beschermen tegen het coronavirus – heel bijzonder om dat productieproces van dichtbij te
    kunnen bekijken.
     
    Hoe maak je nu een vaccin in insectencellen? De onderzoekers gebruiken de cellen van
    nachtvlinders als fabriekjes om kleine spijker-vormige eiwitten na te maken die op de
    buitenkant van het coronavirus zitten. Deze spijkereiwitten vormen de basis van het vaccin. Die
    plakken de wetenschappers vervolgens op ronde piepkleine deeltjes, waardoor het geheel lijkt
    op een virus, maar niet schadelijk is. Het idee hierachter is dat ons immuunsysteem deze
    eiwitten op de kleine deeltjes herkent als indringer en er vervolgens antistoffen tegen
    aanmaakt. Daarover slaat het een soort notitie in zijn geheugen op. Als in de toekomst dan ooit
    het echte coronavirus het lichaam binnendringt, dan grijpt het immuunsysteem in. Het herkent
    het coronavirus via de gemaakte notitie en opent de aanval.
     
    Voor de kweek van vaccins in de insectencellen, gebruiken de onderzoekers ironisch genoeg een
    virus. Maar dan wel een voor mensen onschadelijk insectenvirus: het zogeheten baculovirus.
    Dat baculovirus is de boodschapper die cellen aanspoort om spijkereiwitten te maken. Dat is
    mogelijk doordat promovendus Linda van Oosten het gen voor het spijkereiwit in het
    baculovirus plaatste. Zo dragen de genetisch aangepaste virussen de blauwdruk van het
    vaccin bij zich. Vervolgens infecteren de virologen de insectencellen in de flesjes die Pijlman mij l
    liet zien. Het insectenvirus injecteert dan de genetische code van de spijkereiwitten in de
    insectencel, waarna de cellen dat DNA aflezen en het spijkereiwit van het coronavirus maken.
    “Zulke complexe spijkereiwitten kunnen onze insectencellen in grote hoeveelheden produceren”,
    aldus Pijlman.
     
    Het Wageningse team van zes personen staat er niet alleen voor. Vanaf dag één werken ze
    samen met Deense onderzoekers en verschillende bedrijven in Europa. De Wageningse Pijlman
    werd in april benaderd door de Deense wetenschappers, de initiatiefnemers van het project. “Ze
    vroegen of ik mee wilde werken aan een coronavaccin”, vertelt Pijlman enthousiast. “Gezien de
    heftige wereldwijde uitbraak van het virus hoefde ik daar niet lang over na te denken, ik zei
    direct ja”. In Denemarken werken de onderzoekers aan een soortgelijk vaccin, maar dan met
    cellen van fruitvliegjes. Bovendien maken zij net een ander deel van het virus na.
     
    Het volledige artikel: Nemo Kennislink - Nicole van 't Wout 21 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Alles over de coronavaccins 'Het duurt zeker tot de helft van 2021'

    Gezondheidsnet - Heleen Croonen 14/15 oktober 2020
     
    De nieuwe maatregelen van het kabinet maken de roep om een coronavaccin nog
    sterker. Wanneer zijn de eerste vaccins klaar? Niet alle vaccins werken goed bij
    ouderen, maar sommigen juist wel.
     
    Alle vaccins uit de kopgroep zijn gericht op de stekels (spikes) van het coronavirus. Het zijn
    injecties voor in de spier. In deze grafiek staat hoeveel vaccins er in productie zijn en wanneer
    we ze kunnen verwachten. Maar deze schattingen zijn positief, want deskundigen verwachten dat
    het zeker tot de helft van 2021 zal duren voor wij in Nederland een coronavaccin kunnen halen.
    Er kan nog van alles misgaan bij het onderzoek, de goedkeuring, de productie en de
    verspreiding.
     
   

     

I

  Type: verkoudheidsvirus met een gen
    Het ‘recombinante vector vaccin’ gebruikt een verzwakt virus. Meestal is dat een
    verkoudheidsvirus, van dieren of van mensen. Virussen zijn gemaakt om te besmetten, dus ook
    dit virus zal binnendringen in onze cellen. In het virus zit een stukje erfelijk materiaal dat
    codeert voor de coronastekels. Gevolg: onze eigen cellen gaan de eiwitten van die stekels
    maken en daar treedt ons afweersysteem tegen op. Hiermee krijgen we afweer tegen het hele
    coronavirus.
    CanSino - China
    Universiteit van Oxford / Astra Zeneca - Groot Brittannië / Zweden [info.: Gezondheidsnet ]
    Janssen Pharmaceutical Companies - Nederland / Verenigde Staten [info.: Gezondheidsnet ]
    Gamaleya research Institute - Rusland [info.: Gezondheidsnet ]
     

II

  Type: Stukjes van het coronavirus
    De zogenaamde ‘subunit eiwitvaccins’ bevatten bepaalde stukjes van het coronavirus, samen
    met een middel dat het vaccin extra goed laat werken, oftewel een ‘adjuvans’. Die stukjes van
    het coronavirus worden gemaakt door gistcellen, bacteriën of zelfs planten en insectencellen (zie
    Novavax). Voordeel: het mechanisme wordt al langer gebruikt. Het hepatitis B vaccin heeft dit
    mechanisme en is al sinds 1981 op de markt.
    Novavax - Verenigde Staten, Zweden [info.: Gezondheidsnet ]
     

III

  Type: Stukjes RNA of DNA inspuiten
    Het werkingsmechanisme is bedrieglijk simpel: je spuit wat RNA of DNA in voor de stekel van het
    coronavirus en het menselijk lichaam gaat de stekels zelf aanmaken. Het immuunsysteem
    komt er vervolgens tegen in opstand. Nadeel: de vaccins moeten koel (-20 graden voor
    Moderna) tot zeer koel (-70 graden voor BioNtech) worden bewaard. Dat is lastig bij de
    distributie. Nog een nadeel: er zijn nog geen vaccins met de nieuwe RNA- of DNA -techniek op
    de markt, we weten dus nog weinig over de veiligheid of werkzaamheid.
    Moderna - Verenigde Staten [info.: Gezondheidsnet ]
    BioNtech / Fosun Pharma / Pfizer - Verenigde Staten / China / Duitsland [info.: Gezondheidsnet ]
     

IV

  Type: Inactief gemaakt virus
    Dit is de klassieke vaccinatiemethode.  Het coronavirus wordt geïnactiveerd en in kleine
    hoeveelheid toegediend. Het immuunsysteem komt in opstand en bouwt afweer op tegen een
    nieuwe virusaanval. Nadeel is dat de productie gevaarlijk is, het lab moet aan hoge eisen
    voldoen, zodat het geen brandhaard wordt voor het coronavirus.
    Sinovac - China [info.: Gezondheidsnet ]
    Sinopharm - China [info.: Gezondheidsnet ]
     
    En Inovio en Sanofi/GSK dan?
    De Europese Commissie heeft ook het Franse vaccin van Sanofi/GSK ingekocht, maar dit wordt
    nog niet getest bij grote groepen mensen. Het zit dus niet in de kopgroep. Ook het Inovio-
    vaccin zit niet in de kopgroep, omdat de grote onderzoeken niet zijn gestart, Het vaccin was
    supersnel gemaakt (binnen 3 uur na ontvangst van de genetische code van het virus), maar
    onderzoek bij mensen moet de werkzaamheid en veiligheid nog bewijzen, dus is het in dit
    overzicht niet meegenomen.
     
    De Wereldgezondheidsorganisatie WHO houdt de stand van het onderzoek naar de mogelijke
    coronavaccins bij. In dit fase-drie-onderzoek wordt het vaccin gegeven aan grote groepen
    mensen. Als het daarin veilig en werkzaam blijkt, volgens de Europese registratie-autoriteit EMA,
    mag het op de markt komen. De vereniging van microbiologen KNVM heeft ook een zeer
    informatief overzicht van de meest kansrijke vaccins.
     
    Het volledige artikel: Gezondheidsnet - Heleen Croonen 14/15 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Nieuw medicijn voor ernstig zieke coronapatiënt veelbelovend

    Zorgkrant 12 oktober 2020
     
    Volgens onderzoekers van Amsterdam UMC lijkt het nieuwe middel de orgaanschade en sterfte
    te verminderen.
     
    Een al bestaand medicijn pakt goed uit in een kleinschalig onderzoek bij dertig coronapatiënten.
    Volgens onderzoekers van Amsterdam UMC lijkt het nieuwe middel de orgaanschade en sterfte
    te verminderen. Het bijzondere van het medicijn is dat het niet de hele afweer platlegt, zoals
    bestaande medicijnen. De studie is eind vorige maand gepubliceerd in The Lancet
    Rheumatology. “We zijn er nog niet met dit medicijn”, zegt onderzoekleider en IC-arts dr.
    Alexander Vlaar. “Een grotere vervolgstudie (fase-3) moet dit signaal bevestigen.”
     
    Aan de studie namen dertig patiënten deel met een ernstige corona-infectie. De patiënten
    hadden veel zuurstofondersteuning nodig. Dit komt doordat het coronavirus een sterkte
    ontstekingsreactie oproep die veel schade geeft, waardoor de  longen flink worden aangetast.
    Het perspectief van deze patiënten is niet goed. De kans op overlijden is hoog en bij overleving
    wacht ze een lange revalidatie.
     
    In de studie, kregen vijftien patiënten de standaard zorg (de controlegroep) en vijftien
    patiënten kregen een antistof die de afweer selectief tot rust brengt (de behandelgroep). Het
    onderzoek laat zien dat behandeling met het nieuwe medicijn veilig is. En wat belangrijker is:
    “De behandelgroep had minder last van bloedstolling in de longen en andere ernstige gevolgen
    van een corona-infectie. Ook was de sterfte lager”, zegt Vlaar,. “Dit bewijst niet dat het middel
    beter is dan de bestaande zorg. De groep is veel te klein om verantwoord conclusies te
    trekken”, waarschuwt hij. Dat is de reden waarom een fase 3-onderzoek nodig is.
     
    Veel personen doorstaan een infectie met corona zonder al te veel problemen. In deze fase
    lijken medicijnen of antistoffen die de deling van het virus remmen de beste keuze. Bij
    sommigen verergert de ziekte en veroorzaakt een sterke ontstekingsreactie veel schade. Die
    patiënten krijgen last van ontstekingen en stollingen en belanden vaak op de IC. Volgens de
    onderzoekers hebben antistoffen of virusremmers dan waarschijnlijk geen zin meer, de afweer
    moet tot rust worden gebracht.
     
    De afgelopen maanden passeerden talrijke afweeronderdrukkende kandidaten de revue, zoals
    dexamethason, prednison en tocilizumab. Het nadeel is dat deze middelen de hele afweer ‘plat’
    eggen of toch niet werken. Bovendien overlijden veel ernstig zieke patiënten die deze middelen
    krijgen. Artsen willen daarom dat er betere medicijnen beschikbaar komen.
     
    Vlaar: “We weten inmiddels veel meer over de effecten van het coronavirus op het
    afweersysteem. Een belangrijke speler lijkt het zogenoemde ‘complement’ systeem te zijn. Een
    specifiek onderdeel daarvan is het eiwit C5a. Dat stofje ontregelt bij een ernstige corona-infectie
    het afweersysteem en dat leidt tot de gevreesde ontstekingen en stolselvorming. Het idee is om
    alleen het C5a te neutraliseren en de rest van de afweer intact te laten.”
     
    Om dit effect te bewerkstelligen, is een antistof tegen C5a nodig. Dat bestaat al onder de
    codenaam IFX-1 (Vilomebilab) en wordt voor andere ontstekingsziekten gebruikt. Daaruit is
    bekend dat het C5a in volwassenen selectief  blokkeert en de rest van het afweersysteem
    ongemoeid laat. Het is ontwikkeld door het Duitse biotechniekbedrijf InflaRx (GmbH) en nu dus
    voor het eerst in een fase-2 studie onderzocht bij ernstig zieke coronapatiënten.”De resultaten
    zijn bemoedigend maar ze moeten worden bevestigd in een grotere goed opgezette fase-3
    studie”, zegt Vlaar. Hij ontwierp de studie samen met andere experts en InflaRx; dit bedrijf
    initieerde en sponsorde de studie.
     
    Vlaar speculeert niet over de toekomst van dit middel. Inmiddels loopt sinds deze week een
    door InflaRx geïnitieerde fase-3 studie bij Amsterdam UMC. “Hoe hoopvol de fase-2 studie ook
    is, we moeten de resultaten van de fase-3 studie afwachten.“
     
    Volledig artikel: Zorgkrant 12 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Johnson & Johnson pauzeert vaccinonderzoek

    NRC Handelsblad - Jurriaan van Eerten 13 oktober 2020
     
    Farmabedrijf Johnson & Johnson legt tijdelijk alle klinische studies met hun coronavaccin stil,
    omdat een deelnemer door een nog onbekende oorzaak ziek is geworden. Dat maakte het
    bedrijf in de nacht van maandag op dinsdag via de eigen website bekend.
     
    Het gaat hierbij onder andere om het onderzoek dat wordt uitgevoerd door het Leidse Janssen
    Pharmaceutica, dat onderdeel is van het Amerikaanse moederbedrijf. Zij hebben een fase-3-
    studie lopen, waarbij tot 60.000 deelnemers op drie verschillende continenten betrokken zijn.
     
    Johnson & Johnson heeft geen verdere toelichting over de pauzering gegeven, naar eigen
    zeggen omwille van privacy van de betrokken deelnemer. Zij willen het geval eerst nog zelf
    verder onderzoeken. Daarna zullen ze meer informatie geven.
     
    Vorige week werd bekend dat de Europese Commissie 200 miljoen doses van het nog te
    ontwikkelen vaccin heeft aangeschaft, met een optie op nog eens diezelfde hoeveelheid.
    Volgens de planning zou het vaccin in het tweede kwartaal van 2021 klaar moeten zijn.
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Jurriaan van Eerten 13 oktober 2020
     
 
     
     
 

 

Alleen maar goed nieuws over Leids coronavaccin: 'Eén dosis is

    genoeg'
    Welingelichte Kringen - Désirée du Roy 24 september 2020.
    Bron Algemeen Dagblad.
     
    Het gaat de goede kant op met het coronavaccin dat door het Leidse Janssen Vaccines is
    ontwikkeld. Kon niet beter zelfs. ,,Tot nu toe krijgen we alleen maar goed nieuws”, zegt viroloog
    Hanneke Schuitemaker in het AD.
     
    Onder leiding van Schuitemaker ontwikkelde Janssen Vaccines, onderdeel van ‘s werelds
    grootste farmaceut Johnson & Johnson, een vaccin dat succesvol door de eerste onderzoeksfase
    kwam en nu getest wordt op 60.000 mensen. ,,We zien dat de proefpersonen het vaccin goed
    verdragen”, vertelt Schuitemaker. 98 procent bouwde genoeg antistoffen op om het virus te
    kunnen neutraliseren. ,,Dat lijkt ook te gelden voor de eerste groep ouderen in de studie, hun
    immuunrespons lijkt vergelijkbaar met die van jongeren.”
     
    En de resultaten zijn op meer vlakken hoopgevend. ,,Wat verder heel goed nieuws is, is dat één
    dosis van het vaccin genoeg immuunrespons blijkt te geven. Dat hadden we bij de proeven op
    apen al gezien, maar dat zien we nu dus ook bij mensen.”
     
    Sommige mensen zijn bang dat de veiligheidsprocedures worden ingekort omdat er zoveel
    haast is bij de ontwikkeling van een vaccin. Dat ontkent Schuitemaker ten stelligste. ,,Ik kan
    met volle overtuiging zeggen dat er bij het ontwikkelen van de vaccins geen enkele bocht wordt
    afgesneden, als het gaat om veiligheid. Er hoeft in het eerste stadium van de dierproeven maar
    één muis glazig uit zijn ogen te kijken, of alle signalen gaan bij ons op rood.”
     
    ,,Wat ik kan zeggen, is dat we nergens op bezuinigen, integendeel. We investeren juist veel
    meer, al onze mensen zijn aan het werk om dit vaccin te ontwikkelen. De risico’s zijn financieel,
    doordat we honderden miljoenen doses vaccin produceren die misschien niet blijken te werken.
    Maar risico’s nemen met veiligheid, dat zullen we nooit doen.”
     
    Het volledige artikel: Welingelichte Kringen - Désirée du Roy 24 september 2020.
    Bron Algemeen Dagblad.
     
 
     
     
 

 

Leids coronavaccin lijkt te werken: 'Tot nu toe alleen maar goed

    nieuws'
    Het Parool - Chris van Mersbergen 23 september 2020
     
    Het coronavaccin dat door Janssen Vaccines in Leiden is ontwikkeld, wordt sinds deze week
    getest op 60.000 mensen in de VS, Zuid-Amerika en Zuid-Afrika. Komt het ei van Columbus
    straks dan echt uit Nederland? We vragen het viroloog Hanneke Schuitemaker, die de
    ontwikkeling van het vaccin leidt. “Tot nu toe krijgen we alleen maar goed nieuws.”
     
    Johnson & Johnson, de grootste farmaceut ter wereld en het moederbedrijf van Janssen, hoopt
    dat het coronavaccin begin 2021 op de markt kan komen. Het bedrijf liet vanochtend weten dat
    het vaccin goede tussentijdse resultaten heeft geboekt in onderzoeksfase 1/2a. Dat is het
    eerste onderzoek onder een veel kleinere groep mensen, waarbij wordt bekeken of het vaccin  
    veilig is en of mensen die het toegediend hebben gekregen, antistoffen opbouwen tegen het
    coronavirus.
     
    De tussentijdse resultaten worden binnenkort gepubliceerd. Maar viroloog Hanneke
    Schuitemaker - onder haar leiding werd het vaccin bij Janssen Vaccines in Leiden ontwikkeld -
    kan wel een tipje van de sluier oplichten.
     
    Het veiligheidsprofiel en de immuniteit blijken bij de meeste proefpersonen positief, meldde
    Johnson & Johnson. Hoe positief?
    “We zien dat de proefpersonen het vaccin goed verdragen. Sommige deelnemers aan de studie
    ontwikkelden koorts, maar dan kortdurend. We weten nog niet of zij het kandidaat-vaccin
    kregen of de placebo. Maar daar bleef het bij. Verder bouwde 98 procent genoeg antistoffen op
    om het virus te kunnen neutraliseren. Dat lijkt ook te gelden voor de eerste groep ouderen in
    de studie, hun immuunrespons lijkt vergelijkbaar met die van jongeren. Voor de Amerikaanse
    medicijnautoriteit, de FDA, is dat reden geweest om ook meteen toestemming te geven om
    ouderen in de fase 3-studie mee te nemen. Wat verder heel goed nieuws is, is dat één dosis
    van het vaccin genoeg immuunrespons blijkt te geven. Dat hadden we bij de proeven op apen al
    gezien, maar dat zien we nu dus ook bij mensen.”
     
    Alleen maar goed nieuws dus?
    “Eigenlijk wel, tot nu toe. We krijgen steeds alle resultaten die we hadden gehoopt.”
     
    Jullie zijn de enige vaccinmaker die maar één dosis nodig heeft. En sommige andere vaccins
    laten bij ouderen duidelijk minder antistoffen zien dan bij jongeren. Hoe verklaart u dat bij jullie
    vaccin de resultaten tot nu toe zó goed zijn?
    “Elk vaccin biedt hetzelfde zogenaamde spike-eiwit aan aan het lichaam. Daaromheen zijn
    variaties mogelijk, het gaat er ook om hoe je het aanbiedt. Wij lijken er in geslaagd om een
    vaccin te ontwikkelen dat het lichaam een heleboel biedt dat helpt om het coronavirus te
    bestrijden.”
     
    Onlangs werd de fase 3-studie van het Oxfordvaccin van AstraZeneca tijdelijk stilgelegd toen
    een proefpersoon een zeldzame ruggenmergontsteking opliep. Schrok u daarvan?
    “Nee, eigenlijk niet. Natuurlijk wil je weten wat er aan de hand is, en hoe het verder gaat met de
    studie, maar verder is dit gewoon hoe het systeem werkt. Het hele protocol rond
    vaccinontwikkeling is zo ingericht dat dit soort gevallen aan het licht kan komen, en dat je
    vervolgens beoordeelt of de aandoening iets met het vaccin te maken heeft. Dat hoeft niet zo
    te zijn. Het kan ook zo zijn dat je ontdekt dat het vaccin voor mensen met een bepaalde
    onderliggende aandoening niet geschikt is. Dan kun je het besluit nemen om die mensen het
    vaccin niet te geven.”
     
    Vier weken geleden werd bekend dat jullie het vaccin ook op Nederlanders gingen testen, in de
    fase 2-studie. Hoe kan het dat fase 3 al begint als fase 2 pas net begonnen is?
    “Het is niet automatisch zo dat je eerst fase 1 doet, dan fase 2 en dan pas fase 3. In fase 2
    testen we of we ook een lagere dosis vaccin kunnen toedienen. Omdat we tijdwinst willen
    boeken, start fase 3 parallel.”
     
    Waarom kiezen jullie voor 60.000 proefpersonen? Andere farmaceuten gaan uit van 30.000.
    “In ons geval is 60.000 het maximum. Wat je wil, is dat tijdens de studie genoeg mensen het
    coronavirus oplopen om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de veiligheid en
    werkzaamheid van een vaccin. Daarbij ben je ook afhankelijk van de mate waarin het
    coronavirus in een gebied rondwaart. Pfizer, een andere farmaceut, heeft inmiddels al
    aangekondigd het aantal proefpersonen te verhogen van 30.000 naar 44.000.”
     
    Hoeveel proefpersonen moeten uiteindelijk het coronavirus oplopen?
    “We gaan uit van 150 tot 160. Dat lijkt misschien weinig, maar in de statistiek is dat echt meer
    dan voldoende. Als je kunt aantonen dat 150 mensen die een placebo (medicijn zonder
    werkzame bestanddelen, red.) hebben gekregen ziek zijn geworden en niemand die het vaccin
    kreeg ook maar ergens last van heeft, dan kun je wel vaststellen dat het vaccin werkt. Maar dat
    is wel een heel ideale situatie. Er kan ook sprake zijn van een verhouding 100-50, waarbij dus
    honderd mensen met een placebo ziek zijn en vijftig met een vaccin. Dan kun je, als het virus
    goed verdeeld over je studiegroep heeft rondgewaard, toch nog vaststellen dat mensen met het
    vaccin twee keer zo goed beschermd zijn als mensen met de placebo. Dat is ook een mooi
    resultaat.”
     
    Kunt u inmiddels iets zeggen over de kans dat het vaccin de eindstreep haalt?
    “Nee, sorry, dan moet ik nog steeds mijn vaste riedeltje afsteken. Negen van de tien vaccins
    falen in fase 3, dat is gewoon zo. En daarvóór kun je gewoon geen zinnig woord zeggen over de
    slagingskans. Wel denk ik dat als er één vaccin succesvol blijkt, dat voor meer vaccins zal
    gelden. Omdat iedereen met hetzelfde spike-eiwit werkt. Maar er is nog geen enkel vaccin door
    fase 3 heen.”
     
    Er zijn nogal wat mensen die argwaan koesteren tegen een vaccin dat zo snel wordt ontwikkeld.
    Heeft u nog een boodschap voor hen?
    “Zeker. Ik kan met volle overtuiging zeggen dat er bij het ontwikkelen van de vaccins geen
    enkele bocht wordt afgesneden, als het gaat om veiligheid. Er hoeft in het eerste stadium van
    de dierproeven maar één muis glazig uit zijn ogen te kijken, of alle signalen gaan bij ons op
    rood. We betrachten echt de allergrootste zorgvuldigheid, zoals altijd. Maar al die details die
    mensen normaal nooit horen of lezen, komen ze nu wel te weten, omdat er zóveel aandacht
    voor is. Dat legt het vergrootglas op wat we doen. Wat ik kan zeggen, is dat we nergens op
    bezuinigen, integendeel. We investeren juist veel meer, al onze mensen zijn aan het werk om
    dit vaccin te ontwikkelen. De risico’s zijn financieel, doordat we honderden miljoenen doses
    vaccin produceren die misschien niet blijken te werken. Maar risico’s nemen met veiligheid, dat
    zullen we nooit doen.”
     
    Het volledige artikel: Het Parool - Chris van Mersbergen 23 september 2020
     
 
     
     
 

 

Biotechnologie - Kiadis begint studie naar covid-10-medicijn

    FD - Thieu Vaessen 14 september 2020
     
    Het Amsterdamse biotechbedrijf Kiadis begint een klinisch onderzoek om na te gaan of zijn
    experimentele medicijnen effectief zijn tegen covid-19. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het
    Amerikaanse ziekenhuis Nationwide Children's Hospital in Columbus, in de staat Ohio, zo heeft
    Kiadis maandagochtend bekendgemaakt.
     
    Kiadis ontwikkelt medicijnen op basis van natuurlijke afweercellen, zogenoemde NK-cellen. Het
    bedrijf richt zich in eerste instantie op de bestrijding van kanker. Maar volgens ceo Arthur Lahr
    beschikken de NK-cellen ook over 'de juiste antivirale eigenschappen' om te kunnen worden
    ingezet tegen covid-19 en andere infectieziekten.
     
    De Amerikaanse toezichthouder FDA heeft toestemming gegeven voor het onderzoek onder
    volwassen patiënten. De studie moet ook inzicht geven in mogelijk bijwerkingen van de NK-
    medicijnen. Kiadis verwacht subsidie te krijgen van de Amerikaanse overheid voor de uitvoering
    van het onderzoek.
     
    Het onderzoek staat onder leiding van Dean Lee, een medisch directeur van het Nationwide
    Children's Hospital en een goede bekende van Kiadis. Lee is voorzitter van de
    wetenschappelijke adviesraad van Kiadis. Hij speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van
    de NK-technologie die Kiadis gebruikt.
     
    Wereldwijd zijn talloze bedrijven bezig met de ontwikkeling van medicijnen tegen het coronavirus
    en de ziekte covid-19. In veel gevallen gaat het om medicijnen die al eerder zijn ontwikkeld
    voor andere ziektes. Het bekendste geval is remdesivir, een medicijn van het Amerikaanse
    farmabedrijf Gilead, dat in veel landen wordt gebruikt voor de behandeling van ernstig zieke
    covid-19-patiënten.
     
    Volledig artikel: FD - Thieu Vaessen 14 september 2020
     
 
     
     
 

  Mogelijk kan tbc-vaccin ook corona-infectie voorkomen
    NRC Handelsblad - Anne van Kessel 1 september 2020
     
    Luchtweginfectie. Het tuberculosevaccin BCG verkleint de kans op
    luchtweginfecties. Misschien helpt het ook tegen corona-infecties.
     
    Ouderen die het tuberculosevaccin BCG krijgen, hebben 80 procent minder kans op het
    ontwikkelen van luchtweginfecties. Dat concluderen wetenschappers van het Radboudumc met
    Griekse en Duitse collega’s deze week in een studie in Cell. De hoop is dat het BCG-vaccin ook
    infecties met het nieuwe coronavirus voorkomt. „De resultaten zijn hoopvol maar hiermee
    hebben we nog niet bewezen dat het ook effectief is voor corona”, reageert hoofdonderzoeker
    Mihai Netea van het Radboudumc.
     
    In een studie kregen 198 Griekse ouderen op de dag van hun ontslag uit het ziekenhuis een
    BCG-vaccinatie of een placebo. In het jaar dat volgde, rapporteerden de onderzoekers of de
    ouderen nieuwe infecties ontwikkelden. In de placebogroep kreeg 42 procent van de ouderen
    een nieuwe infectie, in de BCG-groep was dit 25 procent. De studie werd al in 2017 opgezet en
    had dus niet het doel om naar de effecten van BCG op het coronavirus te kijken. De studie liep
    tot augustus dit jaar. Vanwege de enorme behoefte aan een middel dat ouderen beschermt
    tegen een corona-infectie, deden de wetenschappers in april een tussentijdse analyse met 150
    deelnemers.
     
    „Een interessant onderzoek”, reageert Tom Ottenhoff, hoogleraar immunologie in het LUMC in
    Leiden. „Er zijn maar weinig studies die naar effect en veiligheid van vaccins bij ouderen kijken
    en BCG blijkt veilig en effectief te zijn bij het voorkomen van luchtweginfecties. Het heeft er alle
    schijn van dat BCG tegen SARS-CoV-2 zou kunnen werken, maar dat laat deze studie niet zien.”
     
    Volgende week start dan ook een grootschalige studie waarin zevenduizend kwetsbare ouderen
    in twintig Nederlandse ziekenhuizen een BCG-vaccinatie of placebo krijgen, om het effect van
    BCG op luchtweginfecties, waaronder Covid-19, te bepalen.
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Anne van Kessel 1 september 2020
     
 
     
     
 

 

'J&J gaat coronavaccin testen op 60.000 mensen'

    IEX 20 augustus 2020
     
    NEW BRUNSWICK (AFN) - Farmaceut Johnson & Johnson (J&J) gaat zijn coronavaccin eind
    september testen op maximaal 60.000 mensen, schrijft de Amerikaanse krant Wall Street
    Journal. Het vaccin, dat bij dochterbedrijf Janssen Vaccines in Leiden wordt ontwikkeld, wordt
    daarmee op veel meer mensen getest dan concurrerende vaccins van onder meer Moderna,
    Pfizer en AstraZeneca. Die bedrijven gaan met 30.000 mensen testen.
     
    Doel van de test is het vaststellen dat het vaccin veilig is voor mensen, effectief is en een
    duurzaam effect heeft. Ook moet in de test worden vastgesteld wat de optimale doseringen
    voor het vaccin zijn. Momenteel loopt al een eerdere test van het vaccin op mensen, in de
    Verenigde Staten en België.
     
    Johnson & Johnson kreeg al diverse orders voor zijn vaccin in het geval dat het middel effectief
    blijkt tegen het coronavirus.
     
    Het volledige artikel: IEX 20 augustus 2020
     
 
     
     
 

 

Nieuwe studies bieden hoop: ook zonder besmetting heb je mogelijk

    weerstand tegen corona
    Trouw - Marco Visser 22 augustus 2020
     
    Onderzoek naar de rol van zogeheten T-cellen biedt hoop dat mensen in hun
    immuunsysteem meer wapens hebben om het coronavirus te verslaan dan
    gedacht.
     
    Bij sommige mensen lijkt het immuunsysteem het coronavirus te herkennen als gevaarlijke
    indringer, zonder dat deze personen ooit eerder zijn besmet met het virus. Diverse studies die
    de afgelopen weken verschenen, laten dat zien en leiden tot opwinding bij immunologen. Als de
    eerste bevindingen blijken te kloppen, hebben mensen een extra wapen tegen Covid-19. 
     
    Het coronavirus dat eind vorig jaar in China opdook werd aanvankelijk het ‘nieuwe coronavirus’
    genoemd. Eigenlijk klopt dat niet. Het virus was al lang onder ons, alleen niet in mensen. Het
    is dus geen gif uit een ander sterrenstelsel dat ineens opduikt en waarvoor alle aardse wetten
    niet gelden. Reacties in het lichaam die optreden bij andere virussen, kunnen wetenschappers
    op het spoor zetten om meer te leren over Sars-Cov-2. 
     
    Precies dat gebeurde toen immunologen keken naar de respons van zogeheten T- en B-cellen
    in het afweersysteem. In bloedmonsters van Nederlanders, Amerikanen, Duitsers, Engelsen en
    Singaporezen zagen zij afweerreacties terwijl de personen van wie het bloed afkomstig was,
    nooit waren geïnfecteerd.
     
    De T-cellen zijn samen met de B-cellen het geheugen en de opruimingsdienst van het
    immuunsysteem. Is een klus eenmaal geklaard, dan wordt dat keurig in het geheugen
    opgeslagen zodat zij bij een hernieuwde infectie met het virus direct de juiste
    bestrijdingsmiddelen kunnen inzetten. Maar komt er een geheel nieuw virus binnen, dan moet
    het immuunsysteem helemaal bij het begin opstarten. Dat duurt een aantal dagen. Met alle
    gevolgen van dien voor de zieke patiënt.
     
    Bekend was al dat er soms kruisreacties kunnen optreden. Zo heet het effect als het geheugen
    van de B- en T-cellen de nieuwe indringer nog nooit hebben gezien, maar toch menen te
    herkennen aan de hand van eerder onschadelijk gemaakte virussen. Dat die kruisreacties ook
    lijken op te treden bij Sars-Cov-2, was nog niet bekend. Vandaar het enthousiasme toen
    wetenschappers in diverse internationale wetenschappelijke tijdschriften dit effect beschreven.
     
    In Nederland doet immunologe Mirjam Heemskerk aan het Leids Universitair Medisch Centrum
    onderzoek naar onder meer T-cellen. Ook zij zag in een kleine proef hoe kruisreacties
    optraden. “Wij zagen dat immuunsysteem reageerde op Sars-Cov-2 in bloedmonsters uit 2018,
    de tijd dus voor Covid-19. Wij hebben de monsters van vijf individuen bekeken en bij één
    monster zagen we een T-cel-respons. Het was weliswaar een andere respons dan bloedmonsters
    van zieke patiënten lieten zien, maar er was wel degelijk een reactie. Het is dus niet zo dat we
    helemaal geen immuniteit hebben tegen dit virus. Waarschijnlijk hebben we dat wel door
    eerdere coronavirussen die we hebben gehad.”
     
    Onderzoekers gaan ervan uit dat ongeveer 20 tot 50 procent van de mensen T- en B-cellen
    heeft die het nieuwe coronavirus kunnen herkennen. Dat zou direct verklaren waarom zoveel
    mensen geen klachten krijgen terwijl ze toch positief zijn getest. Het Amerikaanse RIVM, het
    CDC, schat dat 40 procent van de geïnfecteerden asymptomatische klachten heeft. Dat wil
    zeggen: milde of geen klachten. In de sloppenwijken van India ligt dat percentage waarschijnlijk
    nog hoger. Daar lijkt het virus nauwelijks greep te krijgen op de bevolking.
     
    “De B- en T-cellen kunnen daar deels een verklaring voor zijn”, zegt Heemskerk. “Wat ook
    meespeelt is dat het immuunsysteem van mensen in sloppenwijken alerter is. Zij komen veel
    meer in aanraking met pathogenen als virussen en bacteriën, waardoor het virus al wordt
    opgeruimd voordat de B- en T-cellen aan de slag gaan. Hierdoor is het percentage van mensen
    met asymptomatische klachten in de sloppenwijken van India mogelijk hoger dan in Europa of
    de Verenigde Staten.”
     
    Heemskerk is niet zo somber als sommige virologen die met afgrijzen zien hoe antilichamen
    tegen Covid uit het bloed verdwijnen. “Antilichamen verdwijnen omdat ze niet meer nodig zijn
    als het virus er niet is. Maar je hebt je geheugencellen die ervoor zorgen dat de antistoffen
    direct weer aangemaakt worden als dat nodig is. Het hele vaccinatiebeleid is op dat principe
    gebaseerd.”
     
    Door de kruisreactiviteit van het immuunsysteem ziet de toekomst er volgens Heemskerk beter
    uit dan soms wordt geschetst. “Er is namelijk een percentage van de mensen dat via T- en B-
    cellen waarschijnlijk minder ziek wordt.” Toch is er nog veel meer onderzoek nodig om dit te
    bevestigen, zegt ze.
     
    Dat zegt ook Eric Snijder, viroloog in het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij vindt het nog
    veel te vroeg voor conclusies. “De responsen van T-cellen bij mensen zijn zwaar
    onderbestudeerd,” zegt hij. Wel acht hij het waarschijnlijk dat kruisreacties bij T- en B-cellen
    optreden als virussen sterk op elkaar lijken. “Zowel Sars-Cov-1 als Sars-Cov-2 zijn beta-
    coronavirussen”, zegt hij. “Twee gangbare verkoudheidsvirussen behoren ook tot de beta-
    coronavirussen. Zij staan dus genetisch relatief dicht bij Sars-Cov-2. Die twee zouden in mijn
    ogen een interessante bron kunnen zijn voor een studie. Het is allemaal nog erg speculatief,
    maar het begint wel te borrelen. Toch moeten we niet vergeten dat er heel veel factoren zijn die
    het verloop van een infectie bepalen. Van virologische, immunologische kant en genetische
    kant.”
     
    Het volledige artikel: Trouw - Marco Visser 22 augustus 2020
     
 
     
     
 

 

Sanquin start met productie coronageneesmiddel

    Pharmaceutisch Weekblad 13 augustus 2020
     
    De Bloedbank heeft de eerste drieduizend kilo plasma dat rijk is aan antistoffen
    tegen het coronavirus overgedragen aan Sanquin Plasma Products. Dit bedrijf
    verwerkt het plasma tot een geneesmiddel. Als een klinische studie in oktober de
    werkzaamheid bevestigt, kan dit middel worden ingezet om kwetsbare groepen
    te beschermen tegen het coronavirus.
     
    Daphne Thijssen, directeur Bloedbank en lid van Sanquins Raad van Bestuur vindt dat in korte
    tijd grote stappen zijn gemaakt in de strijd tegen het coronavirus. “Eind juli hadden we de
    tienduizendste donor verwelkomd, waren tienduizend donaties gerealiseerd, hadden we duizend
    donoraanmeldingen op één dag, en hadden we de eerste donor met tien donaties.”
     
    Het uiteindelijke doel is zestienduizend donoren die binnen twintig weken tot wel vijftigduizend   
    donaties kunnen doen om de gewenste dertigduizend kilo bloedplasma te produceren. Daarvan
    is nu dus 10% gerealiseerd. Eerder al is honderd kilo plasma geleverd voor de klinische studie
    van de internationale CoVIg Plasma Alliantie. Deze alliantie onderzoekt of het
    plasmageneesmiddel daadwerkelijk effectief is. Blijkt dat het geval dan kan Sanquin Plasma
    Products de ampullen met geconcentreerde antistoffen inzetten voor risicogroepen in Nederland.
     
    Het volledige artikel: Pharmaceutisch Weekblad 13 augustus 2020
     
 
     
     
 

 

VS verzekeren zich van 100 miljoen doses 'Leids' coronavaccin

    Trouw 5 augustus 2020
     
    De Verenigde Staten hebben zich verzekerd van de levering van 100 miljoen
    doses van een mogelijk vaccin tegen het nieuwe coronavirus van farmaceut
    Johnson & Johnson. Aan dat vaccin zit een Nederlands tintje, want het middel
    wordt ontwikkeld onder leiding van dochteronderneming Janssen Vaccines in
    Leiden.
     
    Johnson & Johnson levert de vaccins in het geval dat het middel definitief wordt goedgekeurd
    voor het voorkomen van Covid-19. Ook als de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA
    versneld groen licht geeft voor de toediening van het vaccin gaat de deal door. De
    Amerikaanse regering heeft verder een optie om nog eens 200 miljoen doses van het vaccin
    af te nemen van Johnson & Johnson.
       
    Financiële details over de overeenkomst zijn niet bekendgemaakt. Wel maakte Johnson &
    Johnson eind maart bekend samen met het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid 1
    miljard dollar te investeren de ontwikkeling van het vaccin.
     
 
     
     
 

 

De virusremmer die de EU aankocht is 'echt geen wondermiddel'

    Trouw - Jasmijn Missler 30 juli 2020
     
    De EU koopt een lading virusremmers tegen corona, zo werd woensdag bekend. Maar het
    middel, remdesivir, roept bij experts nog veel vragen op.
     
    Het coronamedicijn was tot voor kort amper te verkrijgen, maar de Europese Unie heeft nu een
    voorraad bemachtigd. Voor 63 miljoen euro koopt de EU genoeg van virusremmer remdesivir
    om 300.000 coronapatiënten te behandelen. Dat zou genoeg zijn om tot en met oktober over
    de lidstaten te verdelen, schreef de Europese Commissie woensdagavond. Daarna moeten meer
    bestellingen bij de Amerikaanse producent Gilead volgen. Wat is het voor middel en werkt het
    eigenlijk wel?
     
    Nederland krijgt waarschijnlijk niet een deel van de medicijnen die de EU kocht. Hier ligt nog
    genoeg op de plank, liet het ministerie van volksgezondheid eerder weten.
     
    Het volledige artikel: Trouw - Jasmijn Missler 30 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Een spuitje met corona-antistoffen kan deze herfst al klaar zijn. Hoe

    werkt dit medicijn?
    Trouw - Jasmijn Missler 27 juli 2020
     
    Een vaccin is er nog niet, maar een tijdelijk wapen tegen corona komt dichterbij.
    Daarvoor heeft bloedbank Sanquin de antistoffen van nog achtduizend ex-
    coronapatiënten nodig.
     
    Een coronavaccin laat nog op zich wachten, maar een spuitje met antistoffen zou deze herfst al
    klaar kunnen zijn. Dat zegt Hans Zaaijer, hoogleraar bloedoverdraagbare infecties aan de
    Universiteit van Amsterdam en arts-microbioloog bij Sanquin. Voor zo’n injectie haalt de
    bloedbank antistoffen uit het bloed van ex-coronapatiënten. Om aan deze opdracht van het
    ministerie van volksgezondheid te voldoen, zijn in totaal 16.000 donoren nodig. Hoe werkt het
    middel, en wie is ermee geholpen? Zeven vragen en antwoorden.
     
    Het volledige artikel: Trouw - Jasmijn Missler 27 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Combinatie van twee bestaande middelen lijkt sterfte aan corona op

    ic's te doen kelderen
    De Volkskrant - Ellen de Visser 21 juli 2020
     
    Het is een van de spectaculairste resultaten die tot nu toe zijn geboekt tegen het
    coronavirus. Een combinatie van een ontstekingsremmer en een reumamiddel
    kan bij ernstig zieke covid-19-patiënten op de ic de sterfte met ruim 60 procent  
    verminderen.
     
    Nederlands onderzoek, dat dinsdag werd gepubliceerd, geeft hiervoor aanwijzingen. Het is de
    derde keer in korte tijd dat een bestaand geneesmiddel effectief blijkt tegen covid-19.
     
    Artsen van het Zuyderland Medisch Centrum in Sittard en Geleen beproefden de twee
    medicijnen bij 86 covid-19-patiënten van wie het immuunsysteem in reactie op het virus op hol
    was geslagen. Door die zogeheten cytokinestorm valt het immuunsysteem het eigen lichaam
    aan.
     
    De artsen gaven de patiënten eerst een corticosteroïde, een medicijn dat het immuunsysteem
    in toom houdt. Als dat niet voldoende effectief was (wat bij ruim 40 procent van de patiënten
    het geval was) voegden ze er het reumamedicijn tocilizumab aan toe. Dat middel onderdrukt
    één specifieke afweerstof. Vergeleken met een even grote controlegroep van patiënten die
    eerder opgenomen waren geweest, bleek de sterfte 65 procent lager te liggen. Het aantal
    patiënten dat moest worden beademd was 70 procent lager.
     
    Een slag om de arm is echter nodig: het onderzoek levert niet de hoogste graad van bewijs op.
    Om écht zeker te weten dat patiënten overleven dankzij de medicijnen, moeten ze worden
    vergeleken met een overeenkomstige groep patiënten die op hetzelfde moment wordt
    behandeld zónder die medicijnen. 
     
    Als de resultaten, zoals nu is gebeurd, worden beoordeeld aan de hand van patiënten die
    eerder op de ic hebben gelegen, kan het zijn dat de vergelijking niet helemaal klopt. De
    onderzoekers erkennen dat zelf ook: de controlegroep bestond uit patiënten die in de eerste
    hectische weken van de epidemie op de ic lagen. Uit de onderzoeksgegevens blijkt dat zij bij
    aankomst al zieker waren.
     
    Toch noemen deskundigen de uitkomsten bemoedigend. Wereldwijd lopen tientallen studies
    naar het effect van het reumamedicijn en andere vergelijkbare middelen, die allemaal het
    belangrijke afweerstofje Il-6 blokkeren. Roche, de fabrikant van het in Limburg gebruikte
    reumamedicijn, komt binnenkort met de resultaten van een wereldwijd onderzoek onder
    honderden covid-19-patiënten waarbij wel twee groepen patiënten zijn vergeleken. Ook drie
    (andere) Nederlandse ziekenhuizen hebben daaraan meegewerkt.
     
    Ondanks de beperkingen van de studie zijn de Limburgse resultaten toch goed nieuws.
    Opmerkelijk genoeg blijkt opnieuw dat bestaande medicijnen effectief zijn tegen covid-19.
    Eerder al werd duidelijk dat het ebolamedicijn remdesivir (een virusremmer) de ziekteduur van
    ernstig zieke patiënten kan verkorten. En vorige maand brachten Britse onderzoekers naar
    buiten dat ontstekingsremmer dexamethason de sterfte bij patiënten die worden beademd met
    30 procent kan verminderen.
     
    Het volledige artikel: De Volkskrant - Ellen de Visser 21 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Mogelijk is het door Nederland vooruitbestelde coronavaccin uit

    Oxford al in september beschikbaar
    Business Insider - Thomas Colson 16 juli 2020
     
    Een team Britse wetenschappers claimt een doorbraak in het onderzoek naar een coronavaccin,
    na een geslaagde test met vrijwilligers. Het door Nederland al vooruitbestelde vaccin zou
    uiteindelijk zelfs “dubbele bescherming” kunnen bieden tegen het virus.
     
    Onderzoekers van de Universiteit van Oxford begonnen in april met het testen van hun
    coronavaccin op mensen. Bloedmonsters van de groep van 500 Britse vrijwilligers die het vaccin
    kregen, tonen aan dat ze zowel antilichamen als T-cellen hebben aangemaakt, meldt The Daily
    Telegraph.
     
    T-cellen kunnen een virus doden en ook de cellen die door het virus zijn geïnfecteerd. Daarmee
    zijn T-cellen een belangrijk onderdeel van de afweerreactie van het lichaam op virale infecties.
     
    Als het vaccin dat in Oxford wordt ontwikkeld inderdaad T-cellen kan activeren, is dat een
    belangrijke doorbraak. Twee recente onderzoeken hebben aangetoond dat zogenoemde
    antilichamen – dat zijn eiwitten die ook in staat zijn om virussen onschadelijk te maken –
    binnen enkele weken of maanden uit het bloed kunnen verdwijnen, terwijl T-cellen veel langer
    in het lichaam kunnen blijven.
     
    Volgens voorzitter David Carpenter van het Berkshire Research Ethics Committee, dat het
    testprogramma van Oxford heeft goedgekeurd, ligt het onderzoeksteam “absoluut op koers”
    en is het vaccin mogelijk al in september beschikbaar.
     
    “Niemand kan een bepaalde datum garanderen, want er kunnen dingen fout gaan. Maar
    vanwege de samenwerking met een grote farmaceut kan het vaccin in september al breed
    beschikbaar zijn en dat is wat we ons ook tot doel hebben gesteld”, zegt hij.
     
    Op dit moment vindt er in Brazilië een omvangrijkere test plaats met het Oxford-vaccin op
    vijfduizend vrijwilligers. Medicijnfabrikant AstraZeneca heeft een contract getekend om het
    vaccin massaal te gaan produceren als bewezen wordt dat het effectief is.
     
    De Britse minister van gezondheid, Matt Hancock, temperde de verwachtingen enigszins en zei
    dat er in het beste geval nog dit jaar een vaccin beschikbaar komt, maar dat het waarschijnlijker
    is dat het volgend jaar wordt.
     
    “We werken allemaal aan het best case scenario en geven AstraZeneca en het team in Oxford
    alle steun. Ook werken we samen met onder anderen de VS, Duitsland en Nederland aan
    andere potentiële vaccins” zei hij tegen de Britse zender ITV. “Maar niks is zeker bij deze
    wetenschappelijke ontwikkelingen.”
     
    De complete resultaten van de eerste testfase van het Oxford-vaccin wordt volgende week
    gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet.
     
    Het volledige artikel: Business Insider - Thomas Colson 16 juli 2020
     
 
     
     
 

 

De zoektocht van Nederland naar hét middel tegen covid [deel 2]

    FD - Anna Dijkman, Thieu Vaessen 14 juli 2020
     
    In afwachting van een vaccin tegen corona zoekt de wereld ook koortsachtig naar medicijnen
    tegen covid-19. Met tientallen onderzoeken is Nederland 'best groot' op het gebied van corona. ‘
    Er zijn kostbare jaren verspild sinds de sars-uitbraak van 2003.’ Deel twee van een tweeluik
    over coronavaccins en -medicijnen.
     
    In het kort
    In Nederland lopen tientallen onderzoeken naar een medicijn voor covid-19.
    Universiteiten en biotechbedrijven onderzoeken bestaande middelen en ontwikkelen nieuwe.
    Om nieuwe pandemieën te voorkomen is een medicijn nodig dat ook tegen andere
    coronavirussen werkt.
     
    Er ligt soms wat veel nadruk op het ontwikkelen van een vaccin, vindt hoogleraar moleculaire
    virologie Eric Snijder van het LUMC waar hij ook de onderzoeksafdeling medische microbiologie
    leidt. Geneesmiddelen zijn minstens zo belangrijk, al is het maar om de tijd te overbruggen tot
    er een vaccin is.
     
    'Eigenlijk moeten we nog een stap verder gaan en een aantal medicijnen vinden die werken
    tegen álle coronavirussen,' zegt Snijder. Als dat was gebeurd na de sars-uitbraak in 2003 —
    veroorzaakt door een 'broertje' van het huidige coronavirus — hadden we nu een middel gehad.
    'Er zijn al kostbare jaren verspild, dus hopelijk doen we dat nu beter en zijn we straks klaar voor
    sars-3 en sars-4.’
     
    In Nederland wordt veel aan onderzoek en ontwikkeling van medicijnen gedaan. 'Als klein
    landje zijn we best groot in het onderzoek naar coronavirussen', zegt hoogleraar Snijder. Drie
    Nederlandse universiteiten houden zich er al decennialang mee bezig; zij werken ook veel
    samen in Europees verband. Daarnaast zoeken verschillende Nederlandse biotechbedrijven naar
    medicijnen. Het gaat vaak om middelen voor andere ziektes die ook lijken te helpen tegen het
    coronavirus.
     
    Nieuwe middelen zijn nog allemaal in de (vroege) ontwikkelingsfase en worden nog niet op
    mensen getest. De meeste zullen de eindstreep nooit halen. Snijder: 'Het is een piramide: een
    brede onderkant met duizenden mogelijkheden en dan blijven aan de top hopelijk een paar
    bruikbare medicijnen over.'
     
    'Er zijn verschillende medicijnen mogelijk voor verschillende fasen van de ziekte', legt internist-
    infectioloog Mark de Boer van het LUMC uit. De Boer is ook voorzitter van de Stichting
    Werkgroep Antibiotica Beleid (SWAB) die een advies voor medicijngebruik bij covid-19 heeft
    opgesteld. 'Zowel vóórdat het virus een cel binnendringt, als daarna.'
     
    Virussen hebben andere cellen nodig om zich te vermenigvuldigen. Ze nemen daarvoor als het
    ware de productiefaciliteit van lichaamscellen over en leggen zichzelf onder de kopieermachine.
    Deze nieuwe virusdeeltjes infecteren dan weer andere cellen (die deze vijandige overname
    meestal niet overleven).
     
    Medicijnen kunnen dat proces in verschillende stadia dwarsbomen, zegt De Boer. 'Daarnaast zijn
    er nog middelen die een overmatige ontstekingsreactie afremmen.'
     
    Er zijn zoveel Nederlandse initiatieven dat een overzicht geven onmogelijk is. Het FD selecteerde
    er een aantal.
     

1

  Pak het virus
    Stap 1 in de strijd tegen het virus: schakel het uit voordat het een cel binnendringt. Dat is de
    taak van antistoffen in het lichaam. Bij een onbekend virus duurt het alleen even voordat je
    lichaam die antistoffen aanmaakt. Daar zou een medicijn bij kunnen helpen.
     
    Een manier is om het lichaam antistoffen toe te dienen. Dit kan preventief werken of, als het in
    een vroeg stadium wordt gegeven, voorkomen dat iemand ernstig ziek wordt. Anders dan bij
    een vaccin is de immuniteit alleen niet blijvend. Bij de Universiteit Utrecht bleek zo'n antistof
    nog in de vriezer te liggen. Dat kwam voort uit onderzoek met het Erasmus MC naar het eerste
    sars-virus. Sinds juni is er een deal met Abbvie, een grote Amerikaanse farmaceut, voor de
    verdere ontwikkeling.
     
    Minder bekend is dat biotechbedrijf ISA Pharmaceuticals werkt aan een medicijn tegen covid-19.
    De onderneming uit Leiden zoekt bewust geen aandacht voor het initiatief, omdat het bedrijf
    zich niet te veel wil laten afleiden van zijn kerntaak: immuuntherapie tegen kanker.
    ISA werkt aan een covid-medicijn dat een immuunreactie oproept bij mensen die geïnfecteerd
    zijn. Zieke cellen worden dan opgeruimd.
    'Onze technologie is heel geschikt om chronische virusinfecties te bestrijden', zegt ISA-ceo
    Gerben Moolhuizen. 'Tot nu toe gebruikten we die technologie tegen virussen die kanker
    kunnen veroorzaken, maar het principe kan ook werken bij het coronavirus.'
     
    Het Leidse bedrijf is het medicijn al aan het testen op dieren. Als dat positieve resultaten
    oplevert, gaat Moolhuizen op zoek naar een rijker farmabedrijf dat de verdere
    ontwikkelingskosten van het middel kan betalen. 'We zijn al in gesprek met enkele partijen.'
     

2

  Het virus remmen
    Een virusremmer kan op verschillende momenten een virus dwarsbomen, als dat eenmaal een
    cel is binnengedrongen. Zo steekt remdesivir, dat eind juni als eerste medicijn tegen covid-19
    is goedgekeurd door de Europese medicijnautoriteit, een stokje voor het kopiëren van het
    genetische materiaal van het virus. Remdesivir is ooit ontwikkeld tegen hepatitis C en is een
    goed voorbeeld van een bestaand middel dat ook (enigszins) tegen sars-cov-2 blijkt te werken.
    Patiënten herstellen gemiddeld sneller dankzij dit middel.
     
    Verschillende onderzoeksgroepen richten zich op breedwerkende remmers tegen de hele
    coronavirusfamilie. Ook Snijder en zijn collega's werken hier samen met zeven Europese
    partners aan. Het kan alleen nog wel een aantal jaren duren voordat een dergelijk middel er is.
     
    Het Nijmeegse Protinhi Therapeutics is een jong en klein biotechbedrijf dat virusremmers
    ontwikkelt tegen infectieziektes als dengue, zika en het westnijlvirus. Toevallig zat er ook een
    virusremmer bij die niet goed werkt tegen dengue, maar die geschikt lijkt om een grotere groep
    coronavirussen aan te pakken. Niet alleen het huidige coronavirus, maar ook sars, mers en de
    coronavirussen die vermoedelijk nog komen.
    Het bedrijf werkt samen met drie universiteiten, waaronder het LUMC. 'De moleculen worden
    eerst in Nijmegen onderzocht en vervolgens in Leiden getest', legt moleculair viroloog Martijn
    van Hemert van het LUMC uit. 'Het middel van Protinhi werkt net als remdesivir door enzymen
    te blokkeren die essentieel zijn voor de reproductie van het virus.'
     

3

  Beperk de schade
    Bij ernstig zieke patiënten is het virus vaak niet meer het probleem, maar kampt het lichaam
    onder meer met de gevolgen van een sterke immuunreactie. Dat kan blijvende schade
    veroorzaken. Zo zijn er patiënten die ademhalingsklachten houden, doordat in de longen
    littekenweefsel is ontstaan na een ontsteking.
     
    Een bestaand middel als dexamethason bijvoorbeeld remt die ontstekingsreactie. Uit een
    onlangs gepubliceerde, groot opgezette studie van de universiteit van Oxford bleek dat de
    sterfte aanzienlijk lager was onder covid-19-patiënten die het middel kregen.
     
    Het Nederlandse Pharming heeft mogelijk zo'n middel tegen covid-19 in huis. Het
    beursgenoteerde biotechbedrijf verkoopt tot nu toe slechts één medicijn: Ruconest tegen de
    zeldzame aandoening angio-oedeem. Het toeval wil dat juist deze ontstekingsremmer ook wel
    eens in staat zou kunnen zijn de overmatige immuunreactie waar veel covid-patiënten mee
    kampen, te beteugelen.
     
    Pharming maakte bijna drie maanden geleden bekend dat bij een kleinschalige test vier van de
    vijf patiënten herstelden, nadat ze Ruconest hadden gekregen. Beleggers reageerden euforisch.
    De beurswaarde van Pharming steeg op één dag met ruim €180 mln. Het wachten is nu op de
    uitkomst van een groter onderzoek.
     
    Mocht het middel effectief blijken, dan kan het snel beschikbaar komen omdat toezichthouders
    het al eerder als veilig hebben beoordeeld. Een nadeel is wel dat het moeilijk in grote
    hoeveelheden is te produceren. De werkzame stof wordt gewonnen uit de melk van genetisch
    gemanipuleerde konijnen. Pharming wil in de nabije toekomst ook koeien inzetten, wat
    de productiecapaciteit aanzienlijk zou vergroten.
     
    Het volledige artikel: FD - Anna Dijkman, Thieu Vaessen 14 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Het coronavaccin komt misschien wel uit Nederland [deel 1]

    FD - Thieu Vaessen 12 juli 2020
     
    Pas als er een vaccin tegen het coronavirus beschikbaar komt, keert het openbare leven terug
    naar normaal. Ook Nederlandse bedrijven werken hard aan de ontwikkeling van zo'n vaccin. Dit
    zijn vijf van de belangrijkste ondernemingen.
     
    In het kort
    Zeker vijf Nederlandse bedrijven spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van een mogelijk
    coronavaccin.
    Staatsbedrijf Intravacc uit Bilthoven werkt aan drie vaccins.
    In Leiden beschikken zowel Janssen als Halix over een grote productiefaciliteit.
     

1

  Intravacc, stille kracht uit Bilthoven
    Koploper van drie kandidaten is een vaccin dat bestaat uit OMV's (outer-membrane vesicles)
    hele kleine blaasjes die door een bacterie worden geproduceerd.
    Aan de blaasjes kunnen de Intravacc-wetenschappers een klein stukje van een
    eiwit koppelen dat een afweerreactie oproept. En nu komt het bijzondere: de nanodeeltjes
    activeren niet zoals gebruikelijk antistoffen, ze activeren witte bloedcellen om de ziekte te
    bestrijden.
     
    In zekere zin is het een minder ambitieus vaccin. De injectie verhindert besmetting niet volledig,
    maar de afweerreactie van de witte bloedcellen kan wel voorkomen dat covid-19 ernstig
    verloopt. 'Patiënten zouden niet meer aan covid-19 overlijden en ook niet meer op de intensive
    care belanden', aldus Groen. 'Dat zou natuurlijk een enorme verlichting geven.'
     
    Een groot voordeel van dit OMV-vaccin is dat het snel in grote hoeveelheden is te produceren.
    Daarom heeft het vaccin bij Intravacc prioriteit gekregen, vertelt Elly van Riet, een Intravacc-
    wetenschapper die ook is aangeschoven.
    Later dit jaar hoopt Van Riet het vaccin al voor het eerst op mensen te testen, op veiligheid. In
    het beste geval zouden dan volgend jaar onderzoeken volgen die moeten nagaan of het vaccin
    inderdaad voldoende effectief is.
     

2

  Halix, nieuwe fabriek uit Leiden
    Halix heeft niet lang hoeven zoeken naar klanten die hier hun medicijnen of vaccins willen laten
    maken. Midden in de coronacrisis meldde zich AstraZeneca, een van de grootste farmaceutische
    bedrijven ter wereld. AstraZeneca behoort tot de koplopers, dankzij zijn samenwerking met de
    universiteit van Oxford. Hun vaccin komt mogelijk al dit jaar beschikbaar.
     

3

  Mymetics, outsider uit Leiden
     
    Vanuit Leiden werkt Mymetics aan vaccins tegen onder meer hiv en malaria. De onderneming
    onderneemt ook diverse pogingen om een vaccin tegen het coronavirus te ontwikkelen.
    'We maken vaccins op basis van virosomen, hele kleine deeltjes. Die kunnen geschikt zijn voor
    het bestrijden van het coronavirus, omdat ze een goede immuunrespons opwekken.'
     

4

  Janssen, grootmacht uit Leiden
    De grootste bijdrage van Nederland aan de ontwikkeling van een coronavaccin komt van
    Janssen. Zij behoort niet tot de kopgroep van bedrijven die het verst zijn met een potentieel
    coronavaccin, maar geldt wel als een hoofdrolspeler. De eerste testen op mensen - ruim
    duizend vrijwilligers in België en de VS - vinden later deze maand plaats. 
     

5

  Viroclinics, onderaannemer uit Rotterdam
    Viroclinics is een servicebedrijf uit Rotterdam dat farmabedrijven veel werk uit handen neemt,
    vooral bij het verzamelen en verwerken van data uit testen op menselijke proefpersonen. De
    onderneming opereert wereldwijd en is door meerdere farmabedrijven ingeschakeld voor de
    ontwikkeling van medicijnen en vaccins tegen het coronavirus.
     
    Maar eerder dit jaar kwam wel naar buiten dat het bedrijf in Nederland dierproeven uitvoerde
    voor de universiteit van Queensland. De Australiërs werken aan een vaccin dat kenners als
    veelbelovend hebben bestempeld. Het experimentele vaccin is getest op hamsters. Soms
    fungeren ook fretten en konijnen als proefdieren.
     
    Het volledige artikel: FD - Thieu Vaessen 12 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Helaas: Bloedplasma versnelt herstel coronapatiënten waarschijnlijk

    niet
    Welingelichte Kringen - Jeanette Kras 6 juli 2020
     
    Wetenschappers hoopten dat het toedienen van bloedplasma met antistoffen het herstel van
    ernstig zieke coronapatiënten zou bespoedigen. Dat lijkt helaas niet het geval te zijn,
    concluderen onderzoekers van het Erasmus MC en bloedbank Sanquin.
     
    De onderzoekers behandelden 86 patiënten die vanwege corona in het ziekenhuis waren
    opgenomen met bloedplasma van genezen patiënten. De antistoffen in het plasma zouden het
    herstel moeten bevorderen. Een tussentijdse evaluatie heeft uitgewezen dat de patiënten zelf
    al antistoffen aanmaakten op het moment dat ze in het ziekenhuis terechtkwamen. Het
    toegediende bloedplasma had dus geen effect meer.
     
    Het onderzoek is stilgelegd vanwege een gebrek aan resultaat en omdat er nog maar weinig
    patiënten worden opgenomen. De wetenschappers gaan zich nu richten op zieke mensen die
    nog geen antistoffen aanmaken.
     
    “We denken daarbij aan patiënten die na een aantal dagen ziekte niet vanzelf lijken te
    genezen, maar nog niet zijn opgenomen in een ziekenhuis”, zegt hoofdonderzoeker Bart
    Rijnders. “Ook mensen die al kwetsbaarder zijn en dus een grotere kans hebben om alsnog
    opgenomen te worden, zouden daarvoor in aanmerking kunnen komen,” klinkt het.
     
    Het volledige artikel: Welingelichte Kringen - Jeanette Kras 6 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Uniek: dit Nederlandse bedrijf ontwikkelt 4 coronavaccins

    Het Parool - Bas Soetenhorst en Jop van Kempen 4 juli 2020
     
    Het Nederlandse staatsbedrijf Intravacc, dat tot voor kort in de uitverkoop stond, ontwikkelt op
    het moment maar liefst vier coronavaccins. Het maakt het bedrijf uniek in de wereld.
     
    Volg de verkeersborden naar het RIVM en je belandt op een uitgestrekt bedrijfsterrein in
    Bilthoven, waar ook Intravacc huist. Voor het grote publiek onbekend, maar in internationaal
    opzicht bijzonder vanwege het aantal potentiële coronavaccins dat hier wordt ontwikkeld.
     
    Afgelopen woensdag was het weer zover: een persbericht waarin Intravacc een kandidaat­vaccin
    in het vooruitzicht stelde; het vierde waaraan het werkt. Jan Groen, directeur van Intravacc en
    als viroloog van het Erasmus MC in het verleden de rechterhand van Ab Osterhaus, vindt het
    niet te veel van het goede. “Gemiddeld haalt ongeveer 1 op 10 vaccins-in-ontwikkeling de
    eindstreep, vooral omdat de gebruiksveiligheid door bijwerkingen niet voldoende is,” zegt hij.
    “Daarom is het goed verschillende opties te onderzoeken.”
     
    Voor het verkrijgen van een vaccin wedt de Nederlandse overheid op verschillende paarden, ook
    buiten Intravacc. Met Duitsland, Frankrijk en Italië is al voor 300 miljoen euro een nog
    onbewezen middel ingekocht van de universiteit van Oxford. Ook maakte Nederland 50 miljoen
    over aan Cepi, de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations.
     
    Bij geen van beide investeringen ging de overheid eerst te rade bij Intravacc, zegt Groen
    desgevraagd. “We hebben er de kennis voor.” Waarom Intravacc niet is geraadpleegd? Groen
    houdt zich op de vlakte: “Ik ken de afwegingen van het kabinet niet.”
     
    Niemand kan garanderen dat er een vaccin komt, benadrukt hij. Tegen sommige
    infectieziekten, denk aan aids, is er nog altijd geen in­enting. En hoewel hij de hoop niet de
    kop wil indrukken, stelt Groen dat er behalve het gevreesde coronavirus meer dan tweehonderd
    andere virussen rondwaren die griepachtige verschijnselen geven en waartegen slechts één
    vaccin op de markt is: een griepvaccin.
     
    Toch geeft hij Intravacc – 150 werknemers – een kans. Al is het maar vanwege de verschillende
    soorten vaccins die er in ontwikkeling zijn. Zoals een zogenaamd vectorvaccin, dat functioneert
    door na inenting met een onschuldig verkoudheids­virus mee de cel in te liften om daar een
    immuniteitsreactie op gang brengen. Ook is een vaccin in ontwikkeling dat niet werkt met een
    prik, maar dat via de slijmvliezen in de neus belandt. Zo’n vaccin kan de immuun­reactie verder
    versterken en heeft nauwelijks bijwerkingen.
     
    Naast traditionele vaccins, die gezonde mensen immuniteit beloven, ontwikkelt Intravacc een
    noodvaccin, zo toont Groen tijdens een powerpointpresentatie die onlangs ook minister voor
    Medische Zorg Martin van Rijn kreeg voorgeschoteld bij een werkbezoek. Het noodvaccin is
    bedoeld voor mensen die al corona hebben. Het moet over een maand of zes al klaar zijn,
    zodat het de ic’s kan ontlasten bij een mogelijke tweede golf. Ook de andere kandidaat-
    coronavaccins worden sneller ontwikkeld dan de vele jaren die daar normaal gesproken voor
    staan.
     
    Intravacc is een vreemde eend in de bijt van vaccinontwikkelaars. Allereerst is het een publiek
    instituut, volledig in handen van de Nederlandse staat. Ten tweede kan het wel vaccins maken,
    maar niet grootschalig produceren. Desondanks is het onmisbaar voor veelbelovende
    initiatieven.
     
    “Wij zijn de verbindende schakel tussen slimme uitvindingen op universiteiten en
    vaccinproductie op grote schaal,” zegt Groen. In de zogenoemde fase 1 en fase 2-studies
    kan Intravacc bepalen of de nieuwe vondsten veilig en effectief zijn bij bijvoorbeeld muizen en
    hamsters. Of dat ook het geval is bij mensen – fase 3 – moet elders blijken. Daarom werkt
    Intravacc samen met kenniscentra, vaccinproducenten, farmabedrijven en
    liefdadigheidsorganisaties als de Bill & Melinda Gates Foundation. Wereldwijd zijn twee
    kandidaat-vaccins in fase 3 – in China en in Engeland.
     
    In zijn soort is Intravacc uniek, aldus Groen. “We zijn de Taj Mahal van de vaccinontwikkeling.
    We hebben de meest geavanceerde apparatuur ter wereld.”
     
    Dat Groen verwijst naar het Indiase mausoleum, is geen toeval. Intravacc heeft in Bilthoven een
    Indiase buurman: Bilthoven Biologicals, gespecialiseerd in vaccinproductie. Dat bedrijf is
    eigendom van het Serum Institute of India, in volume de grootste vaccinproducent ter wereld.
     
    Intravacc en Bilthoven Biologicals waren tot 2012 onderdeel van het toenmalige Nederlands
    Vaccin Instituut (NVI), dat een staatsbedrijf was. Vaccinontwikkeling en -productie waren vroeger
    een overheidstaak.
     
    Nederland had een leidende positie in de wereld en ‘Bilthoven’ was internationaal een begrip,
    met name vanwege de poliovaccins die er voor de hele wereld werden geproduceerd. Nog altijd
    komt zo’n 60 procent van alle poliovaccins hier vandaan. Omdat de overheid jaarlijks zo’n 20
    miljoen euro moest bijleggen op de vaccinproductie en de kwaliteit ter discussie stond, werd het
    Vaccin Instituut – met uitzondering van de onderzoeks- en ontwikkelingstak – voor 32 miljoen
    euro verkocht aan het Indiase Serum, dat het in een openbare aanbesteding won van een
    Chinese partij en het Amerikaanse Johnson & Johnson.
     
    Serum kocht in 2012 maar meteen het hele ­bedrijfsterrein op, waardoor de Indiërs nu huisbaas
    zijn van zowel Intravacc als het RIVM. ­Intravacc was ooit onderdeel van het RIVM en is nu het
    laatste publieke restant van Nederlands roemrijke vaccinverleden. Na de verkoop van het Vaccin
    Instituut werd de onderzoeks- en ontwikkelingstak in 2013 een onafhankelijk instituut:
    Intravacc. Vanwege de financiële ­onzekerheden deed de overheid Intravacc begin 2018 ook in
    de verkoop.
     
    Om de aantrekkingskracht te vergroten, besloot de topambtenaar die het verkoopproces
    begeleidde, Nico Oudendijk, tot een opknapbeurt. Het laboratorium werd gemoderniseerd.
    Dit voorjaar volgde de aanzet tot de vorming van een wetenschappelijke adviesraad, waarvoor
    vooraanstaande namen zijn benaderd, zoals Marien de Jonge, microbioloog in het Radboud
    MC, en Martin Friede, coördinator vaccinonderzoek bij de Wereldgezondheidsorganisatie.
     
    Een Saoedisch bedrijf en twee Nederlandse partijen meldden zich vorig jaar als
    overnamekandidaten voor Intravacc. Begin dit jaar was een deal met een private partij uit
    Nederland zo goed als rond en toen kwam de coronacrisis. Half april zette minister De Jonge
    de verkoop van Intravacc ‘on hold’. Bij nader inzien was het misschien toch niet zo’n goed plan
    het bedrijf af te stoten. Jan Groen was net twee weken in dienst als directeur, het besluit
    overviel hem niet. “Ik wist dat het kon gebeuren toen ik werd aangesteld.”
     
    Toch is het niet de bedoeling dat Intravacc voor altijd in staatshanden blijft, aldus Groen. Wel is
    het cruciaal dat de staat ook na de verkoop van Intravacc kan blijven beschikken over de
    kennis die er wordt opgedaan, omdat het van belang kan zijn voor de Nederlandse bevolking.
    Bouwt de regering garanties in om te voorkomen dat Intravacc in buitenlandse handen belandt?
    Groen wil er niet over speculeren, maar: “Het Nederlandse belang kan tot vier punten achter de
    komma juridisch worden geregeld.”
     
    Het volledige artikel: Het Parool - Bas Soetenhorst en Jop van Kempen 4 juli 2020
     
 
     
     
 

 

Het ultieme coronavaccin moet meer doen dan alleen antistoffen

    genereren
    Scientias - Vivian Lammerse 30 juni 2020
     
    Nieuw onderzoek onthult dat het vaccin voor een optimaal resultaat ook de T-cellen moet
    activeren.
     
    Overal in de wereld wordt er op dit moment hard gewerkt aan vaccins tegen het coronavirus.
    Hoewel de ontwikkeling van een vaccin tegen een infectieziekte normaal gesproken zo’n vijf tot
    tien jaar in beslag neemt, worden momenteel alle zeilen bijgezet om zo snel mogelijk een
    coronavaccin op de markt te brengen. Op dit moment zijn er meer dan honderd vaccins tegen
    SARS-Cov-2 in ontwikkeling. Enkele daarvan zijn zover ontwikkeld dat ze getest kunnen worden
    bij mensen. Welk vaccin uiteindelijk hét ultieme coronavaccin gaat worden? Een vaccin dat zorgt
    voor de aanmaak van antistoffen én T-cellen activeert, zo schrijven onderzoekers van het
    Erasmus MC.
     
    Het betekent dat wetenschappers niet alleen moeten kijken welke vaccinatie de beste
    antistoffen oplevert, maar ook naar welke T-cellen worden geactiveerd. De T-cel is onderdeel
    van de specifieke cellulaire afweer en ruimt de infectie als het ware op. “Het activeren van deze
    cellen blijkt minstens zo belangrijk te zijn als de aanmaak van antistoffen,” zegt Erasmus MC
    Viroloog Rory de Vries. Als het virus ondanks die antistoffen namelijk toch een infectie
    veroorzaakt, zijn de T-cellen ook in staat om het virus aan te vallen.
     
    In de studie volgden de onderzoekers tien COVID-19-patiënten met de ernstigste
    ziektesymptomen. Alle tien waren ze opgenomen in het Erasmus Universitair Medisch Centrum
    en lagen aan de beademing. Twee van de patiënten stierven uiteindelijk aan de ziekte. Wat
    het onderzoek laat zien is dat zelfs de ziekste COVID-19-patiënten T-cellen produceren die het
    virus helpen bestrijden. Een grondige analyse van de immuunreacties toont namelijk aan dat
    alle tien patiënten T-cellen produceerden die het virus aanvielen. Deze T-cellen werkten samen
    met antilichamen om het virus te vernietigen en de infectie te stoppen.
     
    De bevindingen komen overeen met een recente Amerikaanse celstudie die aantoonde dat
    mensen met matige COVID-19-symptomen eveneens T-cellen produceerden. In beide
    onderzoeken richten deze T-cellen zich op het zogeheten ‘spike-eiwit’ te vinden aan de
    buitenzijde van het virus. Dit eiwit is van cruciaal belang voor SARS-CoV-2, omdat het het virus
    helpt om menselijke cellen binnen te dringen. Veel vaccins die momenteel in ontwikkeling zijn,
    zijn er dan ook op gericht om het immuunsysteem dit eiwit te laten herkennen en aan te vallen.
    De nieuwe studie biedt meer bewijs dat het spike-eiwit inderdaad een veelbelovend doelwit is.
    “Het is goed nieuws voor degenen die bezig zijn met een vaccin dat zich richt op deze spikes,”
    zegt onderzoeker Daniela Weiskopf.
     
    Volgens De Vries is het van belang dat lopende studies naar een coronavaccin ook kijken of
    vaccinatie leidt tot de activering van T-cellen. Dit gebeurt nu nog niet altijd. “De meeste vaccins
    richten zich op slechts één viraal eiwit en de productie van antistoffen,” zegt De Vries. “Maar
    onze studies laten zien dat meerdere eiwitten leiden tot een activatie van de T-cellen. Vaccins
    met meerdere eiwitten die de T-cellen activeren zouden wel eens effectiever kunnen zijn.
    Mogelijk zijn deze T-cellen cruciaal bij immuniteit op de lange termijn.”
     
    Het onderzoek laat ook zien dat zowel Nederlandse als Amerikaanse patiënten vergelijkbare
    reacties op het virus vertonen. “Dit is essentieel om te begrijpen hoe het immuunsysteem het
    virus bestrijdt,” legt onderzoeker Alessandro Sette uit. “Je wilt dat de ontwikkeling van vaccins
    worden gebaseerd op waarnemingen uit tamelijk diverse omgevingen om ervoor te zorgen dat
    de resultaten algemeen toepasbaar zijn. Om een wereldwijde pandemie echt te begrijpen, moet
    onze aanpak dus ook wereldwijd zijn. Het is daarbij belangrijk om immuunreacties te bestuderen
    bij mensen met verschillende genetische achtergronden die in verschillende omgevingen leven.”
     
    Hoewel we nog wel even geduld moeten hebben voordat het ultieme coronavaccin op de markt
    verschijnt, worden er grote stappen gezet. En dat is ook hard nodig. Ondertussen zijn er
    namelijk al wereldwijd meer dan een half miljoen mensen door toedoen van COVID-19
    overleden. Tevens is het aantal bevestigde besmettingen door de grens van 10 miljoen heen
    gebroken. Hiermee wordt pijnlijk duidelijk dat het virus nog altijd – en steeds sneller – om zich
    heen grijpt.
     
    Het volledige artikel: Scientias - Vivian Lammerse 30 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Nieuw inzicht in afweer tegen corona

    Medical Facts - Alida Bunning-Hennink 29 juni 2020
     
    Onderzoek van het Erasmus MC laat zien dat er naast antistoffen tegen COVID-10 nog een
    belangrijke speler ingezet kan worden: de T-cel, die de infectie opruimt. Een vaccin dat zorgt
    voor de aanmaak van antistoffen én T-cellen activeert, zou wel eens het beste kunnen zijn. Dit
    schrijven onderzoekers van Erasmus MC vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Science
    Immunology.
     
    Het volledige artikel: Medical Facts - Alida Bunning-Hennink 29 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Welk coronavaccin heeft de overheid voor ons gekocht? 5 feiten over

    het Oxford-vaccin
    Gezondheidsnet - Heleen Croonen 24 juni 2020
     
    De Nederlandse overheid heeft samen met Frankrijk, Italië en Duitsland een contract gesloten
    met farmaceutisch bedrijf AstraZeneca. Het gaat over de aankoop van 300 miljoen stuks van
    het Oxford-vaccin, dat mogelijk beschermt tegen het coronavirus. Vijf feiten over dit Oxford-
    vaccin en de race naar een werkzaam vaccin.
     

1

  Feit 1: Het Oxford-vaccin is onaf
    Het vaccin is nog niet klaar. Het is niet goedgekeurd om bij mensen te gebruiken, daarvoor is
    nog meer onderzoek nodig. Het Oxford-vaccin is een onschadelijk gemaakt verkoudheidsvirus
    met de stekels van het coronavirus op de buitenkant. De hoop is dat het immuunsysteem
    antilichamen maakt tegen die stekels. Komt het echte virus langs, dan ben je beschermd.
     
    Volgens het overzicht van de WHO van 9 juni is dit vaccin wel het verst gevorderd van allemaal.
    Daar kun je over twisten, want de concurrerende vaccins zijn ook druk bezig met het organiseren
    van de zogenaamde 'fase 3- onderzoeken', oftewel de laatste grote horde voor goedkeuring
    van een medicijn of vaccin.
     

2

  Feit 2: Het Oxford-vaccin wordt bij grote groepen mensen onderzocht
    Het vaccin hoort tot de kopgroep van vaccins, maar half mei was er teleurstellend nieuws dat
    het vaccin tegenviel bij het onderzoek bij een klein onderzoek bij resusapen. Daarna kwamen er
    juist weer positievere berichten over het vaccin, zoals de goedkeuring voor uitbreiding van het
    onderzoek van 1000 naar 10.000 mensen. Daar komt bij dat er een onderzoek gepland staat
    met nog eens 30.000 mensen. Of het Oxford-vaccin de eindstreep haalt, en inderdaad wordt
    goedgekeurd bij mensen, blijft echter onzeker.
     

3

  Feit 3: Er zijn ook andere kansrijke vaccins
    Er zijn pakweg 10 vaccins die nu worden getest bij mensen, volgens het nieuwste WHO-overzicht.
    Komende maanden zal bekend worden welke vaccins veilig zijn en beschermen tegen het
    coronavirus en welke niet. Andere kanshebbers zijn bijvoorbeeld het Amerikaanse ‘Moderna-
    vaccin’ en het eveneens Amerikaanse Innovio-vaccin. In Duitsland test Pfizer een RNA-vaccin.
    Novavax is weer van Amerikaans/Zweedse makelij. De rest van de lijst bestaat uit Chinese
    vaccins. Hierover weten we helaas niet zoveel.
     
    De alliantie van de vier Europese landen is ook in gesprek met andere farmaceutische
    bedrijven, aldus het persbericht van de overheid. Mogelijk wordt daar ook zo’n contract mee
    gesloten. Deskundigen denken dat er meerdere vaccins op de markt zullen komen. De ene
    doelgroep zal beter reageren op het ene vaccin, dan het andere.
     

4

  Feit 4: Het vaccin is op zijn vroegst eind dit jaar beschikbaar
    Het onderzoek loopt nog tot mei 2021, dus het duurt nog wel even voor je de prik kan halen.
    Maar AstraZeneca heeft aangegeven dat in september al duidelijk kan zijn of het Oxford-vaccin
    überhaupt werkt.  Een ding is nog wel lastig: om te testen of het vaccin beschermt moet er
    coronavirus rondgaan in de bevolking. In Nederland is het virus zo ver ingedamd, dat hier geen
    onderzoek kan worden gedaan naar het Oxford-vaccin. Dat gebeurt in landen waar nog veel
    mensen besmet raken, zoals Brazilië.
     

5

  Feit 5: Als Nederlander heb je grote kans op een vaccin
    Het klinkt cru, maar als inwoner van een rijk land als Nederland heb je best een goede kans op
    een coronavaccin dit jaar of volgend jaar. Het contract gaat over 300 miljoen vaccins, mogelijk
    later uit te breiden naar 400 miljoen vaccins. Ruim genoeg voor 17 miljoen Nederlanders, 60
    miljoen Italianen, 67 miljoen Fransen en 83 miljoen Duitsers uit deze alliantie. De Europese
    Commissie was kritisch op dit contract van de vier landen en had liever ineens een afspraak
    gemaakt voor heel Europa. Maar in het contract staat ook dat andere Europese landen met
    dezelfde afspraken inkopen kunnen doen bij AstraZeneca. Het is een echte race naar de eerste
    vaccins. De Amerikaanse en de Britse overheid hebben ook grote hoeveelheden van het Oxford-
    vaccin gereserveerd en staan waarschijnlijk nog voor ons in de rij.
     
    Bronnen: Rijksoverheid, WHO, Volkskrant, Algemeen Dagblad en NOS
     
    Het volledige artikel: Gezondheidsnet - Heleen Croonen 24 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Petitie: zeg nee tegen geaborteerde-foetusvaccin

    Reformatorisch Dagblad - Maarten Costerus 24 juni 2020
     
    Ze is niet tegen vaccinatie, maar heeft wel grote moeite met vaccins die worden ontwikkeld met
    behulp van cellen van geaborteerde foetussen. Leontien Bakermans, drijvende kracht achter
    een online petitie: „Deze vaccins gebruiken dus cellen van bewust gedood menselijk leven. Een
    ware gruwel.”
     
    Binnen twee dagen werd de maandag gelanceerde petitie door bijna 5000 mensen –het
    streefgetal– ondertekend. Bakermans, gepensioneerd apotheker: „We willen daarmee ingaan
    tegen het gebruik van foetale, menselijke cellijnen. Oxford was de trigger.” Ze doelt daarmee
    op een vaccin ontwikkeld door de universiteit van Oxford en farmaceut AstraZeneca.
    Zorgminister Hugo de Jonge deelde 13 juni in een brief mee om samen met Italië, Duitsland en
    Frankrijk niet minder dan 750 miljoen euro in dit middel te investeren. Dit bedrag is goed voor
    300 miljoen doses, waarvan de eerste mogelijk eind dit jaar beschikbaar komen. Mits het vaccin
    veilig en effectief is, want dat is volgens de topman van het bedrijf nog onzeker.
     
    Eerder toonde De Jonge al interesse in een vaccin van eigen bodem: van de Leidse farmaceut
    Janssen. Bakermans: „Dat is ook gebaseerd op een foetale cellijn.”
     
    Bij het vaccin uit Oxford is gebruikgemaakt van de zogenaamde HEK-293-cellijn, die afkomstig
    is van niercellen van een foetus die in 1972 is geaborteerd. Het Leidse vaccin maakt gebruik
    van de PER.C6-cellijn, die afstamt van netvliescellen van een 18 weken oude foetus die in
    1985 is geaborteerd. „Dat is weliswaar lang geleden, maar dat maakt het er niet minder erg
    om.”
     
    Niet dat er voor de productie van deze vaccins bij herhaling geaborteerd weefsel nodig is. Ook
    bevat het vaccin zelf geen menselijke cellen. De verre nakomelingen van deze cellen worden
    echter gebruikt als fabriekjes om het dragervirus in te kweken. Dit is een onschuldig
    verkoudheidsvirus met een ingebouwd stukje corona-DNA. Als dit virus bij iemand wordt
    ingespoten, activeert dit het immuunsysteem en bouwt het lichaam weerstand op tegen corona
    – althans, in theorie.
     
    Bakermans voelt het als haar plicht om te protesteren tegen deze vaccins. „Als je je stem niet
    laat horen, keur je deze werkwijze in feite goed. Beter kun je vooraf bezwaar uiten dan
    achteraf, als de vaccins eenmaal gekozen zijn. Ze willen dat iedereen straks aan een vaccin
    meedoet. Laten ze dan ook tegemoetkomen aan de mensen die het krijgen.”
     
    Waarschijnlijk komen er straks meerdere types coronavaccins op de markt. „Doe er dan ook een
    prolifevaccin bij, zou ik zeggen. Er zijn genoeg alternatieven, zoals het vaccin van de Franse
    farmaceut Sanofi.”
     
    Bakermans startte de petitie namens One of Us, een stichting die zich op Europees niveau
    inspant tegen het gebruik van menselijk embryonaal weefsel voor onderzoek. Ook in Engeland,
    Duitsland en België zal de organisatie binnenkort petities lanceren tegen vaccins gebaseerd op
    geaborteerde foetussen.
     
    Het volledige artikel: Reformatorisch Dagblad - Maarten Costerus 24 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Bloedplasma van de buurman als medicijn

    PlusOnline - Heleen Croonen 23 juni 2020
     
    De overheid betaalt bloedbank Sanquin 10 miljoen euro voor het verzamelen van bloedplasma
    van herstelde corona-patiënten. Dit plasma wil Sanquin testen als medicijn tegen coronaziekte.
     
    Er zijn volgens de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid alleen nog maar resultaten van twee
    kleine Chinese onderzoeken naar deze behandeling. Maar er wordt hard gewerkt aan nieuw
    onderzoek, want er is wel goede hoop, omdat het eerder bij een SARS en MERS ook werkte.
     
    Het volledige artikel: PlusOnline - Heleen Croonen 23 juni 2020
     
 
     
     
 

 

WHO: 'Snel meer anticoronamiddel', Nederland heeft nog voorraad

    BNN VARA Zembla 23 juni 2020
     
    De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft opgeroepen snel meer dexamethason te
    produceren, omdat deze ontstekingsremmer ook ernstig zieke coronapatiënten kan genezen.
    Nederlandse ziekenhuizen beschikken nog over genoeg dexamethason. Dat zegt voorzitter Joris
    Uges van het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen. Groothandel Mosadex bereidt zich
    voor op een stijgende vraag en heeft extra bestellingen geplaatst bij leveranciers.
     
    WHO-baas Tedros noemde het de "volgende uitdaging" om meer van het medicijn te maken en
    het snel en "rechtvaardig" over de hele wereld te verspreiden. Het middel moet daar
    terechtkomen waar het het meest nodig is, aldus Tedros. Hij benadrukte dat dexamethason
    alleen in ernstige en kritieke gevallen moet worden gebruikt, en onder medisch toezicht.
     
    Dexamethason is een bijnierschorshormoon. Het wordt breed ingezet en vooral gebruikt bij
    misselijkheid, kanker en ernstige ontstekingen. Toediening kan in de vorm van tabletten, als
    drankje, druppels en via injecties. Er bestaan dus verschillende vormen en doseringen van het
    middel.
     
    Volgens de apothekerswebsite Farmanco is er in Nederland op dit moment een tekort aan
    dexamethason. Farmaceut Aurobindo kan het middel volgens Farmanco niet leveren.
    Woordvoerder van het Europees hoofdkantoor Nick Reading: “Wij maken het niet, maar kopen
    het in van een derde partij. Ik kan nu niet ingaan op vragen over de levering. Maar er zijn
    andere leveranciers in Nederland.”
     
    Fabrikant TEVA is een van die leveranciers en zegt dat alle verschillende verschijningsvormen
    (druppels, tabletten, etcetera) nog voorradig zijn. “Door het nieuws verwachten we wel meer te
    moeten verkopen”, zegt woordvoerder René Klasen. Daarom heeft de fabrikant een grotere
    bestelling uitgezet bij de leverancier. “Wij leveren zelf aan groothandels. En sommige
    groothandels leveren vervolgens aan ziekenhuizen.”
     
    Hoewel er tijdens de crisis bij onderdelen van de keten al flink werd gehamsterd, heeft TEVA
    opvangen, maar of dat zo blijft, is afwachten. Als er ergens een enorme vraagverhoging
    ontstaat gaat dat door de hele keten.”
     
    Groothandel Mosadex, die vooral aan apotheken levert en niet aan ziekenhuizen, heeft ook nog
    een voorraad dexamethason. “Het is een middel dat niet vaak gevraagd wordt, want vooral
    ziekenhuizen gebruiken het. De verwachting is wel dat de vraag op termijn zal stijgen. Vanuit
    deze gedachte hebben we de voorraad opgeschroefd en zijn we bezig om wat meer in te
    kopen.”
     
    Ook het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen houdt de ontwikkelingen rond
    dexamethason scherp in de gaten. Het centrum is in opdracht van het ministerie van VWS
    opgezet om voorraden van corona-gerelateerde geneesmiddelen te coördineren en monitoren.
    “Op dit moment hebben we afgesproken met het ministerie van VWS dat wij geen inzage geven
    om welke medicijnen dit gaat”, schrijft een woordvoerder.
     
    Maar gezien het nieuws rond dexamethason wil voorzitter Joris Uges daar wel over laten weten
    dat het middel op dit moment genoeg op voorraad is in de Nederlandse ziekenhuizen en dat is
    waarschijnlijk ook zo in de nabije toekomst. Toch bereidt het LCG zich wel voor.
     
    “We hebben nu weinig covid-19 patiënten. Maar je weet natuurlijk nooit hoe groot zo’n tweede
    piek wordt. En iedere groei aan de vraagzijde kan leiden tot een tekort aan de aanbodzijde. De
    extra vraag ten opzichte van het reguliere gebruik valt nu mee. Maar als iedereen denkt dat er
    een tekort gaat komen dan krijg je het wc-papier effect en gaat iedereen inslaan en dat kan je
    er vergif op innemen dat er een tekort komt. In die zin is de keten kwetsbaar. Maar daarom zijn
    we ook opgericht. We gaan niet wachten tot je een IC hebt die niks meer heeft. We handelen
    proactief.”
     
    Zelfs al beginnen landen ineens massaal te hamsteren, dan nog is iedereen volgens Uges
    verzekerd van een bepaalde voorraad. “De industrie en groothandel zijn verplicht beloofde
    leveringen in de lucht te houden. Daarnaast zijn er bepalingen en een morele plicht om
    geneesmiddelen beschikbaar te hebben voor patiënten. Als zij niet kunnen leveren en dat niet
    tijdig melden kunnen ze zelfs boetes krijgen. En als Nederland gaat hamsteren creëren we
    mogelijk een probleem in een ander land. We bekijken in die situaties hoe we het samen
    moeten doen.”
     
    De WHO besloot onlangs haar richtlijnen voor de behandeling van mensen met Covid-19 bij te
    werken na hoopvolle resultaten van een klinische proef met dexamethason in Groot-Brittannië.
    De onderzoekers zeiden dat het medicijn onmiddellijk de standaardbehandeling zou moet
    worden bij dergelijke zieken. Bij lichtere gevallen zou geen effect zijn vastgesteld.
     
    Het volledige artikel: BNN VARA Zembla 23 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Medewerkers IBIS Technologies in Enschede kregen 'Eureka-

    momentje'na vondst antistoffen tegen corona
    RTV Oost 18 juni 2020
     
    Trots zijn ze, de medewerkers van IBIS Technologies in Enschede. Met hun apparatuur en
    software zijn twee antistoffen gevonden die kunnen werken als medicijn of vaccin tegen het
    coronavirus. Het bedrijf wordt dankzij de vondst genoemd op het wereldberoemde
    wetenschappelijke platform Science.
     
    In het lab van IBIS in Enschede staat een apparaat ter grootte van een magnetron. Een
    apparaat dat ze jaren geleden zelf ontwikkeld hebben, maar nu een grote rol speelt in de
    zoektocht naar een coronavaccin.
     
    "Dit apparaat kan het binden van het ene aan het andere eiwitje meten", legt Alex van der Kooi
    van IBIS uit. "In het geval van corona kunnen we hiermee meten hoe viruseiwitten binden aan
    antistoffen."
     
    IBIS werkte voor het onderzoek samen met bloedbank Sanquin en het Academisch Medisch
    Centrum (AMC) in Amsterdam. "Ze hebben bij drie coronapatiënten bloed afgenomen. Daaruit
    hebben ze ongeveer vierhonderd antistoffen weten te isoleren. Daarvan zijn er honderd
    overgebleven die in ons apparaat verder zijn onderzocht op binding aan het coronavirus." 
     
    Ze vonden uiteindelijk twee antistoffen die voorkomen dat het coronavirus zich aan de cellen
    kan binden. "Dat was wel een Eureka-momentje", zegt Van der Kooi. "We hadden niet verwacht  
    dat dit onderzoek zo hoog zou scoren dat we zelfs in 'Science' worden genoemd. Het is mooi om
    daar als techbedrijf tussen te staan. Deze samenwerking was een mooie opsteker voor ons en
    we zijn trots dat we hieraan kunnen bijdragen."
     
    Het mooie resultaat uit Enschede betekent echter nog niet dat er over twee maanden al een
    coronavaccin is. Er wordt nu eerst verder onderzoek gedaan naar de twee gevonden antistoffen.
     
    "Het wordt nu verder getest en onderzocht", aldus Van der Kooi. "Dan moet je denken aan
    testen op andere cellen, op proefdieren en dan gaat het uiteindelijk richting de mens. Daar gaat
    nog wel een tijdje overheen. Ik verwacht dat er pas in de loop van volgend jaar een werkend
    vaccin is." 
     
    Het volledige artikel: RTV Oost 18 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Medicijn van antistoffen uit bloed Amsterdamse coronapatiënten

    NRC Handelsblad - Sander Voormolen 17 juni 2020
     
    Met monoklonale antistoffen kan het virus heel direct bestreden worden. Ook kunnen ze
    beschermen tegen infectie.
     
    Nederlandse onderzoekers hebben uit het bloed van drie Amsterdamse Covid-19-patiënten
    sterke antistoffen geïsoleerd die mogelijk kunnen worden ingezet als medicijn tegen corona.
    Deze zogeheten monoklonale antistoffen binden heel sterk aan het spike-eiwit dat het
    coronavirus nodig heeft om menselijke cellen te infecteren. De onderzoekers presenteren hun
    resultaten deze week in een artikel in het wetenschappelijke blad Science.
     
    De geïdentificeerde antilichamen worden ‘monoklonaal’ genoemd omdat het geïsoleerde
    afweermoleculen zijn uit een hele zwerm van verschillende antistoffen die het lichaam aanmaakt
    om een infectie te bestrijden. De sterkst werkende antistoffen kunnen eruit gepikt worden,
    zodat die met moleculair-biologische technieken in grote hoeveelheden nagemaakt kunnen
    worden. Daarmee kan dan vervolgens heel gericht het virus worden bestreden.
     
    Begin mei beschreven onderzoekers in Utrecht en Rotterdam al een monoklonaal antilichaam
    tegen corona, dat zij per toeval nog bewaard bleken te hebben in de vriezer. Dat was destijds
    gemaakt in het onderzoek naar SARS, maar bleek ook het virus SARS-CoV-2 te neutraliseren.
    De Utrechters en Rotterdammers werken samen met het farmaceutische bedrijf Abbvie om het
    antilichaam verder te ontwikkelen tot medicijn.
     
    Monoklonale antilichamen kunnen helpen het virus te bestrijden bij mensen die al besmet zijn
    met het virus, de eigen afweer van de patiënten krijgt dan met deze antistoffen een duwtje in
    de rug. De monoklonale antilichamen kunnen ook ingezet worden als tijdelijke bescherming
    tegen infectie; zo lang ze in het bloed circuleren van iemand die ermee is behandeld krijgt het
    coronavirus geen kans.
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Sander Voormolen 17 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Ook UMCG onderzoekt ontstekingsremmer in strijd tegen corona:

    'Mogelijk nog effectiever'
    RTV Noord 17 juni 2020
     
    De resultaten van een Engels onderzoek zorgden dinsdag voor groot optimisme, maar in het
    UMCG in Groningen wordt ook onderzoek gedaan naar een ontstekingsremmer in de strijd tegen
    corona. Dit middel, Tocilizumab, zou nog wel eens effectiever kunnen zijn en ook de
    'gevolgschade' van corona kunnen beperken.
     
    In Engeland is de ontstekingsremmer Dexamethason getest. In Groningen zijn ze sinds april
    bezig met het testen van een ander medicijn: Tocilizumab.
     
    Internist-Immunoloog Bram Rutgers: 'Tocilizumab wordt nu al gebruikt bij reumapatiënten. Het
    onderdrukt ontstekingen. Vaak zien we dat coronapatiënten niet in de problemen komen door
    het virus zelf, maar door een overmatige afweerreactie. De eerste dagen gaat het nog redelijk,
    maar na zeven tot tien dagen krijgen ze hoge koorts en gaan longproblemen optreden. De
    afweerreactie van het lichaam brengt zo'n patiënt dan te veel in de problemen. Ingrijpen in het
    immuunsysteem kan dan zinvol zijn.'
     
    De Engelse studie heeft dat inmiddels uitgewezen. Maar in Groningen is dus gekozen voor een
    ander middel. 'Dit middel is al aanwezig in Nederland en het remt nog wat specifieker', zegt
    Rutgers. In het UMCG is al een aantal coronapatiënten behandeld met Tocilizumab. 'Het is
    eerder al toegepast in Italië en in China. Maar dat was bij patiënten bij wie ze het niet meer
    wisten. Bij enkele werkte het wel en bij enkele niet. Dat zegt dus nog niet zo veel.'
     
    Voor het onderzoek in het UMCG zijn zo'n 350 patiënten nodig. Rutgers: 'Toen we in april
    startten, was de verwachting dat er nog zo'n tweehonderd patiënten in het UMCG zouden
    belanden. We hebben toen geloot wie wel en wie niet mee zou doen aan het onderzoek. Maar
    uiteindelijk viel het gelukkig mee met het aantal coronapatiënten in het Noorden. We hebben
    ons onderzoek daarom uitgebreid naar vijftien andere ziekenhuizen in het land. Doordat het
    virus zich nu rustig houdt, loopt het onderzoek vertraging op. We bereiden ons dus nu voor op
    een eventuele tweede golf.'
     
    De studie is opgezet met als doel om de levens van de helft van de coronapatiënten in het
    ziekenhuis te redden. Maar bij de patiënten die het redden, is vaak ook nog 'restschade'.
    Rutgers: 'Na de ziekte is er nog steeds sprake van conditieverlies en longschade. Dit medicijn
    zou ook die schade kunnen tegengaan, maar dat moeten we nog bekijken.'
     
    Het volledige artikel: RTV Noord 17 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Janssen wil kandidaat-vaccin eind september testen in gebied met

    grote virusverspreiding
    De Standaard België 17 juni 2020
     
    Als alles volgens planning verloopt, zal farmabedrijf Janssen Farmaceutica in de tweede helft
    van september een werkzaamheidsstudie uitvoeren met het kandidaat-vaccin tegen covid-19.
    Dat moet in een gebied waar het virus op dat moment nog breed verspreid is.
     
    Johan Van Hoof, globaal hoofd van de afdeling Vaccinaties bij het bedrijf, noemt Johnson &
    Johnson ‘één van de koplopers’ in de race naar een vaccin voor het coronavirus. ‘Dat komt door
    de unieke combinatie van ervaring en faciliteiten van ons bedrijf. We hebben onze tijd genomen
    om een geschikte kandidaat te selecteren, maar kunnen snel grootschalige productie opzetten
    als ons vaccin geschikt blijkt.’
     
    Half juli start de klinische fase van het ontwikkelingsproces, waarbij testpersonen zullen
    gevaccineerd worden in België en de Verenigde Staten. De zoektocht naar testpersonen loopt
    heel vlot, zo zei Paul Stoffels, wetenschappelijk directeur van de overkoepelende groep
    Johnson & Johnson, woensdagnamiddag al bij een bezoek van koning Filip. ‘In België hebben
    we in totaal zo’n 500 testpersonen nodig en er stelden zich al 400 mensen kandidaat. Dat wil
    niet zeggen dat al die mensen ook geschikt zijn, maar het is in ieder geval bemoedigend.’
     
    Halverwege september verwachten we daarover de eerste resultaten’, zegt Van Hoof. ‘Zijn die
    positief, dan kunnen we in de tweede helft van september starten met de
    werkzaamheidsstudie.’
     
    In die fase wordt een grote massa gevaccineerd, om te beginnen tienduizend met het vaccin en
    tienduizend met een placebo. ‘Dat moet gebeuren in een gebied met genoeg infecties’ zegt
    Van Hoof. ‘Op dit moment kunnen we nog niet zeggen waar in de wereld dat zal zijn. We
    werken samen met epidemologische teams en kijken naar de modellen van academici om dat
    te bepalen.’
     
    Johnson & Johnson wil begin 2021 starten met het verdelen van vaccins en zegt tegen het einde
    van dat jaar een miljard vaccins te kunnen produceren.
     
    Het volledige artikel: De Standaard België 17 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Curevac mag als tweede Duitse bedrijf corona-vaccin op mensen

    testen
    Innovations Origins -  Maurits Kuypers 17 juni 2020
     
    Het biotechbedrijf Curevac uit Tübingen krijgt als tweede Duitse bedrijf en elfde wereldwijd groen
    licht voor een klinische test met een corona-vaccin. Dat heeft het hiervoor verantwoordelijke
    Paul-Ehrlich instituut vandaag bekendgemaakt tijdens een gezamenlijke persconferentie.
     
    Het nieuws komt slechts enkele dagen nadat de Duitse regering bekendmaakte dat het voor
    300 miljoen euro een belang heeft genomen in Curevac van 23%, iets wat uiterst zelden is in
    de EU. Eerder dit jaar was er ook grote interesse vanuit de VS voor een overname van Curevac,
    maar daar stak de verantwoordelijk minister van economische zaken, Peter Altmaier, toen gelijk
    een stokje voor.
     
    Volgens bestuursvoorzitter Franz-Werner Haas van Curevac kan er nog deze maand begonnen
    worden met testen. De proeven met dieren zijn allemaal goed verlopen. De testen op mensen
    zullen plaatsvinden in vier Europese steden: Tübingen, Hannover, München en Gent.
     
    In de eerste fase zullen er 168 deelnemers zijn, waarvan een deel een placebo krijgt
    toegediend. Er wordt gewerkt met drie verschillende doses om te kijken welke hoeveelheid het
    beste werkt. De deelnemers aan de studie krijgen twee injecties: een op de eerste dag van de
    studie en een tweede na 29 dagen. Alle deelnemers zullen verder tot een jaar na de inenting
    intensief worden gevolgd.
     
    Eerste resultaten van de studie worden verwacht in september of oktober. Voor de definitieve
    toelating moet er daarna nog een veel grotere test plaatsvinden met minstens 10.000
    deelnemers. Volgens Haas kan Curevac direct nadat het vaccin groen licht heeft gekregen
    honderden miljoenen doses produceren. In samenwerking met enkele partners – waaronder de
    Europese Unie dat een krediet van 75 miljoen beschikbaar stelt – denkt het bedrijf dit na
    verloop van tijd op te kunnen schalen naar “miljarden doses”.
     
    Curevac is het tweede Duitse bedrijf dat de klinische fase in mag. Het andere is Biontech dat zijn
    vergunning eind april kreeg. De internationaal meest vergevorderde vaccins zijn volgens velen
    een van de Universiteit van Oxford (ChAdOx1 nCoV-19) in samenwerking met farmaconcern
    AstraZeneca en een in Leiden ontwikkeld vaccin door de firma Janssen Biologics, een dochter
    van Johnson & Johnson.
     
    De Nederlandse regering zet tot nu toe vooral in op het Oxford-vaccin. Dat bleek vorige week
    toen bekend werd gemaakt dat er samen met Frankrijk, Duitsland en Italië een contract is
    gesloten voor de levering van tenminste 300 miljoen doses van de producent AstraZeneca. Het
    is onbekend hoeveel geld dit heeft gekost. Het Oxford-vaccin bestaat uit een verzwakt
    chimpansee-verkoudheidsvirus, dat is uitgerust met het eiwit-uitsteeksel van het coronavirus
    SARS-CoV-2.
     
    Volgens de president van het Paul-Ehrlich instituut, Klaus Cichutek, zijn er nu in totaal ruim 130
    bedrijven of instituten bezig met een SARS-CoV-2-vaccin. Curevac is het elfde dat de klinische
    fase ingaat. Wanneer er een vaccin voor het grote publiek beschikbaar zal zijn, is volgens
    Cichutek moeilijk te zeggen. Zijn instituut doet er nu in ieder geval het maximaal mogelijke aan
    om het proces van testen en toelaten zo snel mogelijk te laten verlopen, uiteraard zonder
    daarbij nodeloze risico’s te nemen.
     
    Hij is wel positief over Curevac, onder meer vanwege hun eerdere resultaten met een
    hondsdolheid-vaccin.
     
    Curevac werkt net als Biontech niet aan een klassiek vaccin, zoals dat van de Universiteit van
    Oxford en Janssen, waarbij met verzwakte virussen wordt gewerkt. Curevac en Biontech richten
    zich op de nog vrij nieuwe mRNA-techniek. Zij krijgen daarbij vanuit de VS concurrentie
    van Moderna.
     
    Het volledige artikel: Innovations Origins -  Maurits Kuypers 17 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Wageningen World: Corona-eiwitten maken met insectencellen

    Wageningen University & Research 16 juni 2020
     
    Wageningse wetenschappers werken mee aan de wereldwijde zoektocht naar een vaccin tegen
    Covid-19. Dat doen ze met een aantal partners waar WUR al eerder mee samenwerkte. Die
    samenwerking richtte zich vooral op diagnostische tests en vaccins tegen chikungunya en zika,
    twee tropische virusziekten. ‘De strategieën die we daarbij gebruiken, willen we nu ook inzetten
    tegen Covid-19’, vertelt Gorben Pijlman van het Laboratorium voor Virologie.
     
    ‘In ons lab maken we eiwitstukjes na die op de buitenkant van het virus zitten. Het gaat om
    uitsteeksels die we spikes noemen. Wij maken de spikes die specifiek zijn voor het
    coronavirus.’ Het idee is dat ons afweersysteem die spikes herkent als lichaamsvreemd en er
    antistoffen tegen gaat produceren. Als dan ooit het complete virus het lichaam binnenkomt,
    zullen de spikes op het virus meteen een afweerreactie opwekken.
     
    Het volledige onderzoeksverslag is gepubliceerd in Wageningen World.
     
    Het volledige artikel: Wageningen University & Research 16 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Wetenschap onthult hoe TBC-vaccin mogelijk ook af kan rekenen met

    Covid-19
    Scientias - Caroline Kraaijvanger 16 juni 2020
     
    Eindelijk meer duidelijkheid over hoe het vaccin ons immuunsysteem versterkt.
     
    Honderd jaar geleden werd het enige effectieve vaccin tegen TBC ontwikkeld. Het vaccin –
    Bacillus Calmette-Guérin, of kortweg BCG – genoemd, is sinds die tijd al aan miljarden mensen
    toegediend. En al vrij vlot bleek het vaccin een interessante ‘bijwerking’ te hebben. Mensen die
    het vaccin toegediend kregen, waren opeens ook veel minder vatbaar voor andere infecties. Het
    leek wel alsof het vaccin het immuunsysteem op de één of andere manier versterkte.
     
    Hoewel al die jaren onduidelijk bleef hoe het vaccin er precies voor zorgde dat mensen ook
    minder vatbaar waren voor andere infecties, besloten onderzoekers eerder dit jaar de proef op
    de som te nemen en te kijken of het ook beschermen kon tegen COVID-19. Medisch personeel
    in onder meer het Radboudumc kreeg het vaccin toegediend, in de hoop dat hun
    immuunsysteem hen ook beter beschermen kon tegen de door het virus SARS-CoV-2
    veroorzaakte ziekte COVID-19. De resultaten van dat onderzoek zijn er nog niet. En dus blijft
    onduidelijk of het vaccin ook enige bescherming biedt tegen COVID-19. Maar dankzij een nieuw
    onderzoek weten wetenschappers nu wel hoe het vaccin het immuunsysteem verandert.
     
    Een internationaal team van onderzoekers – waaronder ook wetenschappers van het
    Radboudumc – heeft vijftien vrijwilligers met het BCG-vaccin ingeënt. Vijf anderen kregen een
    placebo toegediend. “Drie maanden later hebben we zowel bloed- als beenmergmonsters van
    deze personen afgenomen,” aldus onderzoeker Mihai Netea, verbonden aan het Radboudumc.
     
    Het onderzoek wijst uit dat er enkele opvallende verschillen zijn tussen de monsters afgenomen
    bij de met het BCG-vaccin ingeënte personen en de monsters afkomstig van mensen die een
    placebo toegediend kregen. Zo bleken de immuuncellen in het bloed van de mensen die met
    het echte vaccin ingeënt waren meer cytokinen te produceren. Deze cytokinen versterken de
    immuunreactie doordat ze bijvoorbeeld andere immuuncellen om hulp vragen en deze naar de
    plaats van infectie leiden. Bovendien bleken de immuuncellen van de personen die het BCG-
    vaccin toegediend kregen, activiteit te vertonen in heel andere genen dan de immuuncellen van
    de placebogroep, met name in genen die nodig zijn voor de aanmaak van cytokinen.
     
    De onderzoekers hebben ook achterhaald welke mechanismen aan deze waargenomen
    veranderingen ten grondslag liggen. Zo blijkt het BCG-vaccin langdurige veranderingen te
    veroorzaken in de genetische programmering van hematopoëtische stamcellen – te vinden in
    het beenmerg – waaruit simpel gezegd alle immuuncellen voortkomen. “We hebben vastgesteld
    dat bepaald genetisch materiaal na vaccinatie toegankelijker wordt, wat betekent dat het vaker
    door de cellen ‘gelezen’ kan worden,” aldus onderzoeker Andreas Schlitzer, verbonden aan de
    universiteit van Bonn. Je moet je voorstellen dat elke menselijke cel tienduizenden genen
    herbergt die weer dienst doen als een soort montage-instructie voor allerhande moleculen.
     
    Wanneer een cel een bepaald molecuul – zoals een cytokine – wil aanmaken, moet deze op
    zoek naar de juiste montage-instructie. Maar niet alle genen of montage-instructies zijn even
    gemakkelijk te raadplegen. De BCG-vaccinatie blijkt er echter voor te zorgen dat bepaalde
    montage-instructies vele maanden of zelfs jaren beter toegankelijk zijn. Dat geldt met name
    voor de montage-instructies die een grotere productie van cytokines mogelijk maken. “Dit
    verklaart waarom de vaccinatie leidt tot een verbeterde immuunrespons voor een langere
    periode,” stelt Netea. En waarom mensen zelfs lang nadat de immuuncellen die ten tijde van de
    vaccinatie in het bloed circuleerden al lang verdwenen zijn, nog steeds een krachtigere
    immuunrespons vertonen in reactie op andere infecties.
     
    De onderzoeksresultaten kunnen ook heel relevant zijn in de strijd tegen COVID-19. Men hoopt
    namelijk dat het vaccin op de hierboven beschreven wijze ook de immuunrespons op COVID-19
    versterkt, waardoor de ziekte een milder verloop kent. Onduidelijk is echter nog of het ook
    echt zo werkt; dat wordt nog uitgezocht. In afwachting van die onderzoeken raadt het WHO
    een grootschalige vaccinatie met het BCG-vaccin af. Dat zou namelijk een bedreiging kunnen
    vormen voor de voorraden in tuberculosegebieden. Het vaccin is zelfs na 100 jaar namelijk
    nog altijd hard nodig om de ziekte waarvoor het ontwikkeld is te bestrijden; TBC eist nog
    elk jaar meer dan een miljoen slachtoffers en is daarmee de dodelijkste infectieziekte ter
    wereld.
     
    Wist je dat…
    …onderzoekers verwachten dat de coronacrisis – en dan met name de afgekondigde lockdowns
    – ervoor zal zorgen dat het aantal doden door tuberculose sterk zal stijgen? Doordat de zorg
    voor TB-patiënten en op preventie gerichte dienstverlening stil is komen te liggen, komen er
    tussen 2020 en 2025 naar schatting zo’n 1,4 miljoen extra mensen aan TB te overlijden. In
    diezelfde periode zouden er nog eens zo’n 6,3 miljoen extra mensen met TB gediagnosticeerd
    worden.
     
    Het volledige artikel: Scientias - Caroline Kraaijvanger 16 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Signify heeft 'superontsmetter' tegen coronavirus: 'Door UV-licht is

    de ruimte binnen een halve minuut virusvrij'
    Eindhovens Dagblad - Bart-Jan van Rooij 16 juni 2020
     
    Het Eindhovense lichtbedrijf Signify wil het coronavirus indammen met ultraviolet licht.
    Speciaal licht kan worden ingezet als een ‘super-ontsmetter’ om een ​​virusvrije omgeving
    te creëren.
     
    Een onderzoek dat het voormalige lichtbedrijf van Philips samen met de Universiteit van Boston
    heeft uitgevoerd, toont aan dat besmet materiaal na 25 seconden virusvrij is. Signify kondigt
    dinsdag aan de productie van de zogeheten UV-C-lampen te verveelvoudigen. 
     
    De technologie is niet nieuw. Diverse ziekenhuizen in Nederland gebruiken UV-C al om
    instrumenten te ontsmetten. Zo worden in het  Zaans Medisch Centrum mondmaskers virusvrij
    gemaakt. In buitenlandse ziekenhuizen worden robots met lampen ingezet in ziekenhuizen, op
    diverse plekken in de Verenigde Staten worden de stralingsrobots gebruikt in klaslokalen. Een
    Singaporees winkelcentrum wordt sinds eind vorige maand ook ontsmet met UV-C.
     
    Deze straling beschadigt virussen, bacteriën en schimmels, waardoor ze stoppen met delen. Zo
    kunnen lucht, water en gladde oppervlakken worden vrijgemaakt van micro-organismen. Het
    onderzoek van de Universiteit van Boston toont volgens Signify aan dat al na zes seconden
    beschijnen met UV-C een oppervlakte of instrument zo goed als virusvrij is: 99 procent. De
    straling is schadelijk voor de huid- en ogen van mensen. 
     
    Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) concludeerde begin deze maand nog
    dat er nog altijd geen waterdichte methode is voor de ontsmetting van UV-C. Uit geraadpleegde
    studies blijkt dat de effectiviteit sterk afhangt sterk afhangt van de methode, het te
    desinfecteren materiaal en de omgevingsfactoren. Ook de plaatsing van de lichtbron is van
    groot belang. In het nieuwe onderzoek claimt Signify dat objecten waarop het coronavirus zit na
    bestraling met de juiste hoeveelheid na 25 seconden voor 99,9999 procent virusvrij is. 
     
    Het volledige artikel: Eindhovens Dagblad - Bart-Jan van Rooij 16 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Nederland neemt gok in wereldwijde race naar het vaccin

    NRC Handelsblad - Melle Garschagen, Niki Korteweg, Pim van den Dool, Michel Kerres 15 juni 2020
     
    Vijf vragen over: het coronavaccin. Nederland gaat 300 miljoen doses inkopen van een kansrijk
    coronavaccin dat in Oxford wordt ontwikkeld. Waarom zet Nederland op dit vaccin in? En nog vier
    vragen over de zoektocht naar een vaccin.
     

1

  Welk vaccin wil Nederland, met drie andere landen, aanschaffen en waarom?
    Nederland heeft, samen met Frankrijk, Duitsland en Italië, 300 miljoen doses besteld van het
    coronavaccin waar de Britse universiteit van Oxford met medicijnenfabrikant AstraZeneca aan
    werkt. Het vaccin is nog in ontwikkeling maar wordt alvast geproduceerd.
     
    Die keuze ligt voor de hand: het kandidaatvaccin uit Oxford is een van de koplopers in de
    mondiale ‘race’. Wereldwijd zijn meer dan 135 vaccinkandidaten in ontwikkeling, tien daarvan
    worden al getest in kleine groepen vrijwilligers. Het Oxford-vaccin, ChAdOx1 nCoV19, is het
    eerste dat bij een grotere groep van tienduizend mensen van verschillende leeftijden zal worden
    getest.
     
    Het vaccin bestaat uit een verzwakt chimpansee-verkoudheidsvirus, dat is uitgerust met het
    eiwit-uitsteeksel van het coronavirus SARS-CoV-2. Bij zowel muizen als resusapen wekt het een
    goede afweerreactie op tegen het virus, blijkt uit een voorpublicatie van de Oxford-groep. De
    aapjes werden dankzij het vaccin minder ziek dan hun niet-gevaccineerde soortgenoten nadat
    ze besmet waren met het virus: ze kregen geen longontsteking. Dat wijst erop dat het vaccin
    zou kunnen beschermen tegen ernstige Covid-19.
     
    Maar een deel van de proef met resusapen is minder bemoedigend, zegt Anke Huckriede,
    hoogleraar vaccinologie aan het UMC Groningen. „De ingeënte apen hadden nog steeds veel
    virus in hun neus, en zijn dus mogelijk nog wel besmettelijk. Dan zou het vaccin minder goed
    helpen om verspreiding van het virus te voorkomen.” Hoe het vaccin bij mensen uitpakt moet
    verder onderzoek uitwijzen.
     
    Uit tests met een vergelijkbaar vaccin van het Chinese bedrijf CanSino Biologics Inc. bleek dat
    sommige mensen al afweerstoffen hadden tegen de gekozen drager, een verzwakt menselijk
    verkoudheidsvirus, en daardoor het vaccin te snel opruimden. Dat zal bij het vaccin uit Oxford
    niet snel gebeuren, omdat dat een chimpanseevirus als drager gebruikt.
     
    Hoe snel de resultaten van de grote proef met het Oxford-vaccin bekend zijn, hangt af van de
    verspreiding van het coronavirus. Een aantal van de proefpersonen moet ook geïnfecteerd raken
    om te kunnen bepalen of het vaccin werkt. Het is nog maar de vraag of er nog voldoende
    corona heerst in het VK om het vaccin effectief te testen. Als gevolg is Oxford uitgeweken naar
    Brazilië, om daar proeven te verrichten.
     

2

  Welke andere vaccinkandidaten zijn kansrijk?
     

3

  Wat heeft het Nederlandse kabinet besloten? Gokt het nu alleen op dit project of
    ook op andere?
     

4

  Hoe reageert het VK op het vaccinproject van eigen bodem?
     

5

  Waarom wordt er in Brussel gemord?
     
    Het volledige artikel: NRC Handelsblad - Melle Garschagen, Niki Korteweg, Pim van den Dool, Michel Kerres
    15 juni 2020
     
 
     
     
 

 

Nederland neemt gok in wereldwijde race naar het vaccin

    NRC Handelsblad - Melle Garschagen, Niki Korteweg, Pim van den Dool, Michel Kerres 15 juni 2020
     
    Vijf vragen over: het coronavaccin. Nederland gaat 300 miljoen doses inkopen van een kansrijk
    coronavaccin dat in Oxford w